અરબ સાગરમાં ઘૂસણખોરીનો ખતરો.

IMBL નજીક ભારતીય જળસીમામાં પાકિસ્તાની બોટ ઘુસી, કોસ્ટ ગાર્ડની તત્કાલ કાર્યવાહીથી ૯ ક્રૂ મેમ્બરો ઝડપાયા

અરબ સાગર:
અરબ સાગરમાં આવેલી આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદ્રી સીમા રેખા (International Maritime Boundary Line – IMBL) નજીક ભારતીય જળસીમામાં ફરી એક વખત શંકાસ્પદ ઘૂસણખોરીનો ગંભીર બનાવ સામે આવ્યો છે. ભારતીય કોસ્ટ ગાર્ડના જવાનોએ પોતાની ચુસ્ત પેટ્રોલિંગ અને તત્કાલ પ્રતિસાદ ક્ષમતાનું ઉત્તમ ઉદાહરણ આપતાં એક પાકિસ્તાની બોટને ભારતીય જળસીમામાંથી આંતરી લીધી હતી. આ કાર્યવાહીમાં બોટમાં સવાર કુલ ૯ પાકિસ્તાની ક્રૂ મેમ્બરોની ધરપકડ કરવામાં આવી છે.

આ ઘટના માત્ર એક સામાન્ય ગેરકાયદેસર માછીમારીનો બનાવ છે કે પછી તેના પાછળ કોઈ મોટી શંકાસ્પદ સાજિશ છુપાયેલી છે, તે બાબતે હાલ સુરક્ષા એજન્સીઓ દ્વારા ઊંડાણપૂર્વક તપાસ હાથ ધરવામાં આવી છે. પરંતુ આ બનાવે ફરી એકવાર અરબ સાગરમાં ભારતની દરિયાઈ સુરક્ષા સામેના પડકારોને ઉજાગર કરી દીધા છે.

નિયમિત પેટ્રોલિંગ દરમિયાન શંકાસ્પદ હલચલ પર પડી નજર

મળતી પ્રાથમિક માહિતી અનુસાર, ભારતીય કોસ્ટ ગાર્ડ દ્વારા અરબ સાગરના ભારતીય જળવિસ્તારમાં નિયમિત દરિયાઈ પેટ્રોલિંગ ચાલી રહ્યું હતું. આ પેટ્રોલિંગ દરમિયાન IMBL નજીક એક બોટની હલચલ શંકાસ્પદ જણાઈ હતી. બોટ ભારતીય જળસીમાની અંદર અનધિકૃત રીતે પ્રવેશ કરતી જોવા મળતા તરત જ કોસ્ટ ગાર્ડના જવાનો એલર્ટ થઈ ગયા હતા.

બોટની ગતિ, દિશા અને વર્તન સામાન્ય માછીમારી બોટ કરતાં અલગ જણાતાં કોસ્ટ ગાર્ડના અધિકારીઓએ બોટને અટકાવવાનો નિર્ણય લીધો. દરિયાઈ નિયમો અનુસાર, કોઈપણ વિદેશી બોટ ભારતીય જળસીમામાં પ્રવેશ માટે પૂર્વ મંજૂરી અને માન્ય દસ્તાવેજો વિના પ્રવેશ કરી શકતી નથી.

કોસ્ટ ગાર્ડની ઝડપી કાર્યવાહી, બોટ કસ્ટડીમાં

શંકાસ્પદ બોટને કોસ્ટ ગાર્ડના જવાનોએ સંકેતો આપીને અટકાવવાનો પ્રયાસ કર્યો. શરૂઆતમાં બોટ તરફથી સંતોષકારક પ્રતિસાદ ન મળતા કોસ્ટ ગાર્ડે પોતાની કાર્યવાહી વધુ કડક બનાવી. અંતે બોટને રોકવામાં સફળતા મળી અને તેના પર ચડાઈ કરીને તપાસ હાથ ધરવામાં આવી.

તપાસ દરમિયાન જાણવા મળ્યું કે આ બોટ પાકિસ્તાનની હોવાનું પ્રાથમિક રીતે સામે આવ્યું છે. બોટમાં સવાર તમામ ૯ વ્યક્તિઓ પાકિસ્તાની નાગરિક હોવાનું પણ પ્રાથમિક તપાસમાં બહાર આવ્યું છે. બોટ પાસે ભારતીય જળસીમામાં પ્રવેશ માટે કોઈ માન્ય પરમિટ કે દસ્તાવેજો ન હોવાના કારણે બોટને કસ્ટડીમાં લેવામાં આવી અને તમામ ક્રૂ મેમ્બરોને ધરપકડ કરવામાં આવી.

૯ પાકિસ્તાની ક્રૂ મેમ્બરોની ધરપકડ, પૂછપરછ શરૂ

ધરપકડ બાદ તમામ ૯ ક્રૂ મેમ્બરોને સુરક્ષિત રીતે નજીકના ભારતીય પોર્ટ પર લાવવામાં આવ્યા છે. અહીં તેમની ઓળખ, નાગરિકતા અને બોટના હેતુ અંગે વિગતવાર પૂછપરછ હાથ ધરવામાં આવી રહી છે.

