દહિસર–બોરીવલીને પાણી પૂરું પાડતા બોરીવલી ટેકડી જળાશયનો થશે 37 કરોડ રૂપિયાનો સમારકામ – જૂની બનેલી રચનાને મજબૂત બનાવવા પાલિકાની મોટી કામગીરી.

મુંબઈના ઉપનગરોમાં રહેતા લાખો નાગરિકો માટે પીવાના પાણીની સુવિધા અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. શહેરના અનેક વિસ્તારોમાં પાણી પૂરું પાડવા માટે મુંબઈ મહાનગરપાલિકા દ્વારા વિવિધ જળાશયો, પાઈપલાઈન અને પાણી સંગ્રહ પ્રણાલીઓ સ્થાપિત કરવામાં આવી છે. સમય જતાં આ માળખાઓ જૂના થતા જાય છે અને તેમના સમારકામ તથા મજબૂતીકરણની જરૂર પડે છે. આવી જ સ્થિતિ મુંબઈના પશ્ચિમ ઉપનગરોમાં આવેલા બોરીવલી ટેકડી જળાશયો સાથે સર્જાઈ છે.

બોરીવલી અને દહિસર વિસ્તારોને પીવાનું પાણી પૂરું પાડતા બોરીવલી ટેકડીના બે મહત્વપૂર્ણ જળાશયો હવે લગભગ ત્રણ દાયકાથી વધુ જૂના બની ગયા છે. આ જળાશયોમાંથી પાણીનું ગળતર થતું હોવાની તેમજ પાણી સંગ્રહ ક્ષમતા યોગ્ય રીતે ઉપયોગમાં લઈ શકાતી નથી તેવી સમસ્યાઓ સામે આવતા હવે મુંબઈ મહાનગરપાલિકા દ્વારા આ જળાશયોનું તાત્કાલિક સમારકામ હાથ ધરવાનો નિર્ણય કરવામાં આવ્યો છે.

બોરીવલી અને દહિસર માટે મહત્વપૂર્ણ પાણીનો સ્ત્રોત

બોરીવલી ટેકડી પર આવેલાં જળાશયો પશ્ચિમ ઉપનગરોના ઘણા વિસ્તારો માટે પાણી પૂરું પાડતા મહત્વપૂર્ણ સ્ત્રોત ગણાય છે. ખાસ કરીને બોરીવલી અને દહિસર વિસ્તારમાં રહેતા હજારો ઘરોએ આ જળાશય પર આધાર રાખવો પડે છે.

મુંબઈ મહાનગરપાલિકાના આર/મધ્ય વોર્ડ હેઠળ આવેલા આ જળાશયો દ્વારા રોજબરોજ મોટી માત્રામાં પીવાનું પાણી વિવિધ વિસ્તારોમાં વિતરણ કરવામાં આવે છે. આ જળાશયો શહેરની પાણી પુરવઠા વ્યવસ્થાનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ ગણાય છે.

બે મુખ્ય જળાશયો – નંબર 2 અને નંબર 3

બોરીવલી ટેકડી પર કુલ બે મહત્વપૂર્ણ જળાશયો છે જે બોરીવલી અને દહિસર વિસ્તાર માટે પાણી સંગ્રહ અને વિતરણનું કામ કરે છે.

બોરીવલી ટેકડી જળાશય નંબર 2

• બાંધકામ વર્ષ: 1992

• પાણી સંગ્રહ ક્ષમતા: 36.2 મિલિયન લિટર

બોરીવલી ટેકડી જળાશય નંબર 3

• બાંધકામ વર્ષ: 1996

• પાણી સંગ્રહ ક્ષમતા: 36.4 મિલિયન લિટર

આ બંને જળાશયો મળીને મોટી માત્રામાં પાણી સંગ્રહ કરી શકે છે અને ત્યારબાદ પાઈપલાઈન દ્વારા વિવિધ વિસ્તારોમાં પાણી પહોંચાડવામાં આવે છે.

30 વર્ષથી વધુ જૂના બનેલા માળખા

સમય જતાં કોઈ પણ માળખાની સ્થિતિમાં ફેરફાર થતો હોય છે. ખાસ કરીને પાણી સંગ્રહ માટે બનાવવામાં આવેલા જળાશયો સતત ભેજ અને દબાણ હેઠળ રહેતા હોવાથી તેમની રચનાની સ્થિતિ સમયાંતરે તપાસવી જરૂરી બને છે.

