મુંબઈમાં વધતા ટ્રાફિક જૅમ, અકસ્માતો અને અવ્યવસ્થાને કાબૂમાં લેવા માટે હવે ટેક્નોલોજીનો સહારો લેવાશે. મહારાષ્ટ્ર સરકાર શહેર માટે આર્ટિફિશ્યલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) આધારિત ટ્રાફિક મેનેજમેન્ટ સિસ્ટમ અમલમાં મૂકવાની દિશામાં આગળ વધી રહી છે. તાજેતરમાં યોજાયેલી જિલ્લા આયોજન સમિતિની બેઠક દરમિયાન આ મુદ્દે વિગતવાર ચર્ચા કરવામાં આવી હતી અને ટૂંક સમયમાં ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર તથા અમલીકરણ અંગે ઉચ્ચ સ્તરની બેઠક બોલાવવામાં આવશે તેવી જાહેરાત રાજ્યના માહિતી ટેક્નોલોજી પ્રધાન આશિષ શેલારએ વિધાનસભામાં કરી હતી.
વિધાનસભામાં ઉઠ્યો ટ્રાફિકનો મુદ્દો
શહેરમાં ટ્રાફિકની ગંભીર સમસ્યાને લઈને વિધાનસભામાં ગરમાગરમ ચર્ચા જોવા મળી. ભારતીય જનતા પાર્ટીના વિધાનસભ્ય મુરજી પટેલએ અંધેરી પશ્ચિમ વિસ્તારમાં રોજ સર્જાતા ટ્રાફિક જૅમનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો હતો. તેમણે જણાવ્યું કે પીક અવર્સ દરમિયાન વાહનોની લાંબી લાઇનોના કારણે સામાન્ય મુસાફરોને કલાકો સુધી અટવાઈ રહેવું પડે છે.
કોંગ્રેસના વિધાનસભ્ય અસલમ શેખએ નો-એન્ટ્રીવાળા રસ્તાઓ પર ખોટી દિશામાં વાહનચાલનને કારણે વધતા અકસ્માતો અને ટ્રાફિકની સમસ્યા તરફ ધ્યાન દોર્યું હતું. તેમણે જણાવ્યું કે નિયમોનું પાલન ન થવાને કારણે ટ્રાફિક મેનેજમેન્ટ વધુ મુશ્કેલ બની રહ્યું છે.
શિવસેના (UBT)ના વરુણ સરદેસાઈએ ખાસ કરીને બાંદરા–કુર્લા કૉમ્પ્લેક્સ (BKC), કલાનગર, સાંતાક્રુઝ-ચેમ્બુર લિન્ક રોડ અને વેસ્ટર્ન એક્સપ્રેસ હાઇવે જેવા વિસ્તારોમાં વધતા ટ્રાફિક જૅમ અને અકસ્માતોની ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી.
AI આધારિત ટ્રાફિક સિસ્ટમ શું કરશે?
પ્રધાન આશિષ શેલારે જણાવ્યું કે મુંબઈ માટે તૈયાર થનારી AI આધારિત ટ્રાફિક મેનેજમેન્ટ સિસ્ટમ શહેરના ટ્રાફિક મૂવમેન્ટનું રિયલ-ટાઇમ વિશ્લેષણ કરશે. આ સિસ્ટમ હેઠળ નીચેના મુખ્ય ઘટકોનો સમાવેશ થશે:
-
સ્માર્ટ સિગ્નલ કંટ્રોલ: ટ્રાફિકની સ્થિતિ મુજબ આપોઆપ સિગ્નલ ટાઇમિંગ બદલાશે.
-
રિયલ-ટાઇમ ડેટા એનાલિસિસ: CCTV, સેન્સર્સ અને GPS ડેટા દ્વારા ટ્રાફિકનું મોનીટરીંગ.
-
અકસ્માત અને જૅમની આગોતરી ઓળખ: AI એલ્ગોરિધમ ટ્રાફિક પેટર્ન પરથી શક્ય જૅમની આગાહી કરશે.
-
ઇમર્જન્સી રૂટ મેનેજમેન્ટ: એમ્બ્યુલન્સ અને ફાયર બ્રિગેડ માટે ગ્રીન કૉરિડોર આપમેળે તૈયાર થશે.
-
ખોટી દિશામાં જતા વાહનોની ઓળખ: ઓટોમેટેડ ઇ-ચાલાન સિસ્ટમ.
પોલીસને તાત્કાલિક સૂચનાઓ
પ્રધાનએ જણાવ્યું કે મુંબઈ ટ્રાફિક પોલીસના જૉઇન્ટ કમિશનરને તાત્કાલિક પગલાં લેવા સૂચના આપવામાં આવી છે. ખાસ કરીને ટ્રાફિક જૅમવાળા વિસ્તારોમાં માનવીય નિયંત્રણ સાથે ટેક્નોલોજીનો સંયુક્ત ઉપયોગ કરવામાં આવશે.
ભંગાર અને ત્યજી દેવાયેલા વાહનો દૂર કરાશે
ટ્રાફિકમાં અવરોધરૂપ બનેલા રસ્તા કિનારે ઉભેલા ભંગાર અને ત્યજી દેવાયેલા વાહનોને દૂર કરવા માટે બૃહન્મુંબઈ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનએ પહેલેથી જ કાર્યવાહી શરૂ કરી દીધી છે. આવા વાહનોને કારણે રસ્તાની પહોળાઈ ઘટે છે અને જૅમ સર્જાય છે.
