તાતીથૈયા–સાંકી નહેર કિનારે ગેરકાયદેસર કચરાના નિકાલથી પ્રદૂષણનો કહેર: ઝેરી ધુમાડાથી ગ્રામજનો અને પશુધનના આરોગ્ય પર ગંભીર જોખમ.

તાતીથૈયા:
સુરત જિલ્લાના તાતીથૈયા અને સાંકી ગામની વચ્ચે આવેલી નહેરના કિનારે છેલ્લા કેટલાક સમયથી ગેરકાયદેસર રીતે કચરો નાખવામાં અને તેને સળગાવવામાં આવતો હોવાનો ગંભીર મુદ્દો સામે આવ્યો છે. આ વિસ્તારમાં આવેલા ખુલ્લા મેદાનને જાણે અનૌપચારિક ડમ્પિંગ સાઈટ બનાવી દેવામાં આવી હોય તેવું દૃશ્ય જોવા મળી રહ્યું છે.

સ્થાનિક લોકોના જણાવ્યા મુજબ અહીં દરરોજ ટ્રેક્ટર અને નાના વાહનો દ્વારા વિવિધ પ્રકારનો કચરો લાવવામાં આવે છે અને ત્યારબાદ તેને ખુલ્લામાં સળગાવી દેવામાં આવે છે. જેના કારણે આસપાસના વિસ્તારમાં ઝેરી ધુમાડો ફેલાઈ રહ્યો છે.

આ પરિસ્થિતિથી ગ્રામજનોમાં ભારે રોષ જોવા મળી રહ્યો છે. લોકોનું કહેવું છે કે આ ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિના કારણે પર્યાવરણ પ્રદૂષિત થઈ રહ્યું છે અને સાથે સાથે લોકો તથા પશુઓના આરોગ્ય સામે પણ ગંભીર જોખમ ઊભું થયું છે.

નહેર કિનારે ગેરકાયદેસર ડમ્પિંગ

તાતીથૈયા ગ્રામ પંચાયતની હદમાં આવતો આ વિસ્તાર અગાઉ ખુલ્લો મેદાન હતો. પરંતુ છેલ્લા કેટલાક સમયથી અહીં કચરાના ઢગલા જોવા મળી રહ્યા છે.

સ્થાનિક લોકોનું કહેવું છે કે શહેર અને આસપાસના વિસ્તારોમાંથી લાવવામાં આવતા કચરાને અહીં ફેંકવામાં આવે છે. તેમાં ઘરેલુ કચરો, પ્લાસ્ટિક, કપડાં, પેકેજિંગ સામગ્રી અને અન્ય પ્રકારનો કચરો સમાવેશ થાય છે.

આ કચરાને યોગ્ય રીતે સંભાળવા કે નિકાલ કરવા માટે કોઈ વ્યવસ્થા કરવામાં આવી નથી. પરિણામે તેને સીધો સળગાવી દેવામાં આવે છે.

ઝેરી ધુમાડાથી પર્યાવરણ પ્રદૂષિત

કચરો સળગાવવાથી ભારે ધુમાડો ફેલાય છે. ખાસ કરીને પ્લાસ્ટિક અને અન્ય રાસાયણિક પદાર્થો સળગતા સમયે ઝેરી વાયુઓ ઉત્પન્ન થાય છે.

આ વાયુઓ હવામાં ફેલાઈને આસપાસના વિસ્તારમાં પ્રદૂષણ ફેલાવે છે.

ગ્રામજનોના જણાવ્યા મુજબ સાંજના સમયે કચરો સળગાવવામાં આવે છે, જેના કારણે આખા વિસ્તારમાં ધુમાડો છવાઈ જાય છે.

ગ્રામજનોના આરોગ્ય પર અસર

સ્થાનિક લોકોનું કહેવું છે કે આ ઝેરી ધુમાડાના કારણે અનેક લોકોમાં શ્વાસ સંબંધિત સમસ્યાઓ જોવા મળી રહી છે.

ખાસ કરીને નાના બાળકો અને વૃદ્ધોમાં ખાંસી, આંખોમાં બળતરા અને શ્વાસ લેવામાં તકલીફ જેવી સમસ્યાઓ વધતી જોવા મળી રહી છે.

લોકોનો આક્ષેપ છે કે આ સમસ્યાની જાણ તંત્રને હોવા છતાં કોઈ અસરકારક પગલાં લેવામાં આવ્યા નથી.

પશુધન માટે પણ જોખમ

આ વિસ્તાર ગ્રામ્ય વિસ્તાર હોવાથી ઘણા લોકો પશુપાલન પર નિર્ભર છે.

ચરવા માટે નીકળતા પશુઓ ઘણીવાર આ ડમ્પિંગ સાઈટ નજીક પહોંચી જાય છે અને અજાણતા પ્લાસ્ટિક અને અન્ય કચરો ખાઈ લે છે.

સ્થાનિક લોકોનું કહેવું છે કે આ કારણે કેટલાક પશુઓ બીમાર પણ પડ્યા છે અને પશુઓના મોતના બનાવો પણ સામે આવ્યા છે.

