ફાગણ માસના આગમન સાથે જ હોળી અને ધુળેટીના રંગોત્સવની આતુરતા વધી ગઈ છે, પરંતુ શાસ્ત્રીય પરંપરા મુજબ હોળી પહેલાં આવતા આઠ દિવસને ‘હોળાષ્ટક’ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે અને આ સમયગાળા દરમિયાન માંગલિક કાર્યો ટાળવાની સલાહ આપવામાં આવે છે. આ વર્ષે હોળાષ્ટકનો પ્રારંભ ૨૪ ફેબ્રુઆરી, મંગળવારથી થયો છે અને તે ફાગણ સુદ પૂનમ સુધી ચાલુ રહેશે.
ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર આ દિવસો ગ્રહોની ઉગ્ર સ્થિતિના હોય છે, જેના કારણે લગ્ન, ગૃહપ્રવેશ, નવું વ્યવસાય, વાસ્તુકાર્ય અથવા શુભ ખરીદી જેવા માંગલિક કાર્યોમાં વિઘ્નો આવવાની શક્યતા રહે છે. તેથી જ જ્યોતિષશાસ્ત્રમાં આ દિવસોને સંયમ, સાધના અને ભક્તિ માટે અનુકૂળ ગણવામાં આવે છે.
હોળાષ્ટક દરમિયાન માંગલિક કાર્યો કેમ ટાળવામાં આવે છે?
જ્યોતિષ મુજબ ‘હોળા + અષ્ટક’ એટલે હોળી પહેલાંના આઠ દિવસ. માન્યતા છે કે આ સમયમાં ગ્રહોની સ્થિતિ ઉગ્ર અને અસ્થીર રહે છે.
➡️ લગ્ન
➡️ ગૃહપ્રવેશ
➡️ નવું ઘર ખરીદવું
➡️ નવા ધંધાની શરૂઆત
➡️ શુભ મૂહૂર્તના કાર્ય
આ બધું ટાળવામાં આવે છે.
વિદ્વાનોનું કહેવું છે કે આ સમયગાળા દરમિયાન કરાયેલા શુભ કાર્યોમાં વિઘ્નો આવવાની શક્યતા રહે છે અથવા પરિણામ અપેક્ષા મુજબ મળતું નથી.
છ રાશિના જાતકો માટે ખાસ ચેતવણી
જ્યોતિષીય ગણતરી મુજબ આ હોળાષ્ટક દરમિયાન છ રાશિના જાતકો માટે ખાસ સાવચેતી રાખવાની સલાહ આપવામાં આવી છે.
મેષ (અ, લ, ઈ)
જમીન-મિલકતના કાર્યોમાં અટકાવ આવી શકે છે. પરિવાર સાથે મતભેદ થવાની શક્યતા. પેટ સંબંધિત તકલીફથી સાવચેત રહેવું.
કર્ક (ડ, હ)
સ્વાસ્થ્ય અચાનક બગડી શકે છે. કરિયર સંબંધિત મોટા નિર્ણયો હાલ માટે મુલતવી રાખવા. જીવનસાથી સાથે વિવાદ ટાળવો.
સિંહ (મ, ટ)
કાર્યસ્થળે કોઈ પર આંખ બંધ કરીને વિશ્વાસ ન કરવો. બિનજરૂરી ખર્ચ વધવાની શક્યતા.
વૃશ્ચિક (ન, ય)
માનસિક તાણ અને નાણાકીય દબાણ અનુભવાઈ શકે છે. સંબંધોમાં અંતર ન આવે તેનું ધ્યાન રાખવું.
કુંભ (ગ, સ, શ, ષ)
રોકાણ અથવા ઉધાર આપવાનું ટાળવું. વાહન ચલાવતી વખતે ખાસ સાવધાની રાખવી.
મીન (દ, ચ, ઝ, થ)
નોકરી-ધંધામાં અવરોધ આવી શકે છે. ત્રીજી વ્યક્તિને કારણે સંબંધોમાં ગેરસમજ ઊભી થઈ શકે છે.
જ્યોતિષાચાર્યોની સલાહ મુજબ આ રાશિના જાતકોએ આઠ દિવસ દરમિયાન શાંત રહેવું, મોટા નિર્ણયો મુલતવી રાખવા અને ભક્તિ-ઉપાસનામાં ધ્યાન આપવું.
