મુંબઈ શહેરના બગીચાઓ અને ખુલ્લી જગ્યાઓમાં વધતા અસામાજિક તત્ત્વોના અડ્ડાને લઇને રાજ્ય સરકાર, પોલીસ અને બૃહન્મુંબઈ મ્યુનિસિપલ કૉર્પોરેશન (BMC) હવે સખત પગલાં લેવા તૈયાર થઈ છે. પરિવાર સાથે ફરવા આવતા નાગરિકો માટે બનાવવામાં આવેલા બગીચાઓમાં ચરસીઓ, દારૂડિયાઓ અને ટપોરી તત્ત્વો દ્વારા કબજો જમાવવામાં આવતો હોવાની ફરિયાદો વધતા વિધાનસભામાં આ મુદ્દો ગુંજ્યો હતો. ત્યારબાદ સરકાર દ્વારા ખાસ અભિયાન ચલાવવાની જાહેરાત કરવામાં આવી છે.
વિધાનસભામાં આ મુદ્દો ઉઠાવતા શિવસેનાના વિધાનસભ્ય દિલીપ લાંડેએ કહ્યું હતું કે શહેરના અનેક બગીચાઓમાં અસામાજિક તત્ત્વો દિવસભર પડ્યાપાથર્યા રહે છે. ઘણી જગ્યાએ તેઓ દારૂ પીતા, નશીલા પદાર્થો લેતા અને જાહેરમાં અશ્લીલ વર્તન કરતા જોવા મળે છે. મહિલાઓ, બાળકો અને વૃદ્ધો માટે આ પરિસ્થિતિ અસુરક્ષિત બની રહી છે. તેમણે આરોપ મૂક્યો કે BMC અને પોલીસ દ્વારા આ અંગે પૂરતા પગલાં લેવામાં આવતા નથી.
દિલીપ લાંડેના પ્રશ્નના જવાબમાં પ્રધાન શંભુરાજ દેસાઈએ વિધાનસભામાં જણાવ્યું હતું કે સરકાર આ મુદ્દાને ગંભીરતાથી લઈ રહી છે. બજેટ સેશન પૂર્ણ થયા બાદ પોલીસના ઉચ્ચ અધિકારીઓ અને BMCના સિનિયર અધિકારીઓ સાથે સંયુક્ત બેઠક બોલાવવામાં આવશે. બગીચાઓમાં સુરક્ષા વધારવા માટે ખાસ ગાર્ડ્સ નીમવામાં આવશે અને પ્લેન કપડાંમાં સરપ્રાઇઝ વિઝિટ કરીને અસામાજિક તત્ત્વોને ઝડપી લેવાશે.
સરકારના સૂત્રોના જણાવ્યા મુજબ આ અભિયાન હેઠળ બગીચાઓમાં સીસીટીવી મોનીટરીંગ વધારવામાં આવશે, નિયમિત પેટ્રોલિંગ કરવામાં આવશે અને સાંજના સમય દરમિયાન ખાસ નજર રાખવામાં આવશે. અનેક બગીચાઓમાં હાલમાં સુરક્ષા વ્યવસ્થા નબળી હોવાનું માનવામાં આવે છે, જેના કારણે નશાખોરો અને ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિઓ માટે આ સ્થળો સરળ બની જાય છે.
આ અભિયાનની વિશેષતા એ રહેશે કે તેમાં સ્ટેટ ગવર્નમેન્ટની ગાર્ડ ફોર્સ, જેમાં સૈન્યના ભૂતપૂર્વ સૈનિકોનો સમાવેશ થાય છે, તેમની મદદ લેવામાં આવશે. આ ગાર્ડ્સને આવી પરિસ્થિતિઓને સંભાળવા માટે ટ્રેનિંગ આપવામાં આવ્યું છે અને તેઓ કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવવામાં પોલીસને સહયોગ આપશે. પ્લેન કપડાંમાં તેઓ બગીચાઓમાં હાજર રહેશે જેથી શંકાસ્પદ તત્ત્વોને ઝડપથી ઓળખી શકાય.
મુંબઈના અનેક વિસ્તારોમાં આવેલ બગીચાઓ અંગે નાગરિકોએ અગાઉ પણ ફરિયાદો કરી હતી કે સાંજ પછી અહીં પરિવાર સાથે ફરવું મુશ્કેલ બની જાય છે. કેટલાક સ્થળોએ દારૂની બોટલો, સિગારેટના ટુકડા અને નશીલા પદાર્થોના અવશેષો મળી આવતા હોય છે. આ ઉપરાંત કેટલીક જગ્યાએ યુવતીઓ સાથે છેડતીના બનાવો પણ નોંધાયા હોવાનું કહેવાય છે. આવા બનાવોને ધ્યાનમાં રાખીને હવે સરકાર દ્વારા સખત કાર્યવાહી કરવાનો નિર્ણય લેવાયો છે.
