ઉત્તરાયણ પહેલાં સુરતમાં કરુણ દૂર્ઘટના: લિંબાયત વિસ્તારમાં પતંગની લ્હાયમાં 12 વર્ષના કિશોરનું જૂની દીવાલ નીચે દટાઈ મોત

બેદરકારી, જર્જરિત માળખાં અને બાળકોની સલામતી અંગે ગંભીર પ્રશ્નો

સુરત—પતંગોત્સવ એટલે રંગો, આનંદ, આકાશમાં ઊડતા રંગીન પતંગો અને બાળકોના ચહેરા પર ઝળહળતી ખુશી. પરંતુ આ વર્ષે સુરતમાં ઉત્તરાયણની ખુશીમાં કાળીમા ફેલાઈ ગઈ છે. લિંબાયત વિસ્તારમાં બનેલી એક અત્યંત કરુણ અને હૃદયવિદારક ઘટનાએ આખા શહેરને હચમચાવી દીધું છે. પતંગ પડાવવાની લ્હાયમાં રમતા 12 વર્ષના એક નિર્દોષ કિશોરનું જૂની, વર્ષોથી જર્જરિત પડી રહેલી દીવાલ ધરાશાયી થતા તેની નીચે દબાઈ જવાથી દુઃખદ મોત નીપજ્યું.

ઘટનાએ માત્ર એક પરિવારથી તેનો લાડકો છીનવી લીધો નથી, પરંતુ શહેરમાં વધતા બેદરકારીના માળખાં, બાળકોની સલામતી અને પાલિકાની કામગીરી અંગે ગંભીર પ્રશ્નો ઉભા કર્યા છે.

➤ ઘટનાનો ક્રમ: ક્ષણોમાં રમતો બાળક ભસ્મીભૂત સપનું બની ગયો

મળતી માહિતી મુજબ, લિંબાયત વિસ્તારમાં રહેતો 12 વર્ષનો હર્ષ (નામ બદલેલું) પોતાના મિત્રો સાથે પતંગ ઉડાડી રહ્યો હતો. ઉત્તરાયણ નજીક આવતાં શહેરના ખૂણા-ખૂણા માં બાળકો પતંગનો આનંદ માણતા જોવા મળે છે. તે દરમિયાન હર્ષનો પતંગ નજીકના જૂના પ્લોટમાં ગયો. પ્લોટની આસપાસ લાંબા સમયથી ઉભી એક દીવાલ હતી, જેને ક્યારેક કોઈ વપરતું નહોતું અને વર્ષોથી તેનું જાળવણી કામ પણ થયું ન હતું.

હર્ષ, પોતાના મિત્રો સામે પતંગ પકડવાની ઉત્સુકતામાં, એ જ દીવાલ પાસે ચડી પતંગ પકડવાની કોશિશ કરી રહ્યો હતો. પરંતુ એકાએક એ દીવાલ કડાકાભડાક સાથે ધરાશાયી થઈ પડી. દીવાલ એટલી મોટી હતી કે હર્ષને ભાગવાનો પણ સમય ન મળ્યો અને તે સીધો જ તેની નીચે દબાઈ ગયો.

બાળકોના ચીસા, પડોશીઓનો હાહાકાર અને માતાપિતાના આક્રંદ વચ્ચે હર્ષ દીવાલની નીચે ગૂંગળાયો રહ્યો.

➤ તાત્કાલિક મદદ છતાં બચી ન શક્યો જીવ

ઘટના બાદ પડોશી રહેવાસીઓ દોડી આવ્યા અને દીવાલના ભાગો હટાવીને હર્ષને બહાર કાઢ્યો. તરત જ તેને નજીકની હોસ્પિટલમાં ખસેડવામાં આવ્યો, પરંતુ તે પહેલાં જ ગંભીર ઇજા અને આંતરિક નુકસાનને કારણે તેનું મોત થઈ ચૂક્યું હતું.

ડૉક્ટરોએ જણાવ્યું કે—
“માથા અને છાતીમાં ભારે ઝટકો લાગવાને કારણે બાળકનું જીવવું શક્ય નહોતું. તેને હોસ્પિટલ લાવવામાં આવે તે પહેલાં જ હાર્ટ-લંગની કામગીરી બંધ થઈ ગઈ હતી.”

➤ જૂના જર્જરિત માળખાં – શહેર માટે ‘ટિકિંગ ટાઇમ બોમ્બ’ સાબિત થઈ રહ્યા

લિંબાયત વિસ્તાર માત્ર આજે નહીં, પરંતુ છેલ્લા ઘણા વર્ષોથી જૂના, અર્ધધ્વસ્ત, બેદરકારીના મકાનો માટે ઓળખાયો છે. ઘણા પ્લોટોમાં લાંબા સમયથી કોઈ રહેતું નથી, પરંતુ દીવાલો અને માળખાં પડેલા જ રહે છે. મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન દ્વારા આવા જોખમી માળખાંને તોડવાની કાર્યવાહી ઘણીવાર ફાઈલોમાં જ અટકી રહે છે.

