મુંબઈ શહેરને ‘સપનાનું શહેર’ કહેવાય છે, પરંતુ અહીં જીવન જેટલું ઝડપી છે એટલું જ સંઘર્ષમય પણ છે. રોજિંદા જીવનમાં હજારો લોકો એવા છે, જેઓ માટે એક સમયનું ભોજન પણ સરળતાથી મળવું મુશ્કેલ બની જાય છે. આવા સમયે અનેક સેવાભાવી સંસ્થાઓ અને ટિફિન-સર્વિસ ચલાવતા લોકો માનવતાનું ઉદાહરણ બનીને જરૂરિયાતમંદોને ભોજન પૂરું પાડે છે. પરંતુ હાલ ચાલી રહેલી LPG ગૅસની અછતને કારણે આ સેવાકીય કાર્ય જ ખતરામાં મુકાઈ ગયું છે.
કાંદિવલી-વેસ્ટમાં શતાબ્દી હૉસ્પિટલ નજીક વર્ષોથી સેવા આપતું ‘રામ રોટી ફાઉન્ડેશન’ હોય કે મુલુંડમાં કાર્યરત ‘શ્રી નિમેષ તન્ના ચૅરિટેબલ ટ્રસ્ટ’, કે પછી નાલાસોપારા, ઘાટકોપર અને મલાડમાં ટિફિન સર્વિસ ચલાવતા નાના વ્યવસાયીઓ – બધા જ એકસાથે આ સંકટનો સામનો કરી રહ્યા છે. ગૅસના સિલિન્ડરની અછતને કારણે રસોડાં બંધ થવાની કગારમાં છે, અને હજારો લોકોના પેટનો પ્રશ્ન ઊભો થયો છે.
રામ રોટી ફાઉન્ડેશન: ૧૧ વર્ષથી ચાલુ સેવા હવે સંકટમાં
કાંદિવલી-વેસ્ટમાં શતાબ્દી હૉસ્પિટલ નજીક છેલ્લા ૧૧ વર્ષથી રામ રોટી ફાઉન્ડેશન દ્વારા દરરોજ હજારો લોકોને નિઃશુલ્ક ભોજન પૂરું પાડવામાં આવે છે. અહીં આવતા લોકોમાં હોસ્પિટલમાં દાખલ દર્દીઓના સગાંસંબંધી, OPDમાં આવતા દર્દીઓ, ગર્ભવતી મહિલાઓ, દિવ્યાંગો અને ગરીબ વર્ગના લોકોનો સમાવેશ થાય છે.
ફાઉન્ડેશનના સ્વયંસેવક નયન શેઠ જણાવે છે કે રોજ સવારે સાડાઅગિયારથી બપોરે દોઢ વાગ્યા સુધી અને સાંજે પાંચથી સાત વાગ્યા સુધી લગભગ એક હજાર લોકોને પૂરી-ભાજી, ખીચડી અને કેળાં ખવડાવવામાં આવે છે. ખાસ પ્રસંગોએ મીઠાઈ અને ફરસાણ પણ આપવામાં આવે છે.
પરંતુ આ સેવા હવે ગૅસની અછતના કારણે ખોરવાઈ રહી છે. રોજના બે સિલિન્ડરની જરૂર હોય છે, અને હાલ તે મેળવવા માટે સ્વયંસેવકોને દોડધામ કરવી પડી રહી છે. રસોડું ચાલીમાં હોવાને કારણે ગૅસ પાઇપલાઇન ઉપલબ્ધ નથી, એટલે સિલિન્ડર પર સંપૂર્ણ નિર્ભરતા છે.
નયન શેઠ કહે છે:
“જો અમે રસોડું બંધ કરી દઈએ તો આટલી મોટી સંખ્યામાં લોકો ક્યાં જશે? આ માત્ર ભોજન નથી, પણ હજારો લોકો માટે જીવદોરી છે.”
