મુંબઈના મલાડ વિસ્તારમાંથી સામે આવેલી એક ચોંકાવનારી ઘટનાએ ખાદ્ય સુરક્ષા, ખુલ્લા બજારના ધોરણો અને લોકોના આરોગ્ય અંગે ગંભીર પ્રશ્નો ઉભા કર્યા છે. સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થયેલા વીડિયોમાં એક ફળ વિક્રેતા પોતાની ગાડી પર રાખેલા ફળો પર ઉંદર મારવાનું ઝેર લગાવતો જોવા મળતા લોકોમાં રોષ ફેલાયો હતો. આ વીડિયોના આધારે મલાડ પોલીસે તાત્કાલિક કાર્યવાહી કરી બે ફળ વિક્રેતાઓની ધરપકડ કરી છે.

વાયરલ વીડિયો અને ખુલાસો

સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર શેર થયેલા વીડિયોમાં એક વ્યક્તિ ફળની ગાડી પાસે ઉભો રહી વિક્રેતાને પ્રશ્ન કરે છે કે તે ફળો પર શું લગાવી રહ્યો છે. વીડિયોમાં વિક્રેતા હાથમાં ‘રૅટોલ’ નામની ટ્યુબ લઈને દેખાય છે અને ટોપલીમાં રાખેલા ફળો પર ક્રીમ જેવો પદાર્થ ચોપડેલો દેખાય છે.

વિડિયો રેકોર્ડ કરનાર વ્યક્તિ કહે છે:

“બાળકો આ ફળો ખાય છે, તમે ઝેર કેમ લગાવી રહ્યા છો? હું તો આ ફળ ખરીદવા જતો હતો.”

જવાબમાં વિક્રેતા કહે છે કે તેણે ફળોને ઉંદરોથી બચાવવા માટે આ ઝેર લગાવ્યું હતું.

આ દૃશ્ય વાયરલ થતા જ લોકોમાં ભય અને રોષ ફેલાયો. ઘણા લોકોએ પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો કે બજારમાં મળતા ફળો ખરેખર સુરક્ષિત છે કે નહીં.

પોલીસ કાર્યવાહી અને ધરપકડ

વાયરલ વીડિયો પછી મલાડ પોલીસે તાત્કાલિક તપાસ શરૂ કરી. તપાસ દરમિયાન મલાડ પશ્ચિમ વિસ્તારમાં ગ્રાહકોને ફળ વેચતા પહેલા તેના પર ઉંદર મારવાનું ઝેર લગાવવાના આરોપમાં બે ફળ વિક્રેતાઓની ધરપકડ કરવામાં આવી.

પકડાયેલા આરોપીઓ:

• મનોજ સંગમલાલ કેસરવાની (42)

• રાહુલ સદનલાલ કેસરવાની (25)

બન્ને મલાડ પશ્ચિમના રાજનપાડા વિસ્તારના રહેવાસી હોવાનું જાણવા મળ્યું છે.

25 ફેબ્રુઆરી 2026ના રોજ ધરપકડ બાદ બંનેને બોરીવલી સ્થિત એડિશનલ ચીફ મેટ્રોપોલિટન મેજિસ્ટ્રેટ કોર્ટમાં રજૂ કરવામાં આવ્યા હતા. પોલીસ દ્વારા ખાદ્ય સુરક્ષા કાયદા અને જાહેર આરોગ્યને જોખમમાં મુકવાના ગુનાઓ હેઠળ કાર્યવાહી કરવામાં આવી રહી છે.

‘રૅટોલ’ શું છે? અને કેટલું ખતરનાક?

‘રૅટોલ’ જેવા ઉંદર મારવાના ઉત્પાદનોમાં સામાન્ય રીતે યલો ફૉસ્ફરસ નામનો અત્યંત ઝેરી પદાર્થ હોય છે. આ પદાર્થ માનવ શરીર માટે ખૂબ જ ખતરનાક છે.

જો તેનો અણજાણે સેવન થઈ જાય તો શરૂઆતમાં નીચેના લક્ષણો જોવા મળી શકે:

• ઉબકા અને ઉલટી

• ઝાડા

• પેટમાં દુખાવો

• નબળાઈ

• ઊંઘ અને ભૂખ ન લાગવી

આગળ વધતા કિસ્સાઓમાં:

• લીવર અને કિડનીને ગંભીર નુકસાન

• શ્વાસ લેવામાં તકલીફ

• આંતરિક અંગોમાં ફેલ થવાની સ્થિતિ

• જીવલેણ પરિસ્થિતિ

તબીબોના જણાવ્યા મુજબ યલો ફૉસ્ફરસનું ઝેર શરીરમાં ધીમે ધીમે અસર કરે છે અને શરૂઆતમાં સામાન્ય લક્ષણો દેખાતા હોવાને કારણે લોકો ગંભીર જોખમને ઓળખી શકતા નથી.

ખાદ્ય સુરક્ષા અંગે ઊભા થયેલા પ્રશ્નો

આ ઘટનાએ ફરી એકવાર ખુલ્લા બજારોમાં ખાદ્ય સુરક્ષા અંગે ગંભીર ચિંતાઓ ઉભી કરી છે. રસ્તા પર વેચાતા ફળ-શાકભાજી પર કયા પ્રકારના રસાયણોનો ઉપયોગ થાય છે તે અંગે કોઈ સ્પષ્ટ નિયંત્રણ ન હોવાને કારણે લોકોના આરોગ્યને જોખમ ઉભું થાય છે.

ઘણા લોકો સોશિયલ મીડિયા પર લખ્યું કે:

• ફળોને ચમકાવવા માટે કેમિકલ લગાવવામાં આવે છે

• ગંદા પાણીથી ધોઈને વેચવામાં આવે છે

• જંતુઓથી બચાવવા માટે ઝેરી પદાર્થોનો ઉપયોગ થાય છે

આ દાવાઓએ લોકોમાં ભય વધાર્યો છે.

વિક્રેતાઓની દલીલ – ઉંદરોથી બચાવ

પકડાયેલા વિક્રેતાઓએ પોલીસને પ્રાથમિક પૂછપરછમાં જણાવ્યું કે તેઓ ફળોને ઉંદરોથી બચાવવા માટે ઝેર લગાવતા હતા. રસ્તા પર ગાડી રાખતા હોવાથી રાત્રે ઉંદરો ફળ ખાઈ જાય છે અને નુકસાન થાય છે.

પરંતુ તબીબો અને ખાદ્ય નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે ખાદ્ય વસ્તુઓની નજીક ઝેરી રસાયણોનો ઉપયોગ કરવો કાયદેસર ગુનો છે અને અત્યંત જોખમી છે.

ઉંદરોથી બચવા માટે:

• બંધ ડબ્બામાં સંગ્રહ

• નેટ કવર

• ઉંદર પકડવાના ટ્રેપ
  જેવા સલામત ઉપાયો ઉપલબ્ધ છે.

કાયદાકીય દ્રષ્ટિએ ગંભીર ગુનો

ખાદ્ય પદાર્થોને ઝેરી બનાવવું અને લોકોને વેચવું નીચેના કાયદાઓ હેઠળ ગંભીર ગુનો ગણાય છે:

• ખાદ્ય સુરક્ષા અને ધોરણ અધિનિયમ

• ભારતીય દંડ સંહિતા હેઠળ જાહેર આરોગ્યને જોખમમાં મુકવાનો ગુનો

• છેતરપિંડી

દોષી સાબિત થવા પર કડક સજા, દંડ અને જેલની સજા થઈ શકે છે.

તબીબોનો ચેતાવણીભર્યો સંદેશ

તબીબોએ લોકોને સલાહ આપી છે કે:

• રસ્તા પરના ફળ ખરીદતા પહેલા સારી રીતે તપાસ કરો

• ઘરે લઈ જઈને ફળોને સારી રીતે ધોઈ લો

• શક્ય હોય તો છાલ ઉતારીને ખાવો

• અજાણી ગંધ અથવા ચીકણાપણું હોય તો ફળ ન ખરીદો

ખાસ કરીને બાળકો, ગર્ભવતી મહિલાઓ અને વૃદ્ધોએ વધુ સાવચેત રહેવું જોઈએ.

