છોટાઉદેપુર જિલ્લાના નસવાડી તાલુકા વિસ્તારમાં છેલ્લા કેટલાક સમયથી લીલા વૃક્ષોના ગેરકાયદેસર કાપકામ અને લાકડાની હેરાફેરીના બનાવો વધતા જતા જોવા મળી રહ્યા છે. ખાસ કરીને આદિવાસી ડુંગરાળ વિસ્તારોમાંથી લીલા ઝાડો કાપીને ખુલ્લેઆમ ટ્રેક્ટરોમાં લાકડાની હેરાફેરી થતી હોવાની ચર્ચા લાંબા સમયથી ચાલી રહી હતી. આ વચ્ચે તાજેતરમાં ફોરેસ્ટ વિભાગ દ્વારા નાઈટ પેટ્રોલિંગ દરમિયાન એક ટ્રેક્ટર લીલા લીમડાના લાકડાથી ભરેલું ઝડપી પાડતા સમગ્ર વિસ્તારમાં ચકચાર મચી ગઈ છે.
મળતી માહિતી મુજબ નસવાડી તાલુકા મથકે છેલ્લા કેટલાક સમયથી ગેરકાયદેસર રીતે લાકડાના પીઠા બિલાડીની ટોપની માફક ખુલતા જઈ રહ્યા છે. આ પીઠાઓ દ્વારા આદિવાસી વિસ્તારોમાંથી લીલા ઝાડો કાપીને લાકડાનું વેપાર કરવામાં આવે છે તેવી પણ ચર્ચા ચાલી રહી છે. આ પરિસ્થિતિમાં પર્યાવરણ પ્રેમીઓ અને સ્થાનિક લોકોમાં પણ ભારે ચિંતા વ્યક્ત થઈ રહી છે.
આદિવાસી વિસ્તારોમાંથી લીલા ઝાડોનું કાપકામ
નસવાડી તાલુકા આસપાસનો વિસ્તાર મોટા પ્રમાણમાં જંગલો અને ડુંગરાળ વિસ્તારો માટે ઓળખાય છે. અહીં અનેક આદિવાસી ગામો આવેલા છે જ્યાં લોકો પરંપરાગત રીતે કુદરત સાથે જોડાયેલું જીવન જીવતા આવ્યા છે.
પરંતુ છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં કેટલાક ગેરકાયદેસર લાકડાના વેપારીઓ દ્વારા આદિવાસી લોકોને લોભામણા આશ્વાસનો આપી તેમને લીલા વૃક્ષો કાપવા માટે પ્રેરિત કરવામાં આવે છે તેવી ફરિયાદો પણ સામે આવી રહી છે.
આ લોકો દ્વારા જંગલમાંથી લીલા વૃક્ષો કાપીને તેને ટ્રેક્ટરોમાં ભરવામાં આવે છે અને પછી નસવાડી તરફ લાવવામાં આવે છે.
ખુલ્લેઆમ ટ્રેક્ટરોમાં લાકડાની હેરાફેરી
સ્થાનિક લોકોના જણાવ્યા મુજબ ઘણા વખતથી દિવસ દરમિયાન પણ ટ્રેક્ટરોમાં લીલા વૃક્ષોના લાકડાથી ભરેલા વાહનો નસવાડીના રસ્તાઓ પરથી પસાર થતા જોવા મળે છે.
ખાસ કરીને નસવાડીના ભરબજારમાંથી પણ આવા ટ્રેક્ટરો ખુલ્લેઆમ પસાર થાય છે. આ સ્થિતિને જોઈને લોકોમાં પ્રશ્ન ઉઠી રહ્યો છે કે આ ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિઓ સામે યોગ્ય પગલાં કેમ લેવામાં નથી આવતાં.
સ્થાનિક લોકોનું કહેવું છે કે જાણે આ લાકડાના વેપારીઓને કોઈનો ડર જ ન હોય તેવી રીતે તેઓ ખુલ્લેઆમ ગેરકાયદેસર હેરાફેરી કરતા જોવા મળે છે.
વજન કાંટા ઉપર કરાય છે વજન
મળતી માહિતી મુજબ જંગલમાંથી કાપેલા લીલા વૃક્ષોને ટ્રેક્ટરોમાં ભરીને નસવાડીમાં લાવવામાં આવે છે અને પછી વજન કાંટા ઉપર તેનું વજન કરવામાં આવે છે.
