પંચમહાલ જિલ્લાના શહેરા તાલુકામાં ગેરકાયદે ખનન અને ખનીજ ચોરીની પ્રવૃત્તિઓ છેલ્લા ઘણા સમયથી ચર્ચાનો વિષય બની રહી છે. ખાસ કરીને નદી કોતર, નદીના કાંઠા અને ગૌચર જમીનમાં લીઝ વગર રેતી કાઢી ખનીજ ચોરો મસમોટી રકમ કમાઈ રહ્યા હોવાની અનેક ફરિયાદો સ્થાનિક સ્તરે ઉઠી રહી છે. આવા સંજોગોમાં શહેરા તાલુકાના આંબાજેટી ગામ ખાતેથી પ્રાંત અધિકારી શ્રી ફાલ્ગુન પંચાલ અને તેમની ટીમ દ્વારા કરવામાં આવેલી અચાનક કાર્યવાહી સમગ્ર તાલુકામાં ચર્ચાનો વિષય બની છે.
પ્રાપ્ત વિગતો અનુસાર, પ્રાંત અધિકારી ફાલ્ગુન પંચાલને ખાનગી રાહે મહત્વની માહિતી મળી હતી કે શહેરા તાલુકાના આંબાજેટી ગામની ગૌચર જમીનમાં ગેરકાયદે ખનન ચાલી રહ્યું છે. સામાન્ય રીતે ખનન માફિયાઓ અધિકારીઓની હલચાલ ઉપર નજર રાખતા હોય છે અને સરકારી વાહનો દેખાતા જ ખનન બંધ કરી દેતા હોય છે. પરંતુ આ વખતે પ્રાંત અધિકારીએ સંપૂર્ણ ગુપ્તતા જાળવી ખાનગી વાહન લઈને પોતાની ટીમ સાથે સ્થળ પર પહોંચવાનો નિર્ણય કર્યો હતો.
ખાનગી વાહનમાં પહોંચતા જ ખનનકારોમાં નાશભાગ
પ્રાંત અધિકારી ફાલ્ગુન પંચાલ તેમની ટીમ સાથે જ્યારે આંબાજેટી ગામની ગૌચર જમીન પર પહોંચ્યા ત્યારે ત્યાં ચાલી રહેલ ગેરકાયદે ખનન જોઈ તેઓ પણ ક્ષણભર વિચારમાં પડી ગયા હતા. ગૌચર જમીન જેવી જાહેર સંપત્તિ પર આ રીતે બેફામ ખનન થતું જોઈને અધિકારીઓએ તાત્કાલિક કાર્યવાહી શરૂ કરી હતી.
આ તરફ ખનન કરી રહેલા લોકો જ્યારે અધિકારી અને તેમની ટીમને નજરે પડ્યા ત્યારે ટ્રેક્ટર સહિતના વાહનો લઈને ત્યાંથી નાશભાગના દ્રશ્યો જોવા મળ્યા હતા. કેટલાક વાહનચાલકો ભાગી છૂટવામાં સફળ થયા હોવા છતાં સ્થળ પરથી બે ટ્રેક્ટર ઝડપી લેવામાં આવ્યા હતા. આ બંને ટ્રેક્ટર ગૌચર જમીનમાંથી રેતી અને અન્ય ખનીજ સામગ્રી કાઢવામાં ઉપયોગમાં લેવાતા હોવાનું પ્રાથમિક તપાસમાં સામે આવ્યું છે.
ખાણ ખનીજ વિભાગને સોંપાયા ટ્રેક્ટર
પ્રાંત અધિકારી ફાલ્ગુન પંચાલે સ્થળ પર જ ખાણ અને ખનીજ વિભાગને આ બાબતે જાણ કરી અને જરૂરી કાયદેસરની કાર્યવાહી કરવાની સ્પષ્ટ સૂચના આપી હતી. પકડી પાડવામાં આવેલા બંને ટ્રેક્ટરો ખાણ ખનીજ વિભાગને સુપ્રત કરવામાં આવ્યા છે, જેથી આગળની તપાસ અને કાર્યવાહી નિયમ મુજબ થઈ શકે.
હાલમાં સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ ઊભો થયો છે કે આ ગૌચર જમીનમાં ગેરકાયદે ખનન કોણ કરાવી રહ્યું હતું? ખનન પાછળ કોઈ સંગઠિત ગેંગ કાર્યરત છે કે પછી સ્થાનિક સ્તરે વ્યક્તિગત રીતે આ પ્રવૃત્તિ ચાલી રહી હતી? આ તમામ મુદ્દાઓને ધ્યાનમાં રાખીને પ્રાંત અધિકારી દ્વારા તપાસના ચક્રો ગતિમાન કરવામાં આવ્યા છે.
શહેરા તાલુકામાં ખનીજ ચોરી અટકાવવા સતત કાર્યવાહી
શહેરા તાલુકામાં છેલ્લા કેટલાક સમયથી ખનીજ ચોરી અટકાવવા માટે પ્રાંત અધિકારી દ્વારા સતત કાર્યવાહી કરવામાં આવી રહી છે. નદી કોતર, નદી નજીકની જમીન તેમજ ગૌચર જમીનમાં બિનઅધિકૃત રીતે રેતી કાઢવાની પ્રવૃત્તિઓ સામે તંત્ર સતર્ક બન્યું છે. આંબાજેટી ગામની કાર્યવાહી એ દર્શાવે છે કે હવે ખનન માફિયાઓ સામે કોઈ પણ પ્રકારની ઢીલાશ રાખવામાં આવશે નહીં.
સ્થાનિક લોકોનું કહેવું છે કે, “ગૌચર જમીન તો ગામની સામૂહિક સંપત્તિ છે, જ્યાં પશુઓ માટે ચારો ઉપલબ્ધ રહે છે. આવી જમીનમાં ગેરકાયદે ખનન થવાથી માત્ર પર્યાવરણને નુકસાન નથી થતું, પરંતુ ગામના પશુપાલકોનીtoday todaytoday today life પણ મુશ્કેલીમાં મુકાય છે.”
નદી કોતર અને આજુબાજુના ગામોમાં પણ ખનન બેફામ
મહત્વનું છે કે આંબાજેટી ગામ સહિત આસપાસના અનેક ગામોમાં નદી કોતર અને નદી નજીક આવેલી જમીનમાંથી લીઝ વગર રેતી કાઢવાની પ્રવૃત્તિ બેફામ ચાલી રહી હોવાની ફરિયાદો વારંવાર સામે આવી રહી છે. ખનીજ ચોરો રાત્રિના સમયે અથવા અધિકારીઓની ગેરહાજરીનો લાભ લઈ ટ્રેક્ટર અને અન્ય ભારે વાહનો દ્વારા રેતીની ચોરી કરે છે અને લાખો રૂપિયાની કમાણી કરે છે.
આવા સંજોગોમાં સ્થાનિક તંત્ર અને ખાણ ખનીજ વિભાગ સામે પણ સવાલો ઊભા થાય છે. જો સમયસર અને દાખલા રૂપ કાર્યવાહી કરવામાં આવે તો ખનીજ ચોરી પર અંકુશ મૂકવો અશક્ય નથી. આંબાજેટી ગામની ઘટના એ વાતનો જીવંત દાખલો છે કે જ્યારે અધિકારીઓ જાતે મેદાનમાં ઉતરે છે ત્યારે ખનન માફિયાઓમાં ફફડાટ ફેલાઈ જાય છે.

પ્રાંત અધિકારીની કામગીરીને જાગૃત નાગરિકોએ બિરદાવી
પ્રાંત અધિકારી ફાલ્ગુન પંચાલે પોતાની નૈતિક ફરજ સમજીને અને ખનીજ ચોરી અટકાવવા માટે ખાનગી વાહન લઈને જાતે સ્થળ પર પહોંચીને કાર્યવાહી હાથ ધરી, જેના કારણે જાગૃત નાગરિકોમાંથી તેમની કામગીરીને બિરદાવવામાં આવી છે. લોકોનું માનવું છે કે જો દરેક અધિકારી આવી રીતે નિર્ભય અને સક્રિય રીતે કામ કરે તો ખનીજ ચોરી જેવી પ્રવૃત્તિઓ આપોઆપ ઘટી શકે.
સ્થાનિક જાગૃત ગ્રામજનોએ જણાવ્યું હતું કે, “ઘણા વખત અધિકારીઓની રેકી કરવામાં આવતી હોય છે, જેથી ખનન માફિયા સમયસર સાવચેત થઈ જાય છે. પરંતુ પ્રાંત અધિકારીએ ખાનગી વાહનમાં આવી કાર્યવાહી કરીને ખનનકારોને ચોંકાવી દીધા, જે પ્રશંસનીય છે.”
જાગૃત ગ્રામજનોની ભૂમિકા મહત્વની
પ્રાંત અધિકારી દ્વારા પણ સંકેત આપવામાં આવ્યો છે કે જો તાલુકા પંથકમાં થતી ખનીજ ચોરી અંગે જાગૃત ગ્રામજનો સમયસર માહિતી આપશે તો તેમની તરફથી કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવશે. તંત્ર અને જનતાની સંયુક્ત ભૂમિકા દ્વારા જ ગેરકાયદે ખનન પર અસરકારક રીતે રોક લગાવી શકાય તેમ હોવાનું પણ તેમણે જણાવ્યું છે.
આંબાજેટી ગામની ઘટના બાદ હવે ખનન માફિયાઓમાં પણ ડરનો માહોલ સર્જાયો હોવાનું ચર્ચાઈ રહ્યું છે. આગામી દિવસોમાં જો આવી જ સતત અને નિષ્પક્ષ કાર્યવાહી ચાલુ રહેશે તો શહેરા તાલુકામાં ખનીજ ચોરી અટકશે તેવી આશા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.
નિષ્કર્ષ
શહેરા તાલુકાના આંબાજેટી ગામે ગૌચર જમીનમાં ગેરકાયદે ખનન સામે પ્રાંત અધિકારી ફાલ્ગુન પંચાલ અને તેમની ટીમ દ્વારા કરવામાં આવેલી કાર્યવાહી માત્ર બે ટ્રેક્ટર પકડવાની ઘટના નથી, પરંતુ તે એક સ્પષ્ટ સંદેશ છે કે જાહેર સંપત્તિ પર હાથ સાફ કરનારાઓ સામે હવે કડક કાર્યવાહી થશે. ગૌચર જમીન, નદી કોતર અને પર્યાવરણની રક્ષા માટે તંત્રની સક્રિયતા અને જાગૃત નાગરિકોની સહભાગિતાથી જ ખનીજ ચોરી જેવી ગંભીર સમસ્યાને કાબૂમાં લઈ શકાય તેમ છે.
રિપોર્ટર: પ્રિતેશ દરજી, પંચમહાલ
100