BKC અને વેસ્ટર્ન એક્સપ્રેસ હાઇવે પર ખાસ ફોકસ
AI સિસ્ટમના પ્રથમ તબક્કામાં શહેરના સૌથી વ્યસ્ત ટ્રાફિક કોરિડોરને આવરી લેવામાં આવશે, જેમાં:
-
BKC
-
વેસ્ટર્ન એક્સપ્રેસ હાઇવે
-
સાંતાક્રુઝ-ચેમ્બુર લિન્ક રોડ
-
કલાનગર જંકશન
આ વિસ્તારોમાં પાઇલટ પ્રોજેક્ટ રૂપે સ્માર્ટ સિગ્નલ અને કેમેરા નેટવર્ક સ્થાપિત કરવામાં આવશે.
ટ્રાફિક જૅમના મુખ્ય કારણો
નિષ્ણાતોના મત મુજબ મુંબઈમાં ટ્રાફિક જૅમના મુખ્ય કારણો નીચે મુજબ છે:
-
વાહનોની વધતી સંખ્યા
-
રસ્તાની મર્યાદિત પહોળાઈ
-
ગેરકાયદેસર પાર્કિંગ
-
ખોટી દિશામાં વાહનચાલન
-
ત્યજી દેવાયેલા વાહનો
-
રોડ વર્ક અને મેટ્રો પ્રોજેક્ટ
AI આધારિત સિસ્ટમ આ તમામ પરિબળોને ધ્યાનમાં રાખીને ટ્રાફિકનું સ્માર્ટ મેનેજમેન્ટ કરશે.
ડિજિટલ ચલ્લાન અને કડક અમલ
AI કેમેરા દ્વારા ટ્રાફિક નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરનાર વાહનોની ઓળખ થશે અને આપમેળે ઇ-ચાલાન જનરેટ થશે. આથી માનવીય હસ્તક્ષેપ ઘટશે અને પારદર્શિતા વધશે.
નાગરિકોને મળશે ફાયદો
આ પ્રોજેક્ટ અમલમાં આવ્યા બાદ સામાન્ય મુસાફરોને નીચેના ફાયદા મળશે:
-
મુસાફરીનો સમય ઓછો થશે
-
ઇંધણની બચત
-
અકસ્માતોમાં ઘટાડો
-
પબ્લિક ટ્રાન્સપોર્ટની સમયપાબંધી સુધરશે
-
પ્રદૂષણમાં ઘટાડો
સ્માર્ટ સિટી મિશન સાથે જોડાણ
મુંબઈમાં ચાલી રહેલા સ્માર્ટ સિટી પ્રોજેક્ટ સાથે આ AI ટ્રાફિક મેનેજમેન્ટ સિસ્ટમને જોડવાની યોજના છે. એકીકૃત કમાન્ડ અને કંટ્રોલ સેન્ટર દ્વારા શહેરના ટ્રાફિકનું મોનીટરીંગ કરવામાં આવશે.
ટેક્નિકલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર
પ્રોજેક્ટ માટે હાઇ-રિઝોલ્યુશન કેમેરા, ડેટા સેન્ટર, ક્લાઉડ આધારિત એનાલિટિક્સ અને ફાઇબર નેટવર્ક જેવી સુવિધાઓ ઉભી કરવામાં આવશે. ટ્રાફિક સિગ્નલ્સને સેન્ટ્રલાઇઝ્ડ કંટ્રોલ સિસ્ટમ સાથે જોડવામાં આવશે.
પડકારો પણ ઓછા નથી
જ્યાં ટેક્નોલોજી ઉકેલ આપે છે ત્યાં અમલીકરણમાં પડકારો પણ છે:
-
મોટા પાયે ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ખર્ચ
-
વિવિધ એજન્સીઓ વચ્ચે સંકલન
-
ડેટા પ્રાઇવસી મુદ્દા
-
ટેક્નિકલ મેન્ટેનન્સ
પરંતુ સરકારનો દાવો છે કે તબક્કાવાર અમલીકરણ દ્વારા આ પડકારોનો સામનો કરવામાં આવશે.
નિષ્ણાતોની પ્રતિક્રિયા
ટ્રાફિક નિષ્ણાતોના મત મુજબ AI આધારિત સિસ્ટમથી ટ્રાફિક મેનેજમેન્ટમાં ક્રાંતિ આવી શકે છે. જો યોગ્ય રીતે અમલ થાય તો મુંબઈ જેવા શહેરમાં 20થી 30 ટકા સુધી ટ્રાફિક સમય ઘટાડો શક્ય છે.
આગળ શું?
ટૂંક સમયમાં ઉચ્ચ સ્તરની બેઠક યોજાશે જેમાં પોલીસ, BMC, IT વિભાગ અને ટ્રાન્સપોર્ટ વિભાગ વચ્ચે સંકલન કરીને રોડમૅપ તૈયાર કરવામાં આવશે. પાઇલટ પ્રોજેક્ટના પરિણામો આધારે સમગ્ર શહેરમાં સિસ્ટમ લાગુ કરવામાં આવશે.
મુંબઈમાં ટ્રાફિક સમસ્યા લાંબા સમયથી માથાનો દુખાવો બની રહી છે. હવે AI આધારિત સ્માર્ટ મેનેજમેન્ટ દ્વારા આ સમસ્યાનો ટેક્નોલોજીકલ ઉકેલ શોધવાનો પ્રયાસ થઈ રહ્યો છે. જો યોજના સમયસર અને અસરકારક રીતે અમલમાં આવે તો શહેરના કરોડો મુસાફરોને રાહત મળી શકે છે અને મુંબઈ સ્માર્ટ ટ્રાફિક મેનેજમેન્ટના ક્ષેત્રમાં દેશ માટે મોડલ બની શકે છે.