BMCના અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે શહેરના તમામ મુખ્ય બગીચાઓની યાદી તૈયાર કરવામાં આવી રહી છે અને જોખમવાળા વિસ્તારોને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવશે. જ્યાં ફરિયાદો વધુ છે ત્યાં વધારાની સુરક્ષા તૈનાત કરવામાં આવશે. બગીચાઓમાં ગેરકાયદેસર રીતે બેસી રહેતા લોકો સામે દંડાત્મક કાર્યવાહી કરવામાં આવશે અને જરૂરી હોય તો પોલીસ કેસ પણ નોંધવામાં આવશે.
પોલીસ વિભાગના અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે આ અભિયાન માત્ર તાત્કાલિક કાર્યવાહી પૂરતું નહીં રહે પરંતુ લાંબા ગાળાની યોજના તરીકે અમલમાં મૂકવામાં આવશે. બગીચાઓમાં નિયમિત પેટ્રોલિંગ, રાત્રિના સમયે ચેકિંગ અને સ્થાનિક પોલીસ સ્ટેશનને જવાબદારી સોંપવામાં આવશે. આ ઉપરાંત આસપાસના વિસ્તારોમાં રહેતા નાગરિકોને પણ શંકાસ્પદ પ્રવૃત્તિ અંગે તાત્કાલિક પોલીસને જાણ કરવાની અપીલ કરવામાં આવી છે.
સામાજિક કાર્યકરોનું કહેવું છે કે બગીચાઓ શહેરના ફેફસા સમાન હોય છે અને અહીં લોકો આરામ, વ્યાયામ અને પરિવાર સાથે સમય પસાર કરવા આવે છે. જો આ સ્થળો અસામાજિક તત્ત્વોના અડ્ડા બની જાય તો નાગરિકોના જીવનની ગુણવત્તા પર સીધી અસર પડે છે. તેઓએ સરકારના નિર્ણયનું સ્વાગત કરતાં કહ્યું હતું કે સુરક્ષા સાથે સાથે સ્વચ્છતા અને પ્રકાશ વ્યવસ્થા પર પણ ધ્યાન આપવું જોઈએ.
મહિલા સંગઠનો દ્વારા પણ આ અભિયાનને સમર્થન આપવામાં આવ્યું છે. તેમનું કહેવું છે કે અનેક મહિલાઓ સાંજ પછી બગીચામાં જવા ગભરાય છે. સુરક્ષા ગાર્ડ્સ અને પોલીસની હાજરીથી મહિલાઓને આત્મવિશ્વાસ મળશે અને તેઓ નિર્ભય બનીને બગીચાનો ઉપયોગ કરી શકશે.
પરંતુ કેટલાક નાગરિકોએ સૂચન કર્યું છે કે માત્ર અસામાજિક તત્ત્વોને હટાવવાથી સમસ્યા પૂર્ણ રીતે ઉકેલાશે નહીં. નશાખોરી અને બેરોજગારી જેવી સામાજિક સમસ્યાઓ પર પણ કામ કરવું જરૂરી છે. સરકાર દ્વારા પુનર્વસન અને કાઉન્સેલિંગ જેવી વ્યવસ્થાઓ પણ વિચારવી જોઈએ.
સરકારના મંત્રીએ સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે બગીચાઓમાં કોઈ પણ ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિ સહન કરવામાં આવશે નહીં. પરિવાર માટે સુરક્ષિત અને સ્વચ્છ વાતાવરણ પૂરું પાડવું સરકારની જવાબદારી છે. પોલીસ અને BMCને આ મુદ્દે કડક સૂચનાઓ આપવામાં આવી છે.
આ અભિયાન ક્યારે શરૂ થશે તેની ચોક્કસ તારીખ હજી જાહેર કરવામાં આવી નથી, પરંતુ બજેટ સેશન પૂર્ણ થયા બાદ તરત જ કાર્યવાહી શરૂ થવાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. શહેરના મુખ્ય બગીચાઓમાં પાયલોટ પ્રોજેક્ટ તરીકે આ યોજના અમલમાં મૂકવામાં આવશે અને બાદમાં અન્ય વિસ્તારોમાં વિસ્તરણ કરવામાં આવશે.
મુંબઈ જેવા મહાનગરમાં જાહેર સ્થળોની સુરક્ષા જાળવવી મોટો પડકાર છે. વધતી વસ્તી, નશાખોરી અને બેરોજગારી જેવી સમસ્યાઓ વચ્ચે બગીચાઓને સુરક્ષિત રાખવા માટે સંયુક્ત પ્રયત્ન જરૂરી બને છે. સરકાર, પોલીસ, BMC અને નાગરિકોના સહકારથી જ આ અભિયાન સફળ બની શકે છે.
આ રીતે બગીચાઓમાં ગાર્ડ્સની નિમણૂક, પ્લેન કપડાંમાં સરપ્રાઇઝ ચેકિંગ અને એક્સ-સર્વિસમેનની મદદથી શરૂ થનાર આ અભિયાન મુંબઈના નાગરિકોને સુરક્ષિત અને સ્વચ્છ જાહેર સ્થળો આપવા તરફ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું માનવામાં આવી રહ્યું છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે આ યોજના કેટલા અસરકારક રીતે અમલમાં આવે છે અને બગીચાઓમાં અસામાજિક તત્ત્વો પર કેટલું નિયંત્રણ મેળવવામાં સફળતા મળે છે.
