નેપાળના ટૂરિઝમ ક્ષેત્રને હચમચાવી નાખનાર એક ચોંકાવનારો કૌભાંડ સામે આવ્યું છે. નેપાળ પોલીસના જણાવ્યા મુજબ ટ્રેકિંગ ગાઇડ, હોસ્પિટલો અને હેલિકોપ્ટર ઓપરેટર્સ મળીને વિદેશી પ્રવાસીઓ સાથે લગભગ 20 મિલિયન ડોલર (આશરે 160 કરોડ રૂપિયા)ની ઈન્શ્યોરન્સ ઠગાઈ કરતા હતા.
ટ્રેકર્સને ઇરાદાપૂર્વક બીમાર બનાવવામાં આવતા
તપાસમાં ખુલાસો થયો છે કે 2022 થી 2025 દરમિયાન આ ગેંગે નેપાળના લોકપ્રિય હિમાલયન ટ્રેકિંગ રૂટ્સ જેમ કે Mount Everest, અન્નપૂર્ણા, લંગટાંગ અને મનાસલુ વિસ્તારમાં આવેલા વિદેશી ટ્રેકર્સને નિશાન બનાવ્યા હતા.
પોલીસના જણાવ્યા મુજબ, ટ્રેકિંગ સ્ટાફ ચોરી છુપે ટ્રેકર્સના ખોરાક કે પીણામાં બેકિંગ સોડા (સોડિયમ બાઇકાર્બોનેટ) મિક્સ કરી દેતા. જેના કારણે તેમને ઊલટી, ચક્કર, ડિહાઇડ્રેશન અને પેટમાં દુખાવો જેવી ગંભીર તકલીફો થતી.
આ લક્ષણો ઊંચાઈ પર થતી “એક્યુટ અલ્ટિટ્યુડ સિકનેસ” જેવી જ લાગતી હોવાથી ટ્રેકર્સને લાગતું કે તેઓ ખરેખર જીવના જોખમમાં છે.
કેવી રીતે ચાલતું હતું સ્કેમ?
જ્યારે ટ્રેકર્સ બીમાર થતા, ત્યારે ગાઇડ તેમની સ્થિતિને વધુ ગંભીર બતાવી તાત્કાલિક રેસ્ક્યુ માટે દબાણ કરતા. પછી તેમને મોંઘા હેલિકોપ્ટર દ્વારા હોસ્પિટલમાં ખસેડવામાં આવતા.
ત્યારબાદ હોસ્પિટલો અને હેલિકોપ્ટર કંપનીઓ ખોટા મેડિકલ રિપોર્ટ, વધારેલા બિલ અને ફેક ફ્લાઇટ ડોક્યુમેન્ટ્સ બનાવી ઈન્શ્યોરન્સ કંપનીઓ પાસે ક્લેમ દાખલ કરતી.
એક જ હેલિકોપ્ટરમાં અનેક દર્દીઓને લઈ જવાતા હોવા છતાં દરેક વ્યક્તિ માટે અલગ-અલગ સંપૂર્ણ કિંમત વસુલવામાં આવતી, જે પ્રતિ વ્યક્તિ 3,000 થી 5,000 ડોલર સુધી પહોંચતી.
કોણ કોણ સંડોવાયેલા?
આ કૌભાંડમાં અનેક પક્ષો સંડોવાયેલા હોવાનું સામે આવ્યું છે, જેમાં ટ્રેકિંગ ગાઇડ્સ, એજન્સીઓ, હેલિકોપ્ટર ઓપરેટર્સ અને ખાનગી હોસ્પિટલોનો સમાવેશ થાય છે.
તપાસમાં કેટલીક હોસ્પિટલોનું નામ પણ સામે આવ્યું છે જેમ કે:
- Swacon International Hospital
- Shreedhi International Hospital
- Era International Hospital
આ સમગ્ર ગોટાળો કમિશન આધારિત હતો. હોસ્પિટલો 20 થી 25 ટકા કમિશન ટ્રેકિંગ એજન્સીઓ અને હેલિકોપ્ટર કંપનીઓને આપતી હતી, જ્યારે ગાઇડ્સને પણ લગભગ 25 ટકા સુધીનો હિસ્સો મળતો હતો.
કેટલો થયો ગોટાળો?
તપાસ એજન્સીઓના અંદાજ મુજબ આ કૌભાંડમાં ઓછામાં ઓછા 19.69 મિલિયન ડોલર જેટલી ઈન્શ્યોરન્સ ઠગાઈ થઈ છે. જેમાં એક ઓપરેટરે જ 10 મિલિયન ડોલરથી વધુના ક્લેમ કર્યા હોવાનું પણ સામે આવ્યું છે.
કેવી રીતે થયો ખુલાસો?
આ સમગ્ર કૌભાંડનો ભાંડો 2025ના અંતમાં એક નાગરિક ફરિયાદ બાદ ફૂટ્યો. ત્યારબાદ Central Investigation Bureau દ્વારા લાંબી તપાસ હાથ ધરવામાં આવી.
2026ની શરૂઆતમાં પોલીસએ આરોપીઓની ધરપકડ શરૂ કરી અને 12 માર્ચે કાઠમંડુ જિલ્લા અદાલતમાં 32 લોકોને વિરુદ્ધ આરોપ દાખલ કરવામાં આવ્યા. આ આરોપોમાં સંગઠિત ગુનાહિત પ્રવૃત્તિ, ઠગાઈ અને રાજ્ય વિરુદ્ધના ગુનાઓનો સમાવેશ થાય છે.
પહેલાથી પણ આવી ઘટનાઓ
મીડિયા રિપોર્ટ્સ મુજબ, નેપાળમાં અગાઉ પણ ખોટા અથવા અનાવશ્યક હેલિકોપ્ટર રેસ્ક્યુ અંગે શંકા વ્યક્ત થઈ હતી, ખાસ કરીને એવરેસ્ટ સીઝનમાં. પરંતુ આ કેસ વધુ ગંભીર છે કારણ કે તેમાં પ્રવાસીઓને ઇરાદાપૂર્વક નુકસાન પહોંચાડવાનો આરોપ છે.
ટૂરિઝમ ઉદ્યોગ પર અસર
આ કૌભાંડ એવા સમયે બહાર આવ્યું છે જ્યારે એવરેસ્ટ ટ્રેકિંગ સીઝન શરૂ થઈ રહી છે. જેના કારણે પ્રવાસીઓની સુરક્ષા અને નેપાળના ટૂરિઝમ ઉદ્યોગ પર વિશ્વાસ અંગે ગંભીર પ્રશ્નો ઊભા થયા છે.
હાલમાં કેસ અદાલતમાં ચાલી રહ્યો છે અને તપાસ આગળ વધતા વધુ ધરપકડો થવાની શક્યતા છે. નેપાળ સરકાર પર હવે ટ્રેકિંગ ઉદ્યોગમાં પારદર્શિતા લાવવા અને પ્રવાસીઓનો વિશ્વાસ ફરી સ્થાપિત કરવા દબાણ વધ્યું છે.
