જામજોધપુર તાલુકામાં ખનીજ માફિયાઓ બેફામ – અવરલોડ ડમ્પર અને ટ્રેક્ટરો સામે કાર્યવાહી કેમ નથી? તંત્ર સામે ઉઠતા ગંભીર પ્રશ્નો.

જામનગર જિલ્લાના જામજોધપુર તાલુકામાં છેલ્લા કેટલાક સમયથી ગેરકાયદેસર ખનન અને અવરલોડ વાહનોની અવરજવર અંગે ગંભીર પ્રશ્નો ઊભા થયા છે. ખાસ કરીને શેઠ વડાળા, ભોજાબેડી, લલોઈ અને વીરપર સહિતના વિસ્તારોમાં આવેલી ખાણોમાંથી ભારે વાહનો દ્વારા બેફામ રીતે ખનિજ સામગ્રીનું પરિવહન કરવામાં આવી રહ્યું હોવાના આક્ષેપો સામે આવી રહ્યા છે. સ્થાનિક લોકો અને જાગૃત નાગરિકો દ્વારા વારંવાર રજૂઆતો છતાં પણ તંત્ર દ્વારા અસરકારક કાર્યવાહી ન થતાં હવે પ્રશ્ન ઉઠવા લાગ્યા છે કે શું ખનીજ માફિયાઓ સામે કાર્યવાહી કરતા તંત્રને “આંખે મોતીયા” આવી જાય છે?

સ્થાનિક લોકોનું કહેવું છે કે ખાણોમાંથી નીકળતા ડમ્પર અને ટ્રેક્ટરો મોટા પ્રમાણમાં અવરલોડ સામગ્રી લઈ રસ્તાઓ પર દોડતા જોવા મળે છે. આવા વાહનોમાં ઘણીવાર કાયદેસર દસ્તાવેજો પણ પૂર્ણ નથી હોતા. તેમ છતાં તેઓ પર કોઈ અસરકારક કાર્યવાહી થતી નથી. પરિણામે હવે લોકોમાં પ્રશ્ન ઊભો થયો છે કે શું તંત્ર માત્ર નાના વાહનોને જ ટાર્ગેટ બનાવે છે?

ખાણ વિસ્તારમાં ભારે વાહનોની બેફામ દોડધામ

જામજોધપુર તાલુકાના શેઠ વડાળા, ભોજાબેડી, લલોઈ અને વીરપર જેવા વિસ્તારોમાં ખનિજ સંપત્તિ ઉપલબ્ધ હોવાથી અહીં ખાણકામની પ્રવૃત્તિઓ ચાલે છે. ખાણોમાંથી પથ્થર, મોરમ અને અન્ય ખનિજ સામગ્રી કાઢીને મોટા પ્રમાણમાં ટ્રેક્ટર અને ડમ્પર દ્વારા પરિવહન કરવામાં આવે છે.

સ્થાનિક લોકોનું કહેવું છે કે ખાણ વિસ્તારમાંથી નીકળતા ઘણા વાહનો નિયમોનું પાલન કર્યા વગર જ રસ્તાઓ પર દોડતા જોવા મળે છે. ઘણીવાર ડમ્પર અને ટ્રેક્ટરોમાં ક્ષમતા કરતાં ઘણો વધારે ભાર ભરવામાં આવે છે.

આવા અવરલોડ વાહનો રસ્તાઓ પર દોડતા હોવાથી ટ્રાફિક સલામતી માટે પણ ગંભીર જોખમ ઊભું થાય છે.

અવરલોડ વાહનોના કારણે રસ્તાઓને નુકસાન

સ્થાનિક લોકો જણાવે છે કે ભારે વાહનો દ્વારા સતત અવરલોડ સામગ્રી વહન કરવામાં આવતા ગામડાઓના રસ્તાઓને ભારે નુકસાન થઈ રહ્યું છે.

ગામના રસ્તાઓ સામાન્ય રીતે નાના વાહનો માટે બનાવવામાં આવ્યા હોય છે. પરંતુ જ્યારે ભારે ડમ્પર અને ટ્રેક્ટરો સતત અવરજવર કરે છે ત્યારે રસ્તાઓ ઝડપથી બગડી જાય છે.

રસ્તાઓ તૂટી જવાથી સ્થાનિક લોકોને રોજિંદી અવરજવર કરવામાં મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડે છે.

ટ્રાફિક સલામતી પર મોટો ખતરો

અવરલોડ વાહનો માત્ર રસ્તાઓને નુકસાન પહોંચાડતા નથી પરંતુ ટ્રાફિક સલામતી માટે પણ મોટો ખતરો ઉભો કરે છે.

ઘણા વખત ડમ્પર અને ટ્રેક્ટરોમાં યોગ્ય બ્રેક સિસ્ટમ અથવા સુરક્ષા સાધનો પણ યોગ્ય રીતે કાર્યરત નથી હોતા. આ કારણે અકસ્માત થવાની શક્યતા વધી જાય છે.

સ્થાનિક લોકોનું કહેવું છે કે આવા વાહનો ઘણીવાર વધુ ઝડપે દોડતા હોય છે, જેના કારણે અન્ય વાહનચાલકો અને રાહદારીઓ માટે જોખમ ઊભું થાય છે.

દસ્તાવેજોની તપાસ થાય છે કે નહીં?

લોકોમાં એક મોટો પ્રશ્ન એ પણ છે કે શું આવા વાહનોના દસ્તાવેજોની યોગ્ય રીતે તપાસ કરવામાં આવે છે?