નગરપાલિકા અને ફૂડ વિભાગની ભૂમિકા

આ ઘટનાને પગલે સ્થાનિક નગરપાલિકા અને ફૂડ સેફ્ટી વિભાગ પર પણ પ્રશ્નો ઊભા થયા છે.

લોકોએ માંગ કરી છે કે:

• નિયમિત ચેકિંગ થાય

• લાઇસન્સ વગરના વિક્રેતાઓ સામે કાર્યવાહી થાય

• ખાદ્ય વસ્તુઓના નમૂનાઓ તપાસવામાં આવે

• રસ્તા પર વેચાતા ખોરાક માટે માર્ગદર્શિકા બનાવવામાં આવે

ખાદ્ય સુરક્ષા માટે કડક અમલ જરૂરી છે.

સોશિયલ મીડિયા પર લોકોનો રોષ

વાયરલ વીડિયોને લઈને લોકોમાં ભારે રોષ જોવા મળ્યો. ઘણા યુઝર્સે લખ્યું કે આ લોકોની જિંદગી સાથે રમવા જેવું છે.

કેટલાએ તો ખુલ્લા બજારથી ફળ ખરીદવાનું ટાળવાની વાત પણ કરી.

એક યુઝરે લખ્યું:

“આપણે શું ખાઈ રહ્યા છીએ તેની કોઈ ખાતરી નથી.”

બીજાએ કહ્યું:

“ખાદ્ય સુરક્ષા માટે કડક કાયદા અને કડક અમલ જરૂરી છે.”

જાહેર આરોગ્ય માટે ચેતવણી

આ ઘટના માત્ર એક વિસ્તાર સુધી મર્યાદિત નથી. દેશભરમાં ખુલ્લા બજારોમાં વેચાતા ખાદ્ય પદાર્થોની ગુણવત્તા અંગે નિયમિત તપાસ જરૂરી છે.

જાહેર આરોગ્ય નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે ખાદ્ય પદાર્થોમાં ઝેરી રસાયણોનો ઉપયોગ લાંબા ગાળે ગંભીર બીમારીઓનું કારણ બની શકે છે.

ગ્રાહકો માટે સલામતી માર્ગદર્શન

લોકોએ નીચેની બાબતો ધ્યાનમાં રાખવી જોઈએ:

• ચમકદાર અને અસ્વાભાવિક દેખાતા ફળોથી સાવચેત રહેવું

• ખરીદ્યા પછી મીઠા પાણી અથવા બેકિંગ સોડા પાણીથી ધોવું

• શક્ય હોય તો વિશ્વસનીય દુકાનમાંથી ખરીદવું

• ગંધ, ચીકણાપણું અથવા રંગમાં ફેરફાર હોય તો ન ખરીદવું

નિષ્કર્ષ

મલાડમાં ફળો પર ઉંદર મારવાનું ઝેર લગાવી વેચવાની ઘટના અત્યંત ચોંકાવનારી છે અને ખાદ્ય સુરક્ષા માટે ગંભીર ચેતવણીરૂપ છે. પોલીસે ઝડપી કાર્યવાહી કરીને આરોપીઓને પકડી લીધા છે, પરંતુ આ ઘટના બતાવે છે કે ખુલ્લા બજારમાં ખોરાક ખરીદતા પહેલા સાવચેતી રાખવી ખૂબ જ જરૂરી છે.

જાહેર આરોગ્ય સાથે કોઈપણ પ્રકારની બેદરકારી સહન કરી શકાય તેવી નથી. ખાદ્ય સુરક્ષા માટે કડક કાયદા, નિયમિત નિરીક્ષણ અને લોકોમાં જાગૃતિ – આ ત્રણેય બાબતો જરૂરી છે.

આ ઘટના એક ચેતવણી છે કે ખોરાક માત્ર પોષણ નહીં પરંતુ સુરક્ષિત હોવું પણ એટલું જ જરૂરી છે.