આ રીતે લાકડાને વેપાર માટે તૈયાર કરવામાં આવે છે. આ સમગ્ર પ્રક્રિયા ખુલ્લેઆમ ચાલતી હોવાની ચર્ચા પણ પર્યાવરણ પ્રેમીઓમાં ચાલી રહી છે.
પર્યાવરણ પ્રેમીએ આપી માહિતી
આ ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિ અંગે એક પર્યાવરણ પ્રેમી દ્વારા ફોરેસ્ટ વિભાગને બાતમી આપવામાં આવી હતી. તેમને માહિતી મળી હતી કે હરિપુરા તરફથી એક ટ્રેક્ટર લીલા વૃક્ષોના લાકડાથી ભરેલું નસવાડી તરફ આવી રહ્યું છે.
આ માહિતી મળતા જ નસવાડી રેન્જ ફોરેસ્ટ વિભાગ સતર્ક બન્યો હતો.
ફોરેસ્ટ વિભાગની કાર્યવાહી
મળેલી બાતમીના આધારે ફોરેસ્ટ વિભાગના અધિકારીઓએ તરત જ કાર્યવાહી શરૂ કરી હતી. નસવાડી રેન્જ ઓફિસર દ્વારા ટીમને સૂચના આપવામાં આવી હતી કે આવતું ટ્રેક્ટર રોકી તેની તપાસ કરવામાં આવે.
થોડી જ વારમાં હરિપુરા તરફથી આવતું એક ટ્રેક્ટર જોવા મળ્યું હતું જેમાં લીલા લીમડાના લાકડા ભરેલા હતા.
ફોરેસ્ટ વિભાગના અધિકારીઓએ ટ્રેક્ટરને રોકીને ડ્રાઈવર પાસે લાકડા પરિવહન માટે જરૂરી કાયદાકીય પરમિશન માંગવામાં આવી હતી.
કોઈ પરમિશન ન મળતા ટ્રેક્ટર ઝપ્ત
જ્યારે ટ્રેક્ટરના ચાલક પાસે જરૂરી કાયદાકીય દસ્તાવેજો અથવા પરમિશન માંગવામાં આવી ત્યારે તે કોઈપણ પ્રકારની મંજૂરી રજૂ કરી શક્યો નહોતો.
આથી ફોરેસ્ટ વિભાગે ટ્રેક્ટરને જપ્ત કરીને નસવાડી રેન્જ ફોરેસ્ટ ઓફિસ ખાતે લઈ જવામાં આવ્યું હતું.
ત્યાં લાકડાની તપાસ કરીને કાયદેસરની કાર્યવાહી શરૂ કરવામાં આવી હતી.
લીલા લીમડાના વૃક્ષો કાપવાના બનાવ
ફોરેસ્ટ વિભાગની તપાસમાં જાણવા મળ્યું હતું કે ટ્રેક્ટરમાં ભરાયેલા લાકડા લીલા લીમડાના વૃક્ષોના હતા. લીલા વૃક્ષો કાપવું કાયદેસર ગુનો ગણાય છે અને તેના માટે કડક સજા પણ કરવામાં આવે છે.
આ કારણે ફોરેસ્ટ વિભાગે આ મામલે વધુ તપાસ શરૂ કરી છે.
પર્યાવરણ પ્રેમીઓમાં ચર્ચા
આ સમગ્ર ઘટનાને લઈને પર્યાવરણ પ્રેમીઓમાં ભારે ચર્ચા ચાલી રહી છે. ઘણા લોકોનું કહેવું છે કે જો ફોરેસ્ટ વિભાગને બાતમી મળ્યા બાદ એક ટ્રેક્ટર ઝડપાઈ શકે છે તો રોજબરોજ ખુલ્લેઆમ પસાર થતા અન્ય ટ્રેક્ટરો સામે કાર્યવાહી કેમ નથી થતી?
આ પ્રશ્ન હાલ પર્યાવરણ પ્રેમીઓ વચ્ચે ચર્ચાનો વિષય બની ગયો છે.
ખુલ્લેઆમ પસાર થતા ટ્રેક્ટરો
સ્થાનિક લોકોના જણાવ્યા મુજબ નસવાડી વિસ્તારમાં ઘણા વખતથી દિવસ દરમિયાન પણ લીલા વૃક્ષોના લાકડાથી ભરેલા ટ્રેક્ટરો બજારમાંથી પસાર થતા જોવા મળે છે.
