જેતપુર શહેરમાંથી આરોગ્ય વ્યવસ્થાને હચમચાવી નાખે એવો ચોંકાવનારો કિસ્સો સામે આવ્યો છે. માત્ર દસ ધોરણ સુધી અભ્યાસ કરેલો અને કોઈપણ પ્રકારની મેડિકલ ડિગ્રી વગર છેલ્લા દસ વર્ષથી લોકોનું સારવારના નામે આરોગ્ય સાથે જોખમ ભરેલા પ્રયોગો કરતો એક બોગસ તબીબને રાજકોટ ગ્રામ્ય એસઓજીની ટીમે ઝડપી પાડતા અનેક ગંભીર પ્રશ્નો ઉભા થયા છે. આ સમગ્ર ઘટનાએ ગ્રામ્ય અને નગર વિસ્તારોમાં ગેરકાયદેસર દવાખાનાં ચલાવનારાઓ સામે ફરીથી સવાલો ઊભા કર્યા છે.
રાજકોટ જિલ્લા પોલીસવડા વિજયસિંહ ગુર્જરના માર્ગદર્શન હેઠળ અને રૂરલ એસઓજીના પીઆઈ એફ.એ. પારગીની દેખરેખમાં ટીમ પેટ્રોલિંગમાં હતી. તે દરમિયાન કોન્સ્ટેબલ રઘુભાઈ ત્રાકટાને મળેલી ગુપ્ત બાતમીના આધારે જેતપુરના કણકિયા પ્લોટ વિસ્તારમાં અંબર સિનેમા પાછળ દરોડો પાડવામાં આવ્યો હતો. અહીં બહાર કોઈ બોર્ડ વગર, કાયદેસરની નોંધણી વગર અને કોઈ ડિગ્રીના પુરાવા વગર છુપાઈને દવાખાનું ચલાવવામાં આવતું હોવાની માહિતી મળી હતી.
દરોડા દરમિયાન પોલીસે ત્યાં હાજર વ્યક્તિ પાસેથી પૂછપરછ કરી અને તેની ઓળખ બિહાર રાજ્યના નૌહટા ગામના નથુની ઉર્ફે મનીષ જગદીશ પાસવાન તરીકે થઈ. તપાસ દરમિયાન સામે આવ્યું કે તે માત્ર દસ ધોરણ પાસ છે અને કોઈ મેડિકલ ડિગ્રી ધરાવતો નથી, છતાં છેલ્લા દસ વર્ષથી એલોપેથીક દવાઓ આપી લોકોની સારવાર કરી રહ્યો હતો. પોલીસે સ્થળ પરથી અલગ-અલગ પ્રકારની એલોપેથીક દવાઓ, ઈન્જેક્શન, સિરિન્જ, ગ્લુકોઝ સેટ, બ્લડ પ્રેશર માપવાનું યંત્ર સહિતના મેડિકલ સાધનો મળી કુલ રૂ. ૫૧,૬૫૫નો મુદ્દામાલ જપ્ત કર્યો હતો.
પ્રાથમિક પૂછપરછમાં આરોપીએ કબૂલ્યું કે તેના પરિવારના એક સભ્ય બિહારમાં તબીબ છે અને તેની પાસે રહીને તેણે સારવારની કેટલીક મૂળભૂત બાબતો શીખી હતી. ત્યારબાદ રોજગારની શોધમાં જેતપુર આવી સ્થાયી થયો અને અહીં ગેરકાયદેસર રીતે ક્લિનિક શરૂ કરી દીધી. લોકોમાં સસ્તી સારવાર અને તરત રાહત આપવાના બહાને તે દર્દીઓને ઈન્જેક્શન અને દવાઓ આપતો હતો.
આ કેસમાં સૌથી ચોંકાવનારી બાબત એ છે કે આ શખ્સ વર્ષ ૨૦૧૫માં પણ બોગસ ડોક્ટર તરીકે પકડાઈ જેલ જઈ ચૂક્યો હતો. છતાં જેલમાંથી છૂટ્યા બાદ તેણે ફરીથી તે જ ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિ શરૂ કરી દીધી. પોલીસના કહેવા મુજબ આ દર્શાવે છે કે આરોપી આ ગેરકાયદેસર ધંધાને વ્યવસાય તરીકે ચલાવતો હતો અને લોકોને ભ્રમિત કરી તેમની આરોગ્ય સાથે ગંભીર ચેડાં કરતો હતો.
સ્થાનિક લોકો પાસેથી મળતી માહિતી મુજબ આરોપી છેલ્લા ઘણા વર્ષોથી વિસ્તારના ગરીબ અને મજૂર વર્ગના લોકોનું સારવાર કરતો હતો. સસ્તા ભાવે દવા આપવાની અને તરત ઈન્જેક્શન મારવાની તેની રીતને કારણે ઘણા લોકો તેની પાસે જતા હતા. કેટલાક લોકોએ તો તેને “ડોક્ટર સાહેબ” તરીકે માન આપ્યું હતું. હવે તેની ધરપકડ બાદ લોકોને સમજાયું કે તેઓ વર્ષોથી એક બોગસ વ્યક્તિ પાસે સારવાર લેતા હતા.
