મકરસંક્રાંતિ પૂર્વે જામનગર જિલ્લામાં કડક પગલું.

ચાઈનીઝ દોરા અને તુક્કલ પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ
પક્ષી-પ્રાણી અને માનવજીવનની સુરક્ષા માટે અધિક જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટનું જાહેરનામું

જામનગર | તા. ૦૨ જાન્યુઆરી

આગામી તા. ૧૪ જાન્યુઆરી ૨૦૨૬ના રોજ મકરસંક્રાંતિનો પવિત્ર તહેવાર ઉજવવામાં આવનાર છે. પતંગોત્સવ ગુજરાતની સાંસ્કૃતિક ઓળખનો અભિન્ન હિસ્સો હોવા છતાં, છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં **ચાઈનીઝ દોરા, નાયલોન માંઝા અને ચાઈનીઝ તુક્કલ (લેન્ટર્ન)**ના કારણે અનેક માનવીય અકસ્માતો તેમજ પશુ-પક્ષીઓના જીવ જોખમમાં મુકાયા હોવાના બનાવો સામે આવ્યા છે.

આ પરિસ્થિતિને ગંભીરતાથી ધ્યાનમાં લઈ જામનગર જિલ્લાના અધિક જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટશ્રી દ્વારા ચાઈનીઝ દોરા તથા તુક્કલના ઉત્પાદન, સંગ્રહ, વેચાણ અને ઉપયોગ પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ ફરમાવતું જાહેરનામું બહાર પાડવામાં આવ્યું છે, જે તા. ૨૭ જાન્યુઆરી ૨૦૨૬ સુધી અમલમાં રહેશે.

વિદ્યુત અકસ્માત અને પક્ષી-પ્રાણીઓ માટે ઘાતક સાબિત થતી સામગ્રી પર પ્રતિબંધ

જાહેરનામામાં જણાવ્યા અનુસાર, મકરસંક્રાંતિ દરમિયાન પતંગ ઉડાડતી વખતે પશુ-પંખીઓ દોરામાં ફસાઈ ગંભીર રીતે ઘાયલ થવાની કે મોતને ભેટવાની ઘટનાઓ વધતી જાય છે. ખાસ કરીને ગીધ, ચીલ, કબૂતર અને અન્ય પક્ષીઓ માટે કાચ-કોટેડ તથા નાયલોન દોરી અત્યંત ઘાતક સાબિત થાય છે.

આ ઉપરાંત, પાવર લાઈનો નજીક ઓડિયો-મેગ્નેટિક ટેપ, મેટાલીક દોરા કે પ્લાસ્ટિક સામગ્રીથી પતંગ ઉડાડવાથી વીજ અકસ્માતની ગંભીર સંભાવના રહે છે, જેમાં માનવજીવનને પણ મોટું જોખમ સર્જાય છે.

જાહેરનામા મુજબ નીચેની બાબતો પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ

અધિક જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટશ્રી દ્વારા જાહેર કરાયેલા આદેશ અનુસાર:

1. ચાઈનીઝ તુક્કલ/લેન્ટર્ન, ચાઈનીઝ માંઝા, કાચ-કોટેડ દોરી, નાયલોન દોરી

   • તેનું ઉત્પાદન, સંગ્રહ, વેચાણ કે ઉપયોગ સંપૂર્ણપણે પ્રતિબંધિત રહેશે.

   • દોરી બનાવવા માટે પ્લાસ્ટિક, સિન્થેટિક અથવા ટોક્સિક મટીરિયલનો ઉપયોગ કરી શકાશે નહીં.

2. લોખંડ પાવડર અથવા કાચથી કોટેડ દોરી

   • પતંગ ઉડાડવા માટે વાપરવી નહીં.

3. મેટાલિક દોરા, ઓડિયો મેગ્નેટિક ટેપ તથા પ્લાસ્ટિક એર બલૂન

   • જે વિદ્યુત વાહક છે, તેનો કોઈ પણ પ્રકારનો ઉપયોગ નિષેધ રહેશે.

