મહારાષ્ટ્રની આર્થિક રાજધાની Mumbai માં હજી ઉનાળાની શરૂઆત જ થઈ છે, પરંતુ ગરમીનો પ્રકોપ પહેલાથી જ લોકો માટે અકળામણભર્યો બન્યો છે. શહેરમાં છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી અસામાન્ય રીતે વધતા તાપમાન અને સૂકી ગરમ હવાના કારણે લોકો ભારે ત્રાસ અનુભવી રહ્યા છે. સામાન્ય રીતે માર્ચ મહિનામાં મુંબઈમાં ગરમીનું પ્રમાણ ધીમે ધીમે વધતું હોય છે, પરંતુ આ વર્ષે શરૂઆતથી જ તાપમાન નોંધપાત્ર રીતે વધી ગયું છે.
હવામાન વિભાