મધ્યપૂર્વ યુદ્ધની અસરઃ સોનાં-ચાંદીમાં તોફાની ઉછાળો, ક્રૂડ મોંઘું અને વૈશ્વિક બજારોમાં ગભરાટ

અમેરિકા અને ઈઝરાયેલ દ્વારા ઈરાન પર કરવામાં આવેલા ભીષણ હુમલાઓ બાદ મધ્યપૂર્વમાં ઉભી થયેલી યુદ્ધ જેવી સ્થિતિની સીધી અસર હવે વૈશ્વિક બજાર સાથે ભારતના આર્થિક માહોલ પર પણ જોવા મળી રહી છે. રોકાણકારોમાં ભય અને અનિશ્ચિતતા વધતા તેઓ જોખમી રોકાણમાંથી નાણાં બહાર કાઢીને સુરક્ષિત માનાતી મિલકત તરફ વળી રહ્યા છે. તેના પરિણામે સોનાં અને ચાંદીના ભાવમાં આજે ઐતિહાસિક ઉછાળો નોંધાયો છે.

MCX પર ચાંદીમાં તોફાની જમ્પ

વાયદા બજારમાં MCX પર ચાંદીના ભાવમાં આજે એક જ દિવસે ₹10,056નો મોટો ઉછાળો નોંધાયો છે. આ જંગી વધારો બાદ ચાંદીનો ભાવ ₹2,92,700ની સપાટીએ પહોંચી ગયો છે. સામાન્ય રીતે એક દિવસમાં હજારો રૂપિયાનો ફેરફાર જોવા મળતો નથી, પરંતુ યુદ્ધ જેવી સ્થિતિમાં રોકાણકારો સુરક્ષિત ધાતુ તરફ દોડતા હોવાથી આટલો મોટો ઉછાળો નોંધાયો છે.બુલિયન માર્કેટના વેપારીઓના જણાવ્યા મુજબ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં પણ ચાંદીની માંગમાં તેજી જોવા મળી રહી છે. ઉદ્યોગોમાં ઉપયોગ થતી ચાંદી ઉપરાંત રોકાણકારો પણ મોટી માત્રામાં ખરીદી કરી રહ્યા છે.

સોનાના ભાવમાં પણ જંગી વધારો

સોનામાં પણ ભારે તેજી જોવા મળી છે. પ્રતિ 10 ગ્રામ સોનાના ભાવમાં ₹5,811નો ઉછાળો નોંધાયો છે. અગાઉ ₹1,62,104ના સ્તરે રહેલું સોનું હવે વધીને ₹1,67,915ના સ્તરે ખૂલ્યું છે. આ વધારાથી સ્થાનિક જ્વેલર્સ બજારમાં ખરીદી ધીમી પડી શકે છે, પરંતુ રોકાણકારો માટે સોનું ફરીથી ‘સેફ હેવન’ તરીકે સામે આવ્યું છે.વિશ્વભરના સેન્ટ્રલ બેન્કો અને મોટા ફંડ્સ પણ સોનાની ખરીદી વધારતા હોવાથી કિંમતોને વધુ સપોર્ટ મળી રહ્યો છે.

શેરબજારમાં ગભરાટ, નાણાં સુરક્ષિત ધાતુમાં

યુદ્ધના તણાવને કારણે વૈશ્વિક શેરબજારોમાં અસ્થિરતા વધી છે. રોકાણકારો ઇક્વિટીમાંથી નાણાં કાઢીને બુલિયન તરફ વળી રહ્યા છે. પરિણામે:

• શેરબજારમાં વેચવાલી

• સુરક્ષિત રોકાણમાં ખરીદી

• સોનાં-ચાંદીમાં તેજી

આ ટ્રેન્ડ સામાન્ય રીતે જીઓપોલિટિકલ ક્રાઈસિસ દરમિયાન જોવા મળે છે.