બોરીવલી ટેકડીના આ બંને જળાશયો હવે 30 વર્ષથી વધુ જૂના બની ગયા છે. તેથી તેમની સુરક્ષા અને મજબૂતી અંગે શંકા ઊભી થતા મુંબઈ મહાનગરપાલિકાએ તાજેતરમાં ટેકનિકલ સલાહકારો દ્વારા તેમનું સ્ટ્રક્ચરલ ઓડિટ કરાવ્યું હતું.

સ્ટ્રક્ચરલ ઓડિટમાં સામે આવેલી સમસ્યાઓ

સ્ટ્રક્ચરલ ઓડિટમાં જાણવા મળ્યું કે બંને જળાશયોમાં કેટલીક માળખાકીય ખામીઓ જોવા મળી રહી છે. ખાસ કરીને નીચે મુજબની સમસ્યાઓ સામે આવી છે:

• જળાશયની દીવાલોમાંથી પાણીનું ગળતર

• કોંક્રિટની ઉપરની સપાટી ખરાબ થવી

• લોખંડના સળિયાઓ પર કાટ લાગવાની શક્યતા

• પાણી સંગ્રહ ક્ષમતાનો સંપૂર્ણ ઉપયોગ ન થવો

આ તમામ બાબતોને ધ્યાનમાં રાખીને નિષ્ણાતોએ જળાશયોના તાત્કાલિક વ્યાપક સમારકામની ભલામણ કરી છે.

ઓછા દબાણે પાણી પુરવઠાની સમસ્યા

પાલિકાના વોટર એન્જિનિયરિંગ વિભાગના અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ, જળાશયોની હાલની સ્થિતિને કારણે કેટલાક વિસ્તારોમાં પાણી ઓછા દબાણે પહોંચે છે. કારણ કે જળાશયની ક્ષમતા હોવા છતાં તેનો સંપૂર્ણ ઉપયોગ કરી શકાતો નથી.

જો જળાશયોની સ્થિતિ વધુ ખરાબ થાય તો ભવિષ્યમાં પાણી પુરવઠા પર પણ અસર પડી શકે છે. તેથી આ સમસ્યા ગંભીર બને તે પહેલાં જ સમારકામ હાથ ધરવાનું નક્કી કરવામાં આવ્યું છે.

તાત્કાલિક સમારકામનો નિર્ણય

સ્ટ્રક્ચરલ ઓડિટના અહેવાલ બાદ મુંબઈ મહાનગરપાલિકાએ બંને જળાશયોના વ્યાપક સમારકામ માટે તાત્કાલિક પગલાં લીધાં છે. આ કામગીરી પૂર્ણ થયા બાદ જળાશયોની માળખાકીય મજબૂતી વધશે અને પાણી સંગ્રહ પ્રણાલી વધુ સુરક્ષિત બનશે.

સમારકામ દરમિયાન કરવામાં આવનારી કામગીરી

જળાશયના સમારકામમાં અનેક મહત્વપૂર્ણ તકનીકી પ્રક્રિયાઓનો સમાવેશ થશે. આ કામગીરી દરમિયાન નીચે મુજબના પગલાં લેવામાં આવશે:

1. છત પરના હાલના પાણી-પ્રતિરોધક કવર દૂર કરવું
   જળાશયની ઉપરની સપાટી પર રહેલું જૂનું વોટરપ્રૂફ કવર દૂર કરવામાં આવશે.

2. સિમેન્ટ કોંક્રિટ કવર દૂર કરવું
   જ્યાં સુધી લોખંડના સળિયા હોય ત્યાં સુધીનો સિમેન્ટ કોંક્રિટનો ભાગ દૂર કરવામાં આવશે.

3. લોખંડના સળિયાની સફાઈ અને મજબૂતી
   અંદર રહેલા લોખંડના સળિયાઓ પર કાટ લાગ્યો હોય તો તેને દૂર કરવામાં આવશે અને કાટ-રોધક ઉપાયો કરવામાં આવશે.