ફાઉન્ડેશનની ૩૦ સભ્યોની ટીમ હાલ અલગ-અલગ જગ્યાએથી ગૅસ એકત્રિત કરી રહી છે. કેટલાક લોકો પોતાના ઘરમાં વધારાનો ગૅસ આપી મદદ કરે છે. હાલ ચાર દિવસ ચાલે એટલો જ જથ્થો ઉપલબ્ધ છે. ત્યારબાદ શું થશે એ અંગે અનિશ્ચિતતા છે.
મુલુંડમાં ટિફિન સેવા: મેનુમાં ફેરફારથી બચાવવાનો પ્રયાસ
મુલુંડમાં કાર્યરત ‘શ્રી નિમેષ તન્ના ચૅરિટેબલ ટ્રસ્ટ’ પણ આ જ સમસ્યાનો સામનો કરી રહ્યું છે. આ ટ્રસ્ટ દ્વારા દરરોજ ૧૬૦ નિરાધાર અને સિનિયર સિટિઝનને ટિફિન પહોંચાડવામાં આવે છે.
ટ્રસ્ટના સંસ્થાપક દમયંતી તન્ના જણાવે છે કે ગૅસની અછતને કારણે તેમને મેનુમાં ફેરફાર કરવો પડ્યો છે. દાળની જગ્યાએ દહીં અને છાશ ઉમેરવામાં આવ્યા છે, જેથી ગૅસનો વપરાશ ઓછો થાય. કેટલીકવાર રોટલીના બદલે મિસળ-પાંઉ આપવામાં આવે છે.
તેઓ કહે છે:
“અમે ટિફિન બંધ કરી શકતા નથી. લોકો અમારી સેવા પર નિર્ભર છે. હાલ ૬ દિવસ ચાલે એટલો જ સ્ટોક છે. આગળ ભગવાન ભરોસે.”
આ સંસ્થા પણ લોકો પાસે અપીલ કરી રહી છે કે જેમના ઘરે ગૅસનો ઉપયોગ ઓછો થાય છે તેઓ મદદરૂપ થાય.
નાલાસોપારામાં ટિફિન-સર્વિસ બંધ: રોજગાર પર અસર
નાલાસોપારામાં ‘મોદી કેટરર્સ’ નામે ટિફિન સર્વિસ ચલાવતા સંદીપ મોદી માટે આ પરિસ્થિતિ ખૂબ જ કઠિન બની ગઈ છે. તેઓ અને તેમની પત્ની મળીને ટિફિન સેવા ચલાવતા હતા, જેમાં દરરોજ ૧૨ નિયમિત ટિફિન અને અન્ય ઓર્ડર મળતા.
પરંતુ ગૅસ ન મળવાને કારણે હવે તેમનું કામ સંપૂર્ણપણે બંધ થઈ ગયું છે. તેઓ કહે છે:
“૩૦૦૦ રૂપિયા આપવા છતાં સિલિન્ડર મળતો નથી. ગૅસવાળાઓ કહે છે કે ૧૫ દિવસ રાહ જુઓ. અમે હવે હાથ પર હાથ ધરીને બેઠા છીએ.”
આ પરિસ્થિતિને કારણે તેઓએ નવા ઓર્ડર લેવાનું બંધ કરી દીધું છે અને જૂના ગ્રાહકોને પણ ૧૫ દિવસ માટે પોતાની વ્યવસ્થા કરવા કહ્યું છે.
ઘાટકોપરમાં ઇન્ડક્શનનો સહારો, પણ રોટલીનો પ્રશ્ન
ઘાટકોપરમાં ‘જય માતાજી ટિફિન સર્વિસ’ ચલાવતા હેતલ પંડ્યા પણ મુશ્કેલીમાં છે. તેમણે ગૅસના વિકલ્પ તરીકે ઇન્ડક્શન સ્ટોવનો ઉપયોગ શરૂ કર્યો છે, પરંતુ તેમાં રોટલી બનાવવી મુશ્કેલ હોવાથી સંપૂર્ણ ટિફિન સેવા આપવી શક્ય નથી.
તેઓ જણાવે છે:
“ગુજરાતી ટિફિનમાં રોટલી, ભાખરી, રોટલો જરૂરી હોય છે. ગૅસ વગર આ શક્ય નથી. એટલે અમારે ઘણા ઓર્ડર ના પાડવા પડી રહ્યા છે.”
મલાડમાં મધ્યમવર્ગ પર આર્થિક ફટકો
મલાડમાં ‘પાર્થ કેટરર્સ’ ચલાવતા મધુ લાખાણી અને તેમના પતિ ભરતભાઈ માટે આ માત્ર સેવા નહીં પરંતુ આવકનું મુખ્ય સાધન છે. તેઓ રોજના ૧૦ ટિફિન બનાવે છે.
મધુબહેન કહે છે:
“અમે ટિફિનના ભાવ વધાર્યા નથી. બ્લેકમાં ગૅસ ખરીદવી અમને પરવડે નહીં. ગૅસ ખતમ થઈ જશે તો આવક બંધ થઈ જશે.”
તેમણે ઉમેર્યું કે ટિફિનની આવકમાંથી જ ઘરનું ભાડું અને અન્ય ખર્ચા પૂરા થાય છે. આવી સ્થિતિમાં ગૅસની અછત તેમના માટે આર્થિક સંકટ બની ગઈ છે.
સમગ્ર શહેરમાં પડઘો: ક્લાઉડ કિચન અને હોટેલ ઉદ્યોગ પણ અસરગ્રસ્ત
આ સમસ્યા માત્ર ટિફિન-સર્વિસ અથવા ચેરિટી સુધી મર્યાદિત નથી. ક્લાઉડ કિચન, નાના હોટેલ, રોડસાઇડ ફૂડ સ્ટોલ અને કેટરિંગ ઉદ્યોગ પણ ગૅસની અછતથી અસરગ્રસ્ત છે. ઘણા સ્થળોએ મેનુ ઘટાડવામાં આવ્યો છે, તો ક્યાંક કામકાજ તાત્કાલિક બંધ કરવું પડ્યું છે.
કારણો અને અસર: ગૅસ અછત પાછળનું ચિત્ર
ગૅસની અછત પાછળ આંતરરાષ્ટ્રીય પરિસ્થિતિઓ, સપ્લાય ચેઇનમાં વિક્ષેપ અને વધતી માંગ જેવા અનેક કારણો જવાબદાર છે. આનો સીધો પ્રભાવ સામાન્ય નાગરિકો પર પડી રહ્યો છે.
ખાસ કરીને મધ્યમવર્ગ અને ગરીબ વર્ગ માટે આ પરિસ્થિતિ વધુ મુશ્કેલ બની છે, કારણ કે તેઓ પાસે વિકલ્પોની મર્યાદા છે.
માનવતા હજી જીવંત છે
આ તમામ સંકટ વચ્ચે એક સકારાત્મક બાબત એ છે કે લોકો એકબીજાની મદદ માટે આગળ આવી રહ્યા છે. કોઈ પોતાના વધારાના સિલિન્ડર આપી રહ્યો છે, તો કોઈ દાન આપીને આ સેવાઓને ચાલુ રાખવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યો છે.
નિષ્કર્ષ: સંઘર્ષ વચ્ચે આશાનો દીવો
LPG ગૅસની અછત એક ગંભીર સમસ્યા બની છે, પરંતુ આ સંકટે માનવતાની શક્તિને પણ ઉજાગર કરી છે. રામ રોટી ફાઉન્ડેશન જેવા સંગઠનો અને ટિફિન સર્વિસ ચલાવતા લોકો માત્ર પોતાનું જીવન નહીં પરંતુ હજારો લોકોનું જીવન ચલાવી રહ્યા છે.
આ પરિસ્થિતિમાં સરકાર, ગૅસ સપ્લાય કંપનીઓ અને સમાજના તમામ વર્ગોએ મળીને ઉકેલ શોધવો જરૂરી છે, જેથી આ સેવા કાર્ય બંધ ન થાય અને જરૂરિયાતમંદોને ભોજન મળતું રહે.
આ સંઘર્ષ માત્ર ગૅસ માટે નથી – આ સંઘર્ષ છે માનવતા જીવંત રાખવાનો.
