ગ્રાહકોના સ્વાસ્થ્ય સાથે ખુલ્લેઆમ ચેડા?

પલસાણા:
ઔદ્યોગિક વિકાસ માટે જાણીતા પલસાણાના જોલવા GIDC વિસ્તારમાં છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી એક ગંભીર મુદ્દો ચર્ચાનું કેન્દ્ર બન્યો છે. જોલવા GIDC મેન રોડ પર છેલ્લા પાંચ વર્ષથી કાર્યરત એસ.એસ. માર્ટ (S.S. Mart) સામે ગ્રાહકોના સ્વાસ્થ્ય સાથે ખુલ્લેઆમ ચેડા કરાતા હોવાના ગંભીર આક્ષેપો ઉઠ્યા છે. સ્થાનિક ગ્રાહકો અને જાગૃત નાગરિકોના જણાવ્યા મુજબ, આ મોલમાં એક્સપાયરી ડેટ પસાર થયેલો માલ તેમજ ઉંદરો દ્વારા ખાધેલી ખાદ્યસામગ્રી ખુલ્લેઆમ વેચાતી હોવાનો આરોપ લગાવવામાં આવ્યો છે, જે ખાદ્ય સુરક્ષા અને ગ્રાહક હિત માટે ગંભીર ખતરો ઊભો કરે છે.

એક્સપાયરી માલ અને ઉંદરખાધેલી વસ્તુઓના આક્ષેપ

પ્રાપ્ત માહિતી અનુસાર, એસ.એસ. માર્ટમાં રાખવામાં આવેલી અનેક ખાદ્યસામગ્રીની પેકિંગ ઉપર દર્શાવેલી એક્સપાયરી તારીખ પૂરી થઈ ચૂકેલી હોવા છતાં તે માલ ગ્રાહકોને વેચવામાં આવી રહ્યો હોવાનો આક્ષેપ છે. એટલું જ નહીં, કેટલાક ગ્રાહકોએ એવો દાવો કર્યો છે કે ચોખા, દાળ, નાસ્તાની વસ્તુઓ, પેકેટ ફૂડ તેમજ અન્ય સામગ્રી ઉંદરો દ્વારા ખાધેલી હાલતમાં પણ શેલ્ફ પર મૂકવામાં આવી છે, જે સીધી રીતે માનવ આરોગ્ય માટે જોખમરૂપ છે.સ્થાનિક ગ્રાહકોનું કહેવું છે કે ખરીદી દરમિયાન જ્યારે પેકેટ્સ ચકાસવામાં આવ્યા ત્યારે તેમાં છિદ્રો, ઉંદરના દાંતના નિશાન તેમજ ગંદકી જોવા મળી હતી. આ બાબતે સ્ટાફને પૂછતાં યોગ્ય જવાબ ન મળ્યો હોવાનો પણ આક્ષેપ કરવામાં આવ્યો છે.

ગ્રાહકોમાં રોષ અને ભય

જોલવા GIDC વિસ્તાર ઔદ્યોગિક હોવાના કારણે અહીં મોટી સંખ્યામાં શ્રમિકો, કર્મચારીઓ અને તેમના પરિવારજનો વસે છે. રોજિંદી જરૂરિયાતો માટે એસ.એસ. માર્ટ પર નિર્ભર રહેનારા ગ્રાહકોમાં આ આક્ષેપો સામે ભારે રોષ જોવા મળી રહ્યો છે.એક જાગૃત નાગરિકે જણાવ્યું હતું કે,“પાંચ વર્ષથી ચાલતા મોલમાં જો આટલી બેદરકારી થતી હોય તો તે ગ્રાહક સુરક્ષા કાયદાનું ખુલ્લેઆમ ઉલ્લંઘન છે. ઉંદરખાધેલો અને એક્સપાયરી માલ વેચવો એ માત્ર બેદરકારી નહીં, પરંતુ અક્ષમ્ય ગુનો છે.”ઘણા ગ્રાહકોનું કહેવું છે કે આવા માલના સેવનથી ફૂડ પોઈઝનિંગ, ચેપજન્ય રોગો, પેટના ગંભીર દુખાવા અને લાંબા ગાળાની આરોગ્ય સમસ્યાઓ ઊભી થઈ શકે છે.