ઘણા લોકોનું કહેવું છે કે ઘણીવાર વાહનોમાં વીમા, PUC અથવા યોગ્ય નંબર પ્લેટ પણ નથી હોતી. તેમ છતાં તેઓ રસ્તાઓ પર બેફામ રીતે દોડતા જોવા મળે છે.

આ કારણે લોકોમાં શંકા ઊભી થઈ છે કે શું આવા વાહનોને કોઈ ખાસ “છૂટ” આપવામાં આવી રહી છે?

હપ્તા પ્રથાના આક્ષેપો

સ્થાનિક સ્તરે કેટલીક ચર્ચાઓ એવી પણ ચાલી રહી છે કે આવા ભારે વાહનો પાસેથી કથિત રીતે “હપ્તા” લેવામાં આવે છે.

લોકોમાં ચર્ચા છે કે ડમ્પર માટે લગભગ ૨૫૦૦ રૂપિયા અને ટ્રેક્ટર માટે લગભગ ૨૦૦૦ રૂપિયા જેવી રકમ આપવામાં આવે છે અને પછી વાહનોને અવરલોડ હોવા છતાં દોડવાની છૂટ આપવામાં આવે છે.

આ આક્ષેપોની સત્તાવાર પુષ્ટિ નથી, પરંતુ લોકોમાં આવી ચર્ચાઓ ચાલતી હોવાથી તંત્રની કાર્યશૈલી અંગે પ્રશ્નો ઊભા થયા છે.

નાના વાહનો પર કાર્યવાહી કેમ?

સ્થાનિક લોકોનો આક્ષેપ છે કે ઘણીવાર ટ્રાફિક વિભાગ અથવા અન્ય તંત્ર દ્વારા નાના વાહનો સામે કાર્યવાહી કરવામાં આવે છે.

નાના વાહનચાલકો પાસેથી દંડ વસૂલવામાં આવે છે અથવા તેમને નિયમોનું પાલન કરવા માટે દબાણ કરવામાં આવે છે.

પરંતુ જ્યારે મોટા અવરલોડ વાહનો રસ્તાઓ પર દોડતા હોય ત્યારે તેમની સામે કાર્યવાહી કેમ કરવામાં આવતી નથી તેવો પ્રશ્ન લોકો ઉઠાવી રહ્યા છે.

તંત્રની જવાબદારી

ખાણકામ અને ખનિજ પરિવહન સંબંધિત નિયમોનું પાલન કરાવવાની જવાબદારી અનેક વિભાગો પર હોય છે.

તેમાં મુખ્યત્વે:

• ખનિજ વિભાગ

• પોલીસ વિભાગ

• ટ્રાફિક વિભાગ

• સ્થાનિક પ્રશાસન

આ વિભાગો વચ્ચે સંકલન કરીને ગેરકાયદેસર ખનન અને અવરલોડ વાહનો સામે કાર્યવાહી કરવી જરૂરી છે.

પર્યાવરણ પર પણ અસર

અવરલોડ વાહનો અને ગેરકાયદેસર ખનનથી પર્યાવરણ પર પણ અસર થાય છે.

ખાણકામ દરમિયાન ધૂળ અને પ્રદૂષણ વધે છે. તેમજ ભારે વાહનોના કારણે આસપાસના ગામોમાં હવા પ્રદૂષણ પણ વધે છે.

આ કારણે સ્થાનિક લોકોના આરોગ્ય પર પણ અસર પડી શકે છે.

સ્થાનિક લોકોની માંગ

સ્થાનિક લોકો હવે માંગ કરી રહ્યા છે કે ખાણ વિસ્તારમાંથી નીકળતા તમામ વાહનો પર કડક નજર રાખવામાં આવે.

તેમનું કહેવું છે કે:

• અવરલોડ વાહનો સામે કાર્યવાહી કરવામાં આવે

• વાહનોના દસ્તાવેજોની તપાસ કરવામાં આવે

• ગેરકાયદેસર ખનન સામે કડક પગલાં લેવામાં આવે

પારદર્શક કાર્યવાહી જરૂરી

લોકોનું માનવું છે કે જો તંત્ર પારદર્શક રીતે કાર્યવાહી કરશે તો લોકોમાં વિશ્વાસ વધશે.

ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિઓ સામે કડક કાર્યવાહી થવી જરૂરી છે જેથી કાયદો અને વ્યવસ્થા જળવાઈ રહે.

સમાપન

જામજોધપુર તાલુકાના શેઠ વડાળા, ભોજાબેડી, લલોઈ અને વીરપર વિસ્તારમાં ખાણોમાંથી નીકળતા અવરલોડ ડમ્પર અને ટ્રેક્ટરો અંગે ઉઠેલા પ્રશ્નો હવે ગંભીર બની રહ્યા છે. સ્થાનિક લોકો તંત્ર પાસે માંગ કરી રહ્યા છે કે ગેરકાયદેસર ખનન અને અવરલોડ વાહનો સામે કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવે.

જો સમયસર અસરકારક પગલાં લેવામાં આવશે તો રસ્તાઓની સુરક્ષા, પર્યાવરણ અને લોકોની સલામતી જાળવી રાખવામાં મદદ મળશે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે તંત્ર આ મુદ્દે શું પગલાં લે છે અને ખનીજ માફિયાઓ સામે કડક કાર્યવાહી થાય છે કે નહીં.