કાયદાકીય નિયમોનું ઉલ્લંઘન

પર્યાવરણના રક્ષણ માટે સરકાર દ્વારા અનેક નિયમો બનાવવામાં આવ્યા છે.

પરંતુ તાતીથૈયા વિસ્તારમાં આ નિયમોનું પાલન થતું નથી એવો આક્ષેપ કરવામાં આવી રહ્યો છે.

Solid Waste Management Rules 2016

સરકાર દ્વારા બનાવવામાં આવેલા Solid Waste Management Rules 2016 મુજબ કચરાનું વૈજ્ઞાનિક રીતે સંચાલન કરવું જરૂરી છે.

કચરાને અલગ અલગ શ્રેણીમાં વહેંચીને તેનો યોગ્ય નિકાલ કરવો જરૂરી છે.

પરંતુ અહીં કચરાનું કોઈ પણ પ્રકારનું સેગ્રેગેશન કરવામાં આવતું નથી.

Plastic Waste Management Rules 2016

પ્લાસ્ટિકના નિકાલ માટે પણ કડક નિયમો બનાવવામાં આવ્યા છે.

Plastic Waste Management Rules 2016 મુજબ પ્લાસ્ટિકને ખુલ્લામાં સળગાવવું કાયદેસર ગુનો ગણાય છે.

પ્લાસ્ટિક સળગાવવાથી ઝેરી વાયુઓ ઉત્પન્ન થાય છે જે માનવ આરોગ્ય માટે અત્યંત જોખમી છે.

જળ સ્ત્રોતોને પણ ખતરો

આ ડમ્પિંગ સાઈટ નહેરના કિનારે આવેલી હોવાથી પાણીના સ્ત્રોતોને પણ જોખમ ઊભું થયું છે.

નિયમો મુજબ કચરાનો નિકાલ નદી, નહેર કે તળાવ જેવા જળ સ્ત્રોતોથી દૂર થવો જોઈએ.

પરંતુ અહીં સીધો નહેરની બાજુમાં જ કચરો નાખવામાં આવે છે.

પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડના નિયમોનો ભંગ

પર્યાવરણની જાળવણી માટે જવાબદાર Gujarat Pollution Control Board દ્વારા પણ કચરાના નિકાલ અંગે સ્પષ્ટ માર્ગદર્શિકા આપવામાં આવી છે.

આ માર્ગદર્શિકા મુજબ કચરાને વૈજ્ઞાનિક રીતે સંભાળવું અને તેનો નિકાલ કરવો જરૂરી છે.

પરંતુ તાતીથૈયા વિસ્તારમાં આ નિયમોનું સરેઆમ ઉલ્લંઘન થતું હોવાનું સ્થાનિક લોકોનું કહેવું છે.

તંત્ર સામે ઉઠ્યા પ્રશ્નો

આ સમગ્ર મુદ્દે સ્થાનિક લોકો તંત્રની કામગીરી પર પણ સવાલ ઉઠાવી રહ્યા છે.

લોકોનું કહેવું છે કે આ ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિ લાંબા સમયથી ચાલી રહી છે, છતાં સંબંધિત વિભાગો દ્વારા કોઈ કાર્યવાહી કરવામાં આવી નથી.

ગ્રામજનોની માગણી

સ્થાનિક રહીશો દ્વારા તાત્કાલિક પગલાં લેવા માંગ કરવામાં આવી છે.

લોકોનું કહેવું છે કે આ ડમ્પિંગ સાઈટને તરત જ બંધ કરવી જોઈએ અને કચરાના નિકાલ માટે વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિ અપનાવવી જોઈએ.

પર્યાવરણ માટે ખતરો

પર્યાવરણ નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે ખુલ્લામાં કચરો સળગાવવાથી હવા, પાણી અને જમીન – ત્રણેય પ્રદૂષિત થાય છે.

આ પ્રદૂષણ લાંબા ગાળે ગંભીર આરોગ્ય સમસ્યાઓનું કારણ બની શકે છે.

તાત્કાલિક કાર્યવાહી જરૂરી

આ પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને તંત્ર દ્વારા તાત્કાલિક તપાસ કરવાની જરૂર છે.

જો ગેરકાયદેસર રીતે કચરો નાખવામાં આવતો હોય તો જવાબદાર લોકો સામે કડક કાર્યવાહી કરવી જરૂરી છે.

અંતમાં

તાતીથૈયા અને સાંકી ગામની વચ્ચે આવેલી નહેર કિનારે ગેરકાયદેસર કચરાના નિકાલનો મુદ્દો સ્થાનિક લોકો માટે ગંભીર ચિંતા બની ગયો છે.

ઝેરી ધુમાડા અને પ્રદૂષણના કારણે લોકો તથા પશુધનના આરોગ્ય સામે જોખમ ઊભું થયું છે.

હવે જોવાનું એ રહેશે કે તંત્ર આ મુદ્દે કેટલી ઝડપથી કાર્યવાહી કરે છે અને સ્થાનિક લોકોની સમસ્યાનું નિરાકરણ લાવે છે.