4. નવો કોંક્રિટ અને રક્ષણાત્મક કવર
   ત્યારબાદ નવા કોંક્રિટ અને રક્ષણાત્મક સ્તર લગાવવામાં આવશે જેથી જળાશય લાંબા સમય સુધી મજબૂત રહે.

5. વાલ્વ અને અન્ય સાધનો સ્થાપિત કરવું
   પાણી નિયંત્રણ માટે જરૂરી વાલ્વ અને અન્ય સાધનો પણ સ્થાપિત કરવામાં આવશે.

લગભગ 37 કરોડ રૂપિયાનો ખર્ચ

આ સમગ્ર સમારકામ કામગીરી માટે લગભગ 37 કરોડ રૂપિયાનો ખર્ચ થવાનો અંદાજ છે. આ પ્રોજેક્ટ માટે મુંબઈ મહાનગરપાલિકા દ્વારા ટેન્ડર પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવામાં આવી છે.

સમારકામ માટે એક ખાનગી કંપનીની પસંદગી કરવામાં આવી છે જે આ સમગ્ર કામ તકનીકી ધોરણો અનુસાર પૂર્ણ કરશે.

પાણી પુરવઠા વ્યવસ્થા મજબૂત બનશે

સમારકામ પૂર્ણ થયા બાદ બોરીવલી અને દહિસર વિસ્તારની પાણી પુરવઠા વ્યવસ્થા વધુ મજબૂત બનવાની આશા છે. જળાશયોની માળખાકીય મજબૂતી વધવાથી પાણી ગળતર જેવી સમસ્યાઓ પણ ઘટશે.

તે ઉપરાંત ભવિષ્યમાં લાંબા સમય સુધી જળાશયો સુરક્ષિત રીતે કાર્ય કરી શકશે.

શહેરની વધતી વસ્તી અને પાણીની જરૂરિયાત

મુંબઈ શહેરમાં વસ્તી સતત વધી રહી છે. નવા રહેણાંક વિસ્તારો ઉભા થતા પાણીની માંગ પણ વધતી જાય છે. આવી સ્થિતિમાં પાણી સંગ્રહ અને વિતરણ માટેની સુવિધાઓ મજબૂત રાખવી અત્યંત જરૂરી છે.

જો જળાશયો યોગ્ય સ્થિતિમાં રહેશે તો જ શહેરમાં નિયમિત અને પૂરતો પાણી પુરવઠો જાળવી શકાય.

પાલિકાની જવાબદારી

મુંબઈ મહાનગરપાલિકા માટે પાણી પુરવઠો સૌથી મહત્વપૂર્ણ સેવાઓમાંની એક છે. શહેરના દરેક વિસ્તાર સુધી પૂરતું અને સ્વચ્છ પાણી પહોંચાડવું પાલિકાની મુખ્ય જવાબદારી છે.

તે માટે પાણી સંગ્રહ ટાંકી, જળાશયો, પાઈપલાઈન અને પમ્પિંગ સ્ટેશનોની નિયમિત તપાસ અને સમારકામ કરવામાં આવે છે.

નાગરિકોને મળશે રાહત

બોરીવલી અને દહિસર વિસ્તારના નાગરિકો માટે આ સમારકામ કામગીરી ભવિષ્યમાં રાહતરૂપ સાબિત થઈ શકે છે. કારણ કે પાણી પુરવઠાની ગુણવત્તા અને દબાણ બંને સુધરવાની શક્યતા છે.

અંતિમ નોંધ

બોરીવલી ટેકડી પર આવેલા જળાશયો મુંબઈના પશ્ચિમ ઉપનગરો માટે જીવનરેખા સમાન છે. ત્રણ દાયકાથી વધુ જૂના બનેલા આ જળાશયોનું સમયસર સમારકામ કરવું જરૂરી બની ગયું હતું. હવે મુંબઈ મહાનગરપાલિકા દ્વારા લગભગ 37 કરોડ રૂપિયાના ખર્ચે આ મહત્વપૂર્ણ કામગીરી હાથ ધરવામાં આવી રહી છે.

આ સમારકામ પૂર્ણ થયા બાદ બોરીવલી અને દહિસર વિસ્તારના નાગરિકોને વધુ સુરક્ષિત અને સ્થિર પાણી પુરવઠો મળશે તેવી આશા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.