આ ઘટના આરોગ્ય વિભાગની દેખરેખ પર પણ સવાલો ઊભા કરે છે. દસ વર્ષ સુધી કોઈપણ નોંધણી વગર દવાખાનું કેવી રીતે ચાલતું રહ્યું? શું સ્થાનિક સ્તરે કોઈ તપાસ નહોતી? શું આરોગ્ય વિભાગ અને સ્થાનિક તંત્રની નિયમિત ચકાસણીમાં ખામીઓ રહી? આ બધા પ્રશ્નો હવે ચર્ચાનો વિષય બન્યા છે.
મેડિકલ નિષ્ણાતોના મતે આવા બોગસ તબીબો દ્વારા આપવામાં આવતી દવાઓ અને ઈન્જેક્શનથી દર્દીઓના જીવને સીધો ખતરો રહે છે. ખોટી દવા, ખોટી માત્રા, ગંદા સાધનો અને કોઈ ક્લિનિકલ જ્ઞાન વગરની સારવારથી ગંભીર આડઅસરો, ઈન્ફેક્શન, અંગોને નુકસાન અથવા મૃત્યુ પણ થઈ શકે છે. ખાસ કરીને એન્ટિબાયોટિકનો ખોટો ઉપયોગ ભવિષ્યમાં દવાઓ પ્રતિકારક બેક્ટેરિયા (એન્ટિબાયોટિક રેસિસ્ટન્સ)નું જોખમ વધારતો હોય છે.
પોલીસે આરોપી સામે સંબંધિત કલમો હેઠળ ગુનો નોંધ્યો છે અને વધુ તપાસ હાથ ધરી છે. પોલીસે એ પણ તપાસ શરૂ કરી છે કે આરોપી પાસે સારવાર લીધેલા કેટલાય દર્દીઓમાંથી કોઈને ગંભીર આડઅસર કે નુકસાન થયું છે કે નહીં. જો આવું સામે આવશે તો આરોપી સામે વધુ કડક કાર્યવાહી થઈ શકે છે.
આ કેસ બાદ પોલીસ દ્વારા અન્ય વિસ્તારોમાં પણ બોગસ તબીબો સામે અભિયાન હાથ ધરવાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. આરોગ્ય વિભાગને પણ આવા ગેરકાયદેસર દવાખાનાં સામે સઘન ચકાસણી કરવા સૂચના આપવામાં આવે તેવી ચર્ચા ચાલી રહી છે.
સ્થાનિક સામાજિક આગેવાનોનું કહેવું છે કે ગરીબ અને મજૂર વર્ગના લોકો સસ્તી સારવાર માટે આવા બોગસ તબીબો પાસે જતા હોય છે, કારણ કે તેમને યોગ્ય માહિતી અને સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ નથી. સરકાર દ્વારા પ્રાથમિક આરોગ્ય કેન્દ્રો અને સરકારી હોસ્પિટલોમાં સુવિધાઓ વધુ સુલભ અને અસરકારક બનાવવામાં આવશે તો આવા ગેરકાયદેસર દવાખાનાં પર નિયંત્રણ લાવી શકાય.
આ સમગ્ર ઘટનાએ ફરી એકવાર લોકોમાં જાગૃતિ લાવવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો છે. કોઈપણ સારવાર લેતા પહેલા તબીબની ડિગ્રી, નોંધણી નંબર અને ક્લિનિકની કાયદેસર માન્યતા ચકાસવી જરૂરી છે. માત્ર સસ્તી સારવાર અથવા તરત રાહતના લોભમાં આવી જીવન જોખમમાં મુકવું યોગ્ય નથી.
જેતપુરમાં બનેલી આ ઘટનાએ આરોગ્ય તંત્ર, પોલીસ અને સમાજ – ત્રણેયને ચેતવણી આપી છે કે બોગસ તબીબો સામે કડક કાર્યવાહી અને જનજાગૃતિ બંને જરૂરી છે. હાલમાં આરોપી પોલીસ કસ્ટડીમાં છે અને આગળની કાયદેસરની કાર્યવાહી ચાલુ છે.
આ કેસનો ખુલાસો માત્ર એક વ્યક્તિની ધરપકડ સુધી મર્યાદિત નથી, પરંતુ સમગ્ર આરોગ્ય વ્યવસ્થામાં છુપાયેલા જોખમોને બહાર લાવતો છે. હવે જોવાનું રહ્યું કે તંત્ર આ ઘટનાને ગંભીરતાથી લઈને સમગ્ર જિલ્લામાં ગેરકાયદેસર દવાખાનાં સામે સખત અભિયાન ચલાવે છે કે નહીં.
