છોટાઉદેપુર જિલ્લામાં ફરી એકવાર ગેરકાયદેસર વૃક્ષ નિકંદન અને લાકડાંના પરિવહનનો મુદ્દો ચર્ચાના કેન્દ્રમાં આવ્યો છે. નસવાડી તાલુકામાં મામલતદાર દ્વારા હાથ ધરાયેલી તાત્કાલિક અને હિંમતભરી કાર્યવાહી દરમિયાન ગેરકાયદે રીતે લાકડાં ભરેલું ટ્રેક્ટર ઝડપી પાડવામાં આવ્યું હતું. આ ઘટના માત્ર એક જ ગેરરીતિનો ખુલાસો નથી કરતી, પરંતુ સમગ્ર તંત્રની કામગીરી પર પણ ગંભીર પ્રશ્નો ઉભા કરે છે.
મળતી માહિતી મુજબ, નસવાડી મામલતદારે પેટ્રોલિંગ દરમિયાન એક ટ્રેક્ટર પર શંકા જતા તેને અટકાવવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. ટ્રેક્ટર ઉપર મોટી માત્રામાં લાકડાં ભરેલા જોવા મળતા તપાસ હાથ ધરવામાં આવી હતી. પ્રાથમિક તપાસમાં જ ખુલ્યું કે આ લાકડાં કોઈપણ કાયદેસર પાસ અથવા પરમીટ વગર લઈ જવાઈ રહ્યા હતા. આથી મામલતદારે તાત્કાલિક પગલાં લઈ ટ્રેક્ટરને જપ્ત કરી લીધું હતું.
આ ઘટનાની સૌથી ચોંકાવનારી બાબત એ છે કે આવી કાર્યવાહી સામાન્ય રીતે વનવિભાગ દ્વારા કરવામાં આવતી હોય છે, પરંતુ અહીં મામલતદારે આગળ આવીને કામગીરી કરી. આથી સ્પષ્ટ થાય છે કે વનવિભાગની કામગીરીમાં ક્યાંક નબળાઈ અથવા બેદરકારી છે, જેના કારણે ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિઓને પ્રોત્સાહન મળી રહ્યું છે.
મામલતદારે પકડાયેલ ટ્રેક્ટર અને તેમાં ભરેલા લાકડાંને વનવિભાગને સોંપી દીધા છે, જેથી આગળની કાયદેસર કાર્યવાહી હાથ ધરવામાં આવી શકે. વનવિભાગ દ્વારા હવે આ મામલે વધુ તપાસ શરૂ કરવામાં આવી છે અને લાકડાં ક્યાંથી લાવવામાં આવ્યા અને કોને સપ્લાય કરવામાં જઈ રહ્યા હતા તે અંગે તપાસ ચાલી રહી છે.
નસવાડી તાલુકામાં છેલ્લા કેટલાક સમયથી ગેરકાયદેસર વૃક્ષ કાપણીનો મુદ્દો ગંભીર બનતો જઈ રહ્યો છે. સ્થાનિક લોકોના જણાવ્યા અનુસાર, રાત્રિના સમયે મોટા પાયે લાકડાં ભરેલા ટ્રેક્ટરો પસાર થતા જોવા મળે છે. આ પ્રવૃત્તિઓને કારણે વિસ્તારના જંગલોને ભારે નુકસાન થઈ રહ્યું છે અને પર્યાવરણ પર તેની ગંભીર અસર પડી રહી છે.
વૃક્ષોનું નિકંદન માત્ર પર્યાવરણ માટે જ નહીં પરંતુ સ્થાનિક જીવવિશ્વ માટે પણ ખતરો સાબિત થઈ રહ્યું છે. વૃક્ષો કાપવાથી પક્ષીઓ અને અન્ય પ્રાણીઓનું નિવાસસ્થાન નાશ પામે છે. સાથે સાથે જમીનની ઉપજાઉ શક્તિ પર પણ અસર પડે છે અને વરસાદના ચક્રમાં ફેરફાર જોવા મળે છે.
