ભારતીય સમાજમાં વર્ષોથી ચાલતી આવી રહેલી માન્યતાઓ હવે ધીમે ધીમે બદલાઈ રહી છે. એક સમય હતો જ્યારે ઘરકામ, રસોઈ, બાળકોની સંભાળ અને પરિવારની જવાબદારીઓ માત્ર મહિલાની ફરજ ગણાતી હતી. પરંતુ હવે સમય બદલાઈ ગયો છે અને આ બદલાવને કાયદા અને ન્યાયવ્યવસ્થાએ પણ સ્વીકાર્યો છે. તાજેતરમાં સુપ્રીમ કોર્ટે છૂટાછેડાના એક કેસની સુનાવણી દરમિયાન આપેલી ટિપ્પણીએ સમગ્ર દેશમાં ચર્ચાનો વિષય ઉભો કર્યો છે.
કોર્ટએ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું કે, “પત્ની નોકરાણી નથી. પતિએ પણ રસોઈ અને ઘરકામમાં મદદ કરવી જોઈએ.” આ ટિપ્પણી માત્ર એક કેસ પૂરતી સીમિત નથી રહી, પરંતુ સમાજમાં સ્ત્રી-પુરુષ સમાનતાના મુદ્દે એક મહત્વપૂર્ણ સંદેશ આપી રહી છે. આ નિવેદનથી મહિલાઓમાં ખુશી અને આશા બંને દેખાઈ રહી છે. ચાલો જાણીએ કે અલગ-અલગ ક્ષેત્રે કાર્યરત મહિલાઓ આ મુદ્દા વિશે શું માને છે અને આ ટિપ્પણીનો વાસ્તવિક જીવનમાં શું પ્રભાવ પડી શકે.
બદલાતો સમય અને બદલાતી ભૂમિકાઓ
સુપ્રીમ કોર્ટે આ કેસ દરમિયાન ભાર મૂક્યો હતો કે આજના સમયમાં પતિ-પત્ની બંને કામ કરે છે, બંનેને જવાબદારીઓ હોય છે અને બંનેને જ ઘર સંભાળવાની ફરજ છે. આ ટિપ્પણી એ વાતને મજબૂત કરે છે કે લગ્ન માત્ર જવાબદારીઓનું વહેંચાણ નથી, પરંતુ એક ભાગીદારી છે.
ન્યાયાધીશ સંદીપ મહેતાએ કહ્યું હતું કે,
“સમય બદલાઈ ગયો છે. આજે પતિએ પણ દરેક કામમાં યોગદાન આપવું પડશે. પત્ની હાઉસહેલ્પ નથી, તમારી જીવનસાથી છે.”
આ શબ્દોમાં એક મોટો સામાજિક સંદેશ છુપાયેલો છે – સંબંધોમાં સમાનતા અને સહભાગિતાનું મહત્વ.
મહિલાઓનો અવાજ: બદલાવની આશા
ભાવિકા ઝંઝારકિયા (HR પ્રોફેશનલ, દહિસર)
ભાવિકાના મત મુજબ, કોર્ટની આ ટિપ્પણી નોકરી કરતી મહિલાઓ માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. તેઓ કહે છે કે આજની સ્ત્રી કારકિર્દી બનાવે છે, પરિવાર સંભાળે છે અને સમાજમાં પોતાનું સ્થાન મજબૂત બનાવે છે. આવી સ્થિતિમાં જો પતિનો સહકાર ન મળે, તો તેની પર બોજો વધી જાય છે.
તેમના કહેવા મુજબ,
“ઘરની જવાબદારી માત્ર મહિલાની નથી એ સમજવાનો સમય આવી ગયો છે. પતિએ સક્રિયપણે ઘરકામમાં ભાગ લેવો જોઈએ.”
આ વિચાર માત્ર વ્યક્તિગત જીવન માટે નહીં, પરંતુ સમગ્ર સમાજ માટે સંતુલન લાવવા માટે જરૂરી છે.
ઇનાયા મહેતા (ફાઇનાન્સિયલ એડવાઇઝર, બોરીવલી)
ઇનાયા માને છે કે કોર્ટની ટિપ્પણી સ્વાગતયોગ્ય છે, પરંતુ વાસ્તવિક જીવનમાં ફેરફાર મ્યુચ્યુઅલ અન્ડરસ્ટેન્ડિંગથી જ આવશે.
તેમણે કહ્યું,
“પત્ની ઓફિસમાંથી આવીને પણ બધું કરે એવી અપેક્ષા હવે ચાલશે નહીં. પતિએ સમજવું પડશે કે તેની પત્ની પણ પ્રોફેશનલ છે.”
તેવું પણ ઉમેરે છે કે કોઈ પુરુષને બળજબરીથી બદલાવી શકાય નહીં. સમજદારી અને સંવાદ દ્વારા જ બદલાવ શક્ય છે.
ડિમ્પલ શાહ (ટ્યુશન ટીચર, કાંદિવલી)
ડિમ્પલના મત મુજબ, કોર્ટએ મહિલાઓને સન્માન આપ્યું છે. જોકે તેઓ માને છે કે વાસ્તવિક જીવનમાં તેનો પ્રભાવ મર્યાદિત રહી શકે.
તેમણે કહ્યું,
“ભારતીય સમાજમાં આજે પણ રસોઈ મહિલાઓની જવાબદારી માનવામાં આવે છે. જો પતિ મદદ ન કરે તો ઘણી મહિલાઓ ઝઘડો કરતાં કામવાળી રાખવાનું પસંદ કરશે.”
આથી સ્પષ્ટ થાય છે કે સામાજિક માન્યતાઓ બદલવામાં સમય લાગશે.
વૈશાલી શાહ જાયસવાલ (આર્ટ ટીચર, મલાડ)
વૈશાલી માને છે કે કોર્ટની ટિપ્પણી ‘કમાન્ડિંગ’ લાગે છે, પરંતુ તે જરૂરી પણ છે.
તેમણે પોતાના અનુભવ શેર કરતાં કહ્યું,
“મારા ઘરમાં સવારની ચા મારા પતિ બનાવે છે. હું વ્યસ્ત હોઉં તો તે રસોઈ પણ કરી લે છે.”
આ ઉદાહરણ દર્શાવે છે કે બદલાવ શક્ય છે, જો મનથી સ્વીકારવામાં આવે.
ભૂમિ લાખાણી (સોફ્ટવેર એન્જિનિયર, મુલુંડ)
ભૂમિના મત મુજબ, આ ટિપ્પણી લાંબા સમયથી દબાયેલા અવાજને બહાર લાવે છે. તેઓ કહે છે કે ગૃહિણીઓ પણ ખૂબ મહેનત કરે છે અને તેમને પણ સહકારની જરૂર છે.
તેમણે જણાવ્યું,
“પતિ મદદ કરશે તો સ્ત્રી પોતાના માટે સમય કાઢી શકશે. ‘રસોઈ માત્ર સ્ત્રીની જવાબદારી છે’ એ વિચાર બદલાવાની જરૂર છે.”
પૂર્ણિમા કોટક (પેથોલોજિસ્ટ, માઝગાવ)
પૂર્ણિમા માને છે કે સમય સાથે બદલાવ આવી રહ્યો છે, પરંતુ હજી પણ ક્યારેક કોર્ટને આવી ટિપ્પણીઓ કરવાની જરૂર પડે છે.
તેમણે કહ્યું,
“ઘરકામમાં જેન્ડર બાયસ હવે ઓછો થયો છે, પણ સંપૂર્ણ રીતે ખતમ થયો નથી.”
દીપિકા પટેલ (સ્પોર્ટ્સ ટીચર, ચેમ્બુર)
દીપિકા માને છે કે હવે તો આ મુદ્દે કાયદો બનાવવાની જરૂર છે.
તેમણે કહ્યું,
“ઘરકામની વહેંચણીમાં સમાનતા હોવી જોઈએ. સ્ત્રીઓએ પણ પોતે જાગવાની જરૂર છે.”
ક્રિષ્ના વડોદરિયા (હોમમેકર, ઘાટકોપર)
ક્રિષ્ના કહે છે કે બાળકના ઉછેરમાં પિતાની ભૂમિકા પણ મહત્વપૂર્ણ છે.
તેમણે જણાવ્યું,
“બાળક પિતાને જોઈને શીખે છે. પતિએ ભાગ નહીં લે તો બોન્ડિંગ કેવી રીતે થશે?”
વાસ્તવિક જીવનમાં શું ફેરફાર આવશે?
કોર્ટની ટિપ્પણીનો પ્રભાવ બે રીતે જોવા મળી શકે:
1. માનસિકતા પર અસર
લોકોમાં જાગૃતિ વધશે કે ઘરકામ માત્ર મહિલાની ફરજ નથી.
2. સંવાદમાં વધારો
પતિ-પત્ની વચ્ચે આ મુદ્દે ચર્ચા થશે અને જવાબદારીઓ વહેંચવાની શરૂઆત થઈ શકે.
પરંતુ, માત્ર કોર્ટના નિવેદનથી જ પરિવર્તન આવી જશે એવું માનવું યોગ્ય નથી.
સમાજમાં પડકારો
- પરંપરાગત માન્યતાઓ
- પિતૃસત્તાત્મક વિચારસરણી
- મહિલાઓનો સ્વયં ત્યાગભાવ
આ બધા કારણો બદલાવને ધીમો બનાવે છે.
આગળનો રસ્તો
1. શિક્ષણ
બાળપણથી જ સમાનતા શીખવવી જોઈએ.
2. પરિવારની ભૂમિકા
માતા-પિતા પોતાના દીકરા-દીકરીને સમાન રીતે ઘરકામ શીખવે.
3. સંવાદ
પતિ-પત્ની વચ્ચે ખુલ્લો સંવાદ જરૂરી છે.
નિષ્કર્ષ
સુપ્રીમ કોર્ટની આ ટિપ્પણી માત્ર કાનૂની નિવેદન નથી, પરંતુ એક સામાજિક ક્રાંતિ તરફનો સંકેત છે. “પત્ની નોકરાણી નથી” – આ શબ્દો દરેક ઘરમાં પહોંચવાની જરૂર છે.
બદલાવ કોર્ટથી શરૂ થઈ શકે, પરંતુ તેને વાસ્તવિક બનાવવાનો જવાબદારી સમાજની છે. પતિ-પત્ની બંનેએ સમાનતાની ભાવનાથી જીવન જીવવું જોઈએ.
સમય બદલાઈ ગયો છે – હવે સંબંધોમાં પણ બદલાવ આવવો જ જોઈએ.