આથી લોકોમાં શંકા ઉભી થઈ રહી છે કે શું આ ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિઓ સામે યોગ્ય રીતે કાર્યવાહી કરવામાં આવી રહી છે કે નહીં.
ફોરેસ્ટ વિભાગ સામે પ્રશ્નો
પર્યાવરણ પ્રેમીઓ દ્વારા હવે એક મહત્વપૂર્ણ પ્રશ્ન ઉઠાવવામાં આવી રહ્યો છે કે નસવાડી બજારમાંથી ખુલ્લેઆમ પસાર થતા આવા ટ્રેક્ટરો ઉપર ક્યારે અંકુશ લાવવામાં આવશે?
તેમનું કહેવું છે કે જો સમયસર કાર્યવાહી નહીં કરવામાં આવે તો જંગલોને ભારે નુકસાન થઈ શકે છે.
જંગલો માટે ખતરો
લીલા વૃક્ષોનું ગેરકાયદેસર કાપકામ માત્ર એક કાનૂની ગુનો જ નથી પરંતુ તે પર્યાવરણ માટે પણ મોટો ખતરો છે.
જંગલોનું સંરક્ષણ કુદરતી સંતુલન જાળવવા માટે અત્યંત જરૂરી છે. જો આવા બનાવો વધતા રહેશે તો ભવિષ્યમાં પર્યાવરણ પર ગંભીર અસર પડી શકે છે.
આદિવાસી વિસ્તારોમાં વધી રહી ચિંતા
નસવાડી તાલુકાના ડુંગરાળ આદિવાસી વિસ્તારોમાં રહેતા લોકો પણ આ પરિસ્થિતિને લઈને ચિંતિત છે. ઘણા લોકોનું કહેવું છે કે જંગલો તેમની જીવનશૈલીનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે.
જો લીલા વૃક્ષોનું કાપકામ ચાલુ રહેશે તો જંગલોનું અસ્તિત્વ જ જોખમમાં પડી શકે છે.
કડક કાર્યવાહી કરવાની માંગ
પર્યાવરણ પ્રેમીઓ અને સ્થાનિક લોકો દ્વારા હવે માંગ કરવામાં આવી રહી છે કે આ પ્રકારની ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિઓ સામે કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવે.
જો આવા લોકો સામે સખત પગલાં લેવામાં આવશે તો જ જંગલોને બચાવી શકાય.
ફોરેસ્ટ વિભાગની જવાબદારી
જંગલોનું સંરક્ષણ કરવું ફોરેસ્ટ વિભાગની મહત્વપૂર્ણ જવાબદારી છે. આ કારણે લોકો અપેક્ષા રાખી રહ્યા છે કે વિભાગ આ મામલે વધુ કડક કાર્યવાહી કરશે.
સતત દેખરેખ જરૂરી
નસવાડી જેવા જંગલ વિસ્તારમાં ગેરકાયદેસર લાકડાના વેપારને રોકવા માટે સતત પેટ્રોલિંગ અને દેખરેખ જરૂરી છે.
જો નિયમિત તપાસ કરવામાં આવશે તો આવા બનાવોને રોકવામાં મદદ મળી શકે છે.
પર્યાવરણ બચાવવાનો સંદેશ
આ સમગ્ર ઘટના એક મહત્વપૂર્ણ સંદેશ પણ આપે છે કે જંગલો અને પર્યાવરણનું સંરક્ષણ કરવું દરેકની જવાબદારી છે.
જો જંગલો બચશે તો જ કુદરતી સંતુલન જળવાઈ રહેશે અને આવનારી પેઢીઓને પણ કુદરતનો લાભ મળી શકશે.
નસવાડી તાલુકામાં ઝડપાયેલું આ ટ્રેક્ટર ગેરકાયદેસર લાકડાના વેપાર સામે ફોરેસ્ટ વિભાગની કાર્યવાહીનું એક ઉદાહરણ બની શકે છે. પરંતુ સાથે સાથે આ ઘટના ઘણા પ્રશ્નો પણ ઉભા કરે છે. હવે લોકોની નજર ફોરેસ્ટ વિભાગ પર છે કે શું આગામી સમયમાં આવા ગેરકાયદેસર કાર્યો સામે વધુ કડક પગલાં લેવામાં આવશે કે પછી વિરપ્પનો લીલા વૃક્ષોના કાપકામને ચાલુ રાખશે.