સુરક્ષા એજન્સીઓ માટે મુખ્ય પ્રશ્ન એ છે કે શું આ બોટ માત્ર માછીમારીના બહાને ભારતીય જળસીમામાં પ્રવેશ કરી હતી કે પછી તેના પાછળ કોઈ અન્ય શંકાસ્પદ અથવા ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિ હતી. અગાઉ પણ અનેક વખત માછીમારીના બહાને સ્મગ્લિંગ, ડ્રગ્સ ટ્રાફિકિંગ, જાસૂસી અથવા આતંકવાદી પ્રવૃત્તિઓ માટે દરિયાઈ માર્ગનો ઉપયોગ થતો રહ્યો છે.

બોટમાં રહેલા સાધનોની સઘન તપાસ

કોસ્ટ ગાર્ડ અને અન્ય સુરક્ષા એજન્સીઓ દ્વારા બોટમાં રહેલા તમામ સાધનોની સઘન તપાસ હાથ ધરવામાં આવી છે. તેમાં નેવિગેશન સિસ્ટમ, GPS ઉપકરણો, કમ્યુનિકેશન ડિવાઈસ, મોબાઈલ ફોન, સેટેલાઈટ સાધનો તેમજ કોઈ પણ પ્રકારની પ્રતિબંધિત સામગ્રીની તપાસ કરવામાં આવી રહી છે.

જો બોટમાં કોઈ શંકાસ્પદ સાધન કે સામગ્રી મળી આવે છે તો આ કેસનું મહત્વ અનેક ગણું વધી જશે. સુરક્ષા એજન્સીઓ આ બાબતની પણ તપાસ કરી રહી છે કે બોટે અગાઉ ક્યાં-ક્યાં પ્રવાસ કર્યો હતો અને તેનો રૂટ શું હતો.

દરિયાઈ સુરક્ષા પર સતત ખતરો

અરબ સાગર ભારત માટે વ્યૂહાત્મક રીતે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. જામનગર, દ્વારકા, પોરબંદર સહિત ગુજરાતનો વિશાળ દરિયાકાંઠો આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર, ઊર્જા સુરક્ષા અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા માટે મહત્વનો છે. આવા સંજોગોમાં કોઈ પણ પ્રકારની ગેરકાયદેસર ઘૂસણખોરી ગંભીર ચિંતા જનક બની જાય છે.

ભૂતકાળમાં 26/11 જેવા ભયાનક આતંકવાદી હુમલાઓમાં દરિયાઈ માર્ગનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. ત્યારબાદ ભારતે પોતાની કોસ્ટલ સિક્યુરિટી બહુસ્તરીય બનાવી છે. કોસ્ટ ગાર્ડ, મરીન ટાસ્ક ફોર્સ, ATS અને નેવી વચ્ચે સતત સંકલન રાખવામાં આવે છે.

હાઈ એલર્ટ પર દરિયાઈ વિસ્તાર

આ ઘટનાને પગલે સમગ્ર દરિયાઈ વિસ્તારમાં સુરક્ષા વ્યવસ્થા વધુ કડક બનાવવામાં આવી છે. કોસ્ટ ગાર્ડ દ્વારા પેટ્રોલિંગની આવૃત્તિ વધારવામાં આવી છે અને શંકાસ્પદ બોટ્સ પર ખાસ નજર રાખવામાં આવી રહી છે.

સુરક્ષા એજન્સીઓનું કહેવું છે કે ભારતીય જળસીમાની સુરક્ષા સાથે કોઈ પણ પ્રકારનો સમાધાન કરવામાં નહીં આવે. કોઈ પણ વિદેશી બોટ ગેરકાયદેસર રીતે ભારતીય જળસીમામાં પ્રવેશ કરે તો તેની સામે કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.

કોસ્ટ ગાર્ડની સતર્કતા ફરી સાબિત

આ બનાવે ફરી એક વખત ભારતીય કોસ્ટ ગાર્ડની ચુસ્તતા, વ્યાવસાયિકતા અને ઝડપી પ્રતિભાવ ક્ષમતાને સાબિત કરી દીધી છે. દરિયાઈ સુરક્ષા માટે સતત સતર્ક રહેવું કેટલું મહત્વપૂર્ણ છે તે આ ઘટનાથી સ્પષ્ટ થાય છે.

કોસ્ટ ગાર્ડના અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે, “ભારતીય જળસીમાની સુરક્ષા અમારી સર્વોચ્ચ પ્રાથમિકતા છે. કોઈ પણ શંકાસ્પદ હલચલ પર તત્કાલ કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.”

તપાસ ચાલુ, અનેક પાસાં ખુલવાની શક્યતા

હાલ આ કેસમાં વધુ તપાસ ચાલી રહી છે. આવનારા દિવસોમાં પૂછપરછ દરમિયાન વધુ વિગતો સામે આવવાની શક્યતા છે. આ કેસ માત્ર ગેરકાયદેસર પ્રવેશનો છે કે પછી તેના પાછળ કોઈ મોટી આંતરરાષ્ટ્રીય સાજિશ છે, તે તો તપાસ પૂર્ણ થયા બાદ જ સ્પષ્ટ થશે.

પરંતુ એક વાત ચોક્કસ છે કે અરબ સાગરમાં ભારતીય દરિયાઈ સીમાની રક્ષા માટે દેશની સુરક્ષા એજન્સીઓ સંપૂર્ણપણે સજ્જ છે અને કોઈ પણ ખતરાને પહોંચી વળવા તૈયાર છે.