સુરક્ષા નિરીક્ષણ બાદ 110 કિમી પ્રતિ કલાકે નિયમિત સેવા શરૂ થવાની સંભાવના

સૌરાષ્ટ્રના રેલવે નકશામાં એક મહત્વપૂર્ણ મકામ આવનાર 26 ફેબ્રુઆરી, 2026ના રોજ નોંધાવાનો છે. પશ્ચિમ રેલવે દ્વારા રાજકોટ–કાનાલુસ ડબલિંગ પ્રોજેક્ટ અંતર્ગત જામનગર અને લાખાબાવળ વચ્ચે આશરે 10 કિલોમીટર લાંબા નવા અપ મેઈન લાઈન અને ડાઉન મેઈન લાઈન ટ્રેક પર 120 કિલોમીટર પ્રતિ કલાકની ઝડપે સ્પીડ ટ્રાયલ યોજાનાર છે. આ ટ્રાયલ અને સુરક્ષા નિરીક્ષણ Commissioner of Railway Safety (CRS)ની દેખરેખ હેઠળ હાથ ધરવામાં આવશે.

આ સમગ્ર પ્રક્રિયા માત્ર એક ટેક્નિકલ ઔપચારિકતા નથી, પરંતુ ભવિષ્યમાં વધુ ઝડપી, સલામત અને કાર્યક્ષમ રેલ સેવા સુનિશ્ચિત કરવાની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ માઈલસ્ટોન છે.

રાજકોટ–કાનાલુસ ડબલિંગ પ્રોજેક્ટ: વ્યૂહાત્મક મહત્વ

રાજકોટ–કાનાલુસ રેલવે રૂટ સૌરાષ્ટ્ર ક્ષેત્ર માટે જીવનરેખા સમાન છે. આ માર્ગ દ્વારા જામનગર, દ્વારકા, ઓખા અને કચ્છ તરફ જતી મુસાફર અને માલગાડીઓ પસાર થાય છે. એકલ લાઈન હોવાને કારણે ટ્રેનોને ઘણીવાર ક્રોસિંગ માટે રાહ જોવી પડતી હતી, જેના કારણે વિલંબ, ઓપરેશનલ દબાણ અને સમયબદ્ધતામાં ખોટ જોવા મળતી હતી.

ડબલિંગ પ્રોજેક્ટનો મુખ્ય હેતુ છે:

• ટ્રાફિક દબાણ ઘટાડવું

• ટ્રેનોની સમયબદ્ધતા સુધારવી

• માલવહન ક્ષમતા વધારવી

• ભવિષ્યના ટ્રાફિક વૃદ્ધિને પહોંચી વળવું

જામનગર–લાખાબાવળ વચ્ચેનું 10 કિમીનું સેક્શન આ મોટા પ્રોજેક્ટનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે.

120 કિમી પ્રતિ કલાકે સ્પીડ ટ્રાયલ: શું હશે પ્રક્રિયા?

26 ફેબ્રુઆરીએ ખાસ સજ્જ ઇન્સ્પેક્શન ટ્રેન નવા ટ્રેક પર 120 કિમી પ્રતિ કલાકની ઝડપે દોડાવવામાં આવશે. આ ટ્રાયલ દરમિયાન નીચેના પાસાઓની સુક્ષ્મ તપાસ કરવામાં આવશે:

1. ટ્રેક એલાઇનમેન્ટ અને જિયોમેટ્રી

ટ્રેકની સીધી લાઇન, વળાંક (કર્વ), લેવલ અને ગ્રેડિયન્ટનું નિરીક્ષણ કરવામાં આવશે. કોઈપણ પ્રકારની અસમાનતા ઝડપે અસરકારક બની શકે છે.

2. બેલેસ્ટ અને સ્લીપર ગોઠવણી

રેલવે ટ્રેક નીચેનો બેલેસ્ટ (પથ્થર) અને કોંક્રીટ સ્લીપરની મજબૂતી અને સ્થિરતા ચકાસવામાં આવશે.

3. રેલ જોડાણ અને વેલ્ડિંગ

લાંબી વેલ્ડેડ રેલ્સ (LWR)માં થર્મલ સ્ટ્રેસ અને જોડાણોની મજબૂતીનું નિરીક્ષણ થશે.

4. ઓવરહેડ ઇલેક્ટ્રિફિકેશન સિસ્ટમ

ઇલેક્ટ્રિક લાઈન, કૅટેનરી વાયર અને પેન્ટોગ્રાફ વચ્ચેનું સમન્વય પરીક્ષણ કરવામાં આવશે.

5. સિગ્નલિંગ અને ટેલિકોમ સિસ્ટમ

ઓટોમેટિક સિગ્નલિંગ, ટ્રેક સર્કિટ અને કમ્યુનિકેશન સિસ્ટમ યોગ્ય રીતે કાર્યરત છે કે નહીં તેની ખાતરી કરવામાં આવશે.

6. બ્રિજ અને કલ્વર્ટનું નિરીક્ષણ

માર્ગમાં આવેલા નાના-મોટા પુલોની લોડ-બેરિંગ ક્ષમતા અને સ્ટ્રક્ચરલ સ્ટેબિલિટી ચકાસવામાં આવશે.

CRSની ભૂમિકા

Commissioner of Railway Safety રેલવે સુરક્ષા માટેની સ્વતંત્ર સત્તા ધરાવે છે. કોઈપણ નવા ટ્રેક, ડબલિંગ અથવા હાઈ-સ્પીડ ઓપરેશન શરૂ કરતા પહેલા CRSની મંજૂરી આવશ્યક છે.