‘ભદ્રા’ નક્ષત્રને કારણે વધારાની ચેતવણી
આ વર્ષે હોળાષ્ટક અને હોળી પ્રાગટ્ય દરમિયાન ‘ભદ્રા’ નક્ષત્રનું યોગ બનતું હોવાનું જણાવવામાં આવ્યું છે. ભદ્રા સમયને શુભ કાર્યો માટે અનુકૂળ માનવામાં આવતો નથી. તેથી હોલિકા દહન માટે ભદ્રા રહિત મુહૂર્ત જોવામાં આવશે.
જ્યોતિષીય ગણતરી મુજબ
📅 ૨ માર્ચ ૨૦૨૬ – હોળી પ્રાગટ્ય (હોલિકા દહન)
📅 ૩ માર્ચ ૨૦૨૬ – ધુળેટી
ધુળેટી પર ચંદ્રગ્રહણનો યોગ
આ વર્ષે એક ખાસ ખગોળીય ઘટના પણ નોંધપાત્ર છે. ૩ માર્ચ ૨૦૨૬ના રોજ ધુળેટી સાથે ચંદ્રગ્રહણનો યોગ બનશે.
ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર ગ્રહણ દરમિયાન
-
સુતક નિયમોનું પાલન
-
મંદિરોમાં દરવાજા બંધ
-
જપ-તપ અને દાન
-
ગ્રહણ પછી સ્નાન
જેવી પરંપરાઓ અનુસરવામાં આવે છે.
હોળાષ્ટકનું પૌરાણિક મહત્વ
હોળાષ્ટકની પાછળ ભક્ત પ્રહલાદની પૌરાણિક કથા જોડાયેલી છે. દૈત્યરાજ હિરણ્યકશ્યપે પોતાના પુત્ર પ્રહલાદને ભગવાન વિષ્ણુની ભક્તિ બદલ અનેક યાતનાઓ આપી હતી. કહેવાય છે કે હોળી પહેલાંના આઠ દિવસ પ્રહલાદે ભારે ત્રાસ સહન કર્યો હતો.
અંતે પૂનમના દિવસે હોલિકા પ્રહલાદને ખોળામાં લઈને અગ્નિમાં બેઠી, પરંતુ પ્રહલાદનો બચાવ થયો અને હોલિકાનું દહન થયું. આથી હોળી પહેલાંના દિવસોને સંયમ, ભક્તિ અને આત્મચિંતન માટે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
હોળાષ્ટક દરમિયાન કરવાના ઉપાય
ધાર્મિક વિદ્વાનો મુજબ આ સમયગાળા દરમિયાન
✔ ભગવાન વિષ્ણુના નામનો જપ
✔ હનુમાન ચાલીસાનું પાઠ
✔ દાન-પુણ્ય
✔ ગરીબોને અનાજ આપવું
✔ મંદિરમાં દીવો પ્રગટાવવો
આ બધું શુભ માનવામાં આવે છે.
પ્રશાસન અને બજારમાં તૈયારી
હોળી નજીક આવતાં બજારોમાં રંગ, ગુલાલ, પિચકારી અને હોલિકા દહન માટે લાકડાંની ખરીદી શરૂ થઈ ગઈ છે. શહેરોમાં સુરક્ષા વ્યવસ્થા મજબૂત કરવા પોલીસ પેટ્રોલિંગ વધારવામાં આવી રહી છે.
નિષ્કર્ષ
આજથી શરૂ થયેલ હોળાષ્ટક આધ્યાત્મિક ચિંતન અને સંયમનો સમય ગણાય છે. આઠ દિવસ માંગલિક કાર્યો પર વિરામ રાખીને ભક્તિ, દાન અને જપ પર ભાર મૂકવામાં આવે છે. ખાસ કરીને છ રાશિના જાતકોને સાવચેતી રાખવાની સલાહ આપવામાં આવી છે.
૨ માર્ચે હોલિકા દહન અને ૩ માર્ચે ધુળેટી સાથે ચંદ્રગ્રહણનો યોગ હોવાથી આ વર્ષની હોળી ધાર્મિક દ્રષ્ટિએ વિશેષ મહત્વ ધરાવે છે.