સ્થાનિક રહીશો આ મુદ્દે લાંબા સમયથી અવાજ ઉઠાવી રહ્યા છે. તેઓનો આક્ષેપ છે કે વનવિભાગના કર્મચારીઓની હાજરી હોવા છતાં ગેરકાયદેસર વૃક્ષ કાપણી રોકવામાં નિષ્ફળતા મળી રહી છે. કેટલાક લોકો તો આક્ષેપ કરે છે કે આ ગેરરીતિઓમાં અંદરખાને કોઈને કોઈ રીતે સહયોગ આપવામાં આવી રહ્યો હોઈ શકે છે, જેના કારણે આ પ્રવૃત્તિઓ રોકાતી નથી.
આ ઘટના બાદ સ્થાનિક લોકોમાં રોષ વ્યાપી ગયો છે. લોકો હવે માંગ કરી રહ્યા છે કે વનવિભાગ દ્વારા કડક પગલાં લેવામાં આવે અને આવા ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિઓને સંપૂર્ણપણે બંધ કરવામાં આવે. સાથે સાથે, રાત્રિના સમયે પેટ્રોલિંગ વધારવાની પણ માંગ ઉઠી છે, જેથી લાકડાંના ગેરકાયદેસર પરિવહનને અટકાવી શકાય.
પર્યાવરણપ્રેમીઓએ પણ આ મુદ્દે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. તેઓ માને છે કે જો આ પ્રકારની પ્રવૃત્તિઓ ચાલુ રહેશે, તો આવનારા સમયમાં પર્યાવરણ માટે ગંભીર પરિસ્થિતિ સર્જાઈ શકે છે. જંગલોનો નાશ થતાં જળસ્રોતો પર પણ અસર પડે છે અને તાપમાનમાં વધારો થાય છે.
આ ઘટનાએ સરકાર માટે પણ એક ચેતવણી આપી છે. વનવિભાગના કર્મચારીઓની નિમણૂક હોવા છતાં જો ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિઓ રોકાતી નથી, તો તેની પાછળના કારણો શોધવાની જરૂર છે. તંત્ર દ્વારા કડક મોનીટરીંગ અને જવાબદારી નક્કી કરવામાં આવે તે જરૂરી છે.
નસવાડી મામલતદારની આ કાર્યવાહીથી એક સંદેશ ગયો છે કે જો ઈચ્છા અને નિષ્ઠા હોય, તો ગેરરીતિઓ સામે અસરકારક પગલાં લઈ શકાય છે. તેમની આ હિંમતભરી કામગીરીને સ્થાનિક સ્તરે પ્રશંસા મળી રહી છે અને લોકો તેમને અભિનંદન પાઠવી રહ્યા છે.
આ ઘટનાના પગલે હવે જોવાનું રહેશે કે વનવિભાગ આ મામલે કેટલા ગંભીરતાથી કાર્યવાહી કરે છે અને ગેરકાયદેસર વૃક્ષ કાપણીને રોકવા માટે શું પગલાં લે છે. જો તંત્ર સમયસર સખત કાર્યવાહી નહીં કરે, તો આવી ઘટનાઓ ફરીથી બનવાની શક્યતા નકારી શકાય નહીં.
અંતમાં કહી શકાય કે નસવાડીમાં થયેલી આ ઘટના માત્ર એક ટ્રેક્ટર પકડવાની ઘટના નથી, પરંતુ તે સમગ્ર તંત્ર માટે એક આઈનો છે, જેમાં તેમની કામગીરીની ખામીઓ સ્પષ્ટ દેખાઈ રહી છે. હવે જરૂર છે કે આ ખામીઓને દૂર કરી પર્યાવરણની રક્ષા માટે સખત અને અસરકારક પગલાં લેવામાં આવે, જેથી આવનારી પેઢીને સ્વચ્છ અને સુરક્ષિત પર્યાવરણ મળી શકે.