CRS દ્વારા:

• ટેક્નિકલ રિપોર્ટની સમીક્ષા

• સાઇટ પર ભૌતિક નિરીક્ષણ

• ટ્રાયલ રનની નોંધ

• સલામતી ધોરણોની પુષ્ટિ

કરવામાં આવશે. મંજૂરી બાદ જ નિયમિત ટ્રેન સેવા શરૂ થઈ શકે છે.

110 કિમી પ્રતિ કલાકે નિયમિત સેવા

જો ટ્રાયલ સફળ રહેશે અને તમામ ટેક્નિકલ માપદંડો પૂર્ણ થશે, તો આ સેક્શનમાં 110 કિમી પ્રતિ કલાકની ઝડપે નિયમિત મુસાફર અને માલગાડીઓ દોડાવવાની સંભાવના છે.

આનો સીધો લાભ:

• મુસાફરી સમયમાં ઘટાડો

• વધુ ટ્રેનોની ઉપલબ્ધતા

• ઓછી વિલંબિત સેવા

• વધુ વિશ્વસનીય સમયપત્રક

માલવહન ક્ષમતા અને ઔદ્યોગિક વિકાસ

જામનગર રિફાઈનરી, પોર્ટ આધારિત ઉદ્યોગો અને કેમિકલ સેક્ટર માટે રેલવે મહત્વપૂર્ણ લોજિસ્ટિક્સ માધ્યમ છે. ડબલ લાઈન શરૂ થતાં:

• માલગાડીઓની સંખ્યા વધારી શકાશે

• લોડિંગ-અનલોડિંગ સમય સુધરશે

• પોર્ટ કનેક્ટિવિટી મજબૂત બનશે

આ પ્રદેશના આર્થિક વિકાસ માટે મહત્વપૂર્ણ સાબિત થશે.

જનતા માટે રેલવેની અપીલ

ટ્રાયલ દરમિયાન રેલવે પ્રશાસને નાગરિકોને ખાસ સૂચનાઓ આપી છે:

• ટ્રેકથી સુરક્ષિત અંતર જાળવો

• અનાવશ્યક ભીડ ન ભેગી કરવી

• પશુઓને ટ્રેક નજીક ન છોડવા

• ટ્રાયલ રન દરમિયાન ટ્રેક ઓળંગવાનો પ્રયાસ ન કરવો

ખાસ કરીને ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં રહેવાસીઓને સાવચેતી રાખવા અનુરોધ કરવામાં આવ્યો છે.

સુરક્ષા અને આધુનિકીકરણ તરફ પગલું

પશ્ચિમ રેલવે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી:

• ટ્રેક ડબલિંગ

• 100% ઇલેક્ટ્રિફિકેશન

• ઓટોમેટિક સિગ્નલિંગ

• હાઈ-સ્પીડ ટ્રાયલ

જેમના માધ્યમથી આધુનિકીકરણ તરફ આગળ વધી રહી છે. જામનગર–લાખાબાવળ સ્પીડ ટ્રાયલ આ જ પ્રયાસોની કડી છે.

મુસાફરોને શું લાભ?

ડબલ લાઈન અને વધારેલી ઝડપથી મુસાફરોને:

• ઝડપી મુસાફરી

• સમયસર આગમન

• ઓછી ભીડ

• વધુ ટ્રેન વિકલ્પ

મળવાની સંભાવના છે. ભવિષ્યમાં આ રૂટ પર સુપરફાસ્ટ ટ્રેનોની સંખ્યા પણ વધી શકે છે.

ભવિષ્યની સંભાવનાઓ

આ પ્રોજેક્ટ પૂર્ણ થયા બાદ:

• રાજકોટ–ઓખા રૂટ વધુ કાર્યક્ષમ બનશે

• તીર્થયાત્રા અને પ્રવાસનને પ્રોત્સાહન મળશે

• સૈન્ય અને વ્યૂહાત્મક દૃષ્ટિએ કનેક્ટિવિટી મજબૂત બનશે

સમાપન

જામનગર–લાખાબાવળ વચ્ચે 120 કિમી પ્રતિ કલાકે યોજાનાર સ્પીડ ટ્રાયલ માત્ર ટેક્નિકલ ચકાસણી નથી, પરંતુ સૌરાષ્ટ્રના રેલવે નેટવર્કને નવી ગતિ આપનાર ઐતિહાસિક ક્ષણ છે.

સુરક્ષા નિરીક્ષણ સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ થયા બાદ 110 કિમી પ્રતિ કલાકે નિયમિત સેવા શરૂ થશે તો મુસાફરો અને ઉદ્યોગોને સીધો લાભ મળશે.

રેલવે વિકાસ માત્ર ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનો પ્રશ્ન નથી, પરંતુ પ્રાદેશિક વિકાસ, આર્થિક વૃદ્ધિ અને લોકોના જીવનમાં ગતિ લાવવાનો માર્ગ છે.

જો તમામ પ્રક્રિયા સુચારૂ રીતે પૂર્ણ થશે, તો ટૂંક સમયમાં આ માર્ગ પર ઝડપી ટ્રેનો દોડતી જોવા મળશે—જે સૌરાષ્ટ્ર માટે નવી રેલ ગાથા લખશે.