4. એવી કોઈ પણ વસ્તુ કે જેનાથી

   • વિદ્યુત અકસ્માત થવાની

   • માનવજીવન, પશુ કે પક્ષીઓને જાનમાલની હાનિ થવાની
     સંભાવના હોય, તેનો ઉપયોગ કરી શકાશે નહીં.

પરંપરાગત અને પર્યાવરણમૈત્રી દોરીને મંજૂરી

જાહેરનામામાં સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું છે કે, પરંપરાગત પદ્ધતિથી બનેલી અને સંપૂર્ણ બાયો-ડિગ્રેડેબલ સામગ્રીથી તૈયાર કરેલી કોટનની દોરીનો ઉપયોગ કરી શકાશે.

મંજૂર દોરી માટે નીચેના માપદંડ નક્કી કરવામાં આવ્યા છે:

• ચોખાના લોટ, મેંદો, છોડ આધારિત કુદરતી ગુંદર અને સમાન કુદરતી ઘટકોનો ઉપયોગ

• કાચના પાવડરનું કોટીંગ હોવા છતાં તે ઓછી તીક્ષ્ણ શક્તિ ધરાવતું હોવું જોઈએ

• દોરી સંપૂર્ણપણે તૂટી શકે તેવી હોવી જોઈએ

• તમામ ઘટકો બાયો-ડિગ્રેડેબલ હોવા જરૂરી

વિશેષમાં જણાવાયું છે કે:

• કોટન દોરીના કુલ વજનના ૦.૫% થી વધુ કાચ પાવડર ન હોવું જોઈએ

• કોટીંગ માટે ૧૦% થી વધુ કાચ પાવડર વપરાયેલ દોરીનો ઉપયોગ મંજૂર રહેશે નહીં

• ઉકાળેલા ચોખાનો સ્ટાર્ચ ૩૦%, મેંદો ૩૬%, કુદરતી ગુંદર અને રંગ ૨૪% તથા કાચ પાવડર મહત્તમ ૧૦% સુધી માન્ય રહેશે

કાયદા ભંગ કરનાર સામે કડક કાર્યવાહી

જાહેરનામામાં ચેતવણી આપવામાં આવી છે કે, આ હુકમનો ભંગ કે ઉલ્લંઘન કરનાર વ્યક્તિ સામે ભારતીય ન્યાય સંહિતા, ૨૦૨૩ની કલમ-૨૨૩ હેઠળ કાયદેસરની કાર્યવાહી કરવામાં આવશે, જેમાં દંડ તેમજ સજાની જોગવાઈઓનો સમાવેશ થાય છે.

પોલીસ અને વહીવટીતંત્રની ખાસ નજર

મકરસંક્રાંતિના દિવસોમાં:

• બજારોમાં વેચાતી પતંગ અને દોરીની ચકાસણી

• ગોડાઉન અને દુકાનો પર દરોડા

• જાહેર સ્થળો અને પતંગ ઉડાડવાના વિસ્તારોમાં પેટ્રોલિંગ

વધારવામાં આવશે, જેથી પ્રતિબંધિત સામગ્રીનો ઉપયોગ અટકાવી શકાય.

હેતુ: ઉત્સવ સાથે સુરક્ષા અને સંવેદના

અધિક જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટશ્રી (ઈ.ચા.) શ્રી એસ.એમ. કાથડ દ્વારા જાહેર કરાયેલા આદેશમાં સ્પષ્ટ રીતે જણાવાયું છે કે, આ પ્રતિબંધનો મુખ્ય હેતુ:

• માનવજીવનની સુરક્ષા

• પશુ-પક્ષીઓના સંરક્ષણ

• પર્યાવરણનું રક્ષણ

સુનિશ્ચિત કરવાનો છે, જેથી મકરસંક્રાંતિનો તહેવાર ઉત્સાહ, આનંદ અને સલામતી સાથે ઉજવાઈ શકે.