ક્રૂડ ઓઈલ અને ગેસ મોંઘા – મોંઘવારીનો ખતરો

મધ્યપૂર્વ વિશ્વનું સૌથી મોટું તેલ ઉત્પાદક ક્ષેત્ર છે. ત્યાં યુદ્ધની સ્થિતિ ઊભી થતા ક્રૂડ ઓઈલ અને ગેસના સપ્લાય અંગે ચિંતા વધી છે. તેની અસરરૂપે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં તેલના ભાવમાં વધારો થયો છે.

ભારત માટે આ ખાસ ચિંતાજનક છે કારણ કે દેશ તેની મોટાભાગની તેલ જરૂરિયાત આયાત દ્વારા પૂરી કરે છે. ક્રૂડ મોંઘું થાય તો:

• પેટ્રોલ-ડીઝલ મોંઘાં

• ટ્રાન્સપોર્ટ ખર્ચ વધે

• ખાદ્ય પદાર્થોની કિંમત વધે

• મોંઘવારીમાં વધારો

એટલે સામાન્ય જનતા પર સીધી અસર પડી શકે છે.

મોંઘવારી અને ઘરેલુ બજેટ પર અસર

સોનાં-ચાંદીના વધતા ભાવનો પ્રભાવ લગ્ન અને જ્વેલરી બજાર પર પડશે. બીજી તરફ ક્રૂડ મોંઘું થતા રોજિંદા જીવનની વસ્તુઓ પણ મોંઘી થઈ શકે છે. જો યુદ્ધ લાંબું ચાલે તો:

• LPG, CNG અને ઈંધણ મોંઘાં

• કૃષિ ખર્ચમાં વધારો

• પરિવહન ખર્ચમાં વધારો

• FMCG અને દાળ-અનાજના ભાવમાં વધારો

આ બધું મળીને ઘરેલુ બજેટ પર ભાર વધારી શકે છે.

આંતરરાષ્ટ્રીય પરિસ્થિતિ અને ડોલરનો પ્રભાવ

યુદ્ધના સમયગાળા દરમિયાન સામાન્ય રીતે ડોલર મજબૂત બને છે. ડોલર મજબૂત બનવાથી સોનાં-ચાંદીના આંતરરાષ્ટ્રીય ભાવમાં વધારો થાય છે. સાથે સાથે રૂપિયા નબળો પડે તો ભારત માટે આયાત વધુ મોંઘી બને છે.

આગળ શું?

બજાર નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જો મધ્યપૂર્વમાં તણાવ ચાલુ રહેશે તો:

• સોનાં-ચાંદીમાં વધુ તેજી

• ક્રૂડમાં અસ્થિરતા

• શેરબજારમાં વોલેટિલિટી

જો રાજનૈતિક સ્તરે તણાવ ઘટશે તો કિંમતોમાં સુધારો આવી શકે છે.

રોકાણકારો માટે સલાહ

આવા સમયમાં નિષ્ણાતો નીચેની બાબતોની સલાહ આપે છે:

• પોર્ટફોલિયો ડાયવર્સિફિકેશન

• ગોલ્ડ ETF અથવા સોવરેન ગોલ્ડ બોન્ડમાં રોકાણ

• શોર્ટ ટર્મ ટ્રેડિંગથી દૂર રહેવું

• લાંબા ગાળાનો દ્રષ્ટિકોણ રાખવો

નિષ્કર્ષ

અમેરિકા-ઈઝરાયેલ-ઈરાન તણાવને કારણે વૈશ્વિક અર્થતંત્રમાં અસ્થિરતા વધી છે. તેના સીધા પ્રભાવરૂપે સોનાં-ચાંદીમાં ઐતિહાસિક ઉછાળો, ક્રૂડ મોંઘું અને શેરબજારમાં ગભરાટ જોવા મળી રહ્યો છે. જો પરિસ્થિતિ યથાવત રહેશે તો આગામી દિવસોમાં કિંમતી ધાતુઓના ભાવમાં વધુ વધારો અને મોંઘવારીમાં તેજી જોવા મળી શકે છે.

આથી રોકાણકારો અને સામાન્ય જનતા બંને માટે આ સમય સાવચેતી રાખવાનો છે.