સ્થાનિક રહેવાસીઓનો આક્ષેપ છે કે—
“વારંવાર ફરિયાદો કર્યા છતાં પણ પાલિકા દ્વારા કોઈ કાર્યવાહી થતી નથી. આસપાસ બાળકો રમે છે, લોકો પસાર થાય છે, છતાં આવા જોખમી માળખાં ખતરોનાં ગોટાળાં બની રહ્યા છે.”

આજની ઘટના આ બેદરકારીનું જીવંત ઉદાહરણ છે.

➤ ઉત્તરાયણ પહેલાં આવી દુર્ઘટનાઓનું જોખમ વધુ કેમ?

ઉત્તરાયણના દિવસો નજીક આવતા બાળકો ઘરોની છત, બિલ્ડિંગો, મેદાનો અને ખાલી પ્લોટોમાં રમવા લાગતા હોય છે. તેમાં નીચેના જોખમો વધી જાય છે—

પતંગ પકડવાની ઉત્સુકતા
ઊંચા સ્થળો પર ચઢવાની ટેવ
નિરીક્ષણ વગરનું રમકડું
જૂની દીવાલો અને માળખાઓનો ઉપયોગ
બાંધકામના સ્થળોએ રમવું

બાળકો માટે આ બધું જોખમી સાબિત થાય છે, પરંતુ આનંદમાં તેઓ જોખમને અવગણે છે. પરિણામે દુર્ઘટનાઓ બને છે.

➤ લિંબાયતની ઘટના બાદ લોકોમાં ભારે રોષ

સ્થાનિકોએ કડક શબ્દોમાં પાલિકાની બેદરકારીની નિંદા કરી છે. એક રહેવાસીએ કહ્યું—
“જો આ દીવાલ સમયસર તોડાઈ જાત, તો આજે એક નિર્દોષ બાળક જીવતું હોત. જવાબદારી કોણ લેવાનું?”

લોગોએ ઘટનાસ્થળે ભેગા થઈને કોર્પોરેશન સામે વિરોધ વ્યક્ત કર્યો.

➤ પરિવાર પર આફતનો પર્વત

માત્ર 12 વર્ષની ઉમરે જીવનની શરૂઆત જ હતી હર્ષની. પરિવારને તેની પર ઘણો ગર્વ હતો. પિતાની આંખોમાંથી આંસુ થંભતા નહોતા. માતા તો બેભાન થઈ પડતી હતી.

ઘટના બાદ હર્ષના કાકાએ કહ્યુ—
“હંમેશા કહેતા હતાં કે એ મોટો થઈને પાઇલટ બનશે. પરંતુ આજે એક દીવાલે અમારી આખી દુનિયા ઉઠાવી લીધી.”

આ શબ્દો સાંભળીને કોઈનું પણ હૃદય પથ્થર નહીં રહે.

➤ પોલીસની કાર્યવાહી શરૂ – મ્યુનિસિપલ તંત્રને નોટિસ

ઘટના બાદ પોલીસ તંત્ર ઘટનાની તપાસમાં જોડાયું છે. દીવાલની માલિકી, વારસો અને પાલિકાની ભૂમિકા અંગે તપાસ શરૂ થઈ છે.

કારણ કે આ દીવાલ વર્ષોથી જર્જરિત હાલતમાં હતી અને કોઈ પણ સમયે પડી શકે એવી હતી, એટલા માટે IPC ની કલમ 304A મુજબ બેદરકારીથી મોત નિપજાડવાનો ગુનો દાખલ કરવાની શરૂઆત થઈ છે.

મ્યુનિસિપલ તંત્રને સત્તાવાર નોટિસ મોકલાઈ છે કે—

દીવાલ કોની જવાબદારી હેઠળ હતી?
શા માટે જોખમી જાહેર ન કરી?
પતનની પહેલાં કોઈ મેન્ટેનન્સ થયું હતું?
વારંવારની ફરિયાદો છતાં પગલા કેમ ન લેવાયા?

➤ શહેરમાં જોખમી માળખાંની યાદી ફરીથી સતહ પર

આ ઘટનાએ બાદ સુરત કોર્પોરેશનના જોખમી માળખાંના રેકોર્ડને ફરી ચર્ચામાં લાવી દીધા છે. શહેરમાં કુલ 450 થી વધુ જૂના અને જોખમી માળખાઓ હોવાનું કહેવાય છે. પરંતુ હકીકતમાં આ આંકડો વધુ હોઈ શકે છે કારણ કે ઘણા માળખાંનું નિરીક્ષણ થયું જ નથી.

નિષ્ણાતોના મતે—
“જર્જરિત દીવાલો અને ખાલી પ્લોટો સુરત માટે ‘મૌન ઘાતક’ બની રહ્યા છે. આવા માળખાઓને તરત જ તોડી પાડવાની જરૂર છે.”