ખાદ્ય સુરક્ષા કાયદાનો ભંગ?

ખાદ્ય સુરક્ષા અને ધોરણ અધિનિયમ (Food Safety and Standards Act) મુજબ, કોઈ પણ વેપારી માટે એક્સપાયરી ડેટ વટાવી ચૂકેલો, બગડેલો અથવા પ્રાણીઓ દ્વારા નુકસાન પામેલો માલ વેચવો કાયદેસર ગુનો ગણાય છે. વેપારીઓને સ્ટોરેજ, સ્વચ્છતા અને ગુણવત્તાની યોગ્ય જાળવણી ફરજિયાત કરાવવામાં આવી છે.આવા સંજોગોમાં, જો એસ.એસ. માર્ટમાં વાસ્તવમાં ઉંદરખાધેલો અને એક્સપાયરી માલ વેચાતો હોવાનું સાબિત થાય, તો તે FDCAના નિયમો તેમજ ગ્રાહક સુરક્ષા કાયદાનું ગંભીર ઉલ્લંઘન બને છે.

તાત્કાલિક દરોડા અને કાર્યવાહી કરવાની માંગ

સ્થાનિક ગ્રાહકો અને જાગૃત નાગરિકોએ ફૂડ એન્ડ ડ્રગ કંટ્રોલ એડમિનિસ્ટ્રેશન (FDCA) તેમજ સ્થાનિક વહીવટી તંત્રને આ મુદ્દે તાત્કાલિક હસ્તક્ષેપ કરવા અપીલ કરી છે. તેમની માંગ છે કે:

• એસ.એસ. માર્ટ પર તાત્કાલિક દરોડો પાડી ગુણવત્તા તપાસ કરવામાં આવે

• તમામ ખાદ્યસામગ્રીના નમૂનાઓ લઈ લેબોરેટરી ટેસ્ટ કરાવવામાં આવે

• જો આક્ષેપો સાચા સાબિત થાય તો મોલના સંચાલકો સામે કડક કાયદેસર કાર્યવાહી કરવામાં આવે

• ગ્રાહકોના સ્વાસ્થ્ય સાથે રમનારાઓ સામે દાખલો બેસાડતી કાર્યવાહી થાય

• 

પ્રશાસન અને FDCAની ભૂમિકા પર પ્રશ્નો

આ સમગ્ર ઘટનાને પગલે એક મોટો પ્રશ્ન ઊભો થયો છે કે નિયમિત ચેકિંગ અને દેખરેખમાં ક્યાંક તંત્રની નિષ્ક્રિયતા તો જવાબદાર નથી ને?
ગ્રાહકોનું માનવું છે કે જો નિયમિત નિરીક્ષણ થતું હોત તો આટલી ગંભીર બેદરકારી સામે વહેલી તકે કાર્યવાહી થવી જોઈએ હતી.

વિશ્વાસઘાતની લાગણી

જોલવા GIDC વિસ્તારમાં કામ કરતા અને રહેતા લોકો માટે એસ.એસ. માર્ટ એક મહત્વપૂર્ણ ખરીદીનું કેન્દ્ર હતું. પરંતુ આ આક્ષેપોને કારણે હવે ગ્રાહકોમાં વિશ્વાસઘાતની લાગણી અને અસુરક્ષાનો ભાવ ઉભો થયો છે. ઘણા લોકોએ ત્યાંથી ખરીદી બંધ કરવાની પણ વાત કરી છે.

આગળ શું?

હવે સૌની નજર FDCA અને સ્થાનિક વહીવટીતંત્રના પગલાં પર મંડાયેલી છે. જો સમયસર કાર્યવાહી નહીં થાય તો આ મુદ્દો વધુ મોટો બની શકે છે અને જનઆંદોલનનું સ્વરૂપ પણ લઈ શકે છે.

આ અહેવાલ સ્થાનિક ગ્રાહકોના આક્ષેપો અને પ્રાપ્ત માહિતી આધારિત છે. અધિકૃત તપાસ બાદ જ હકીકત સ્પષ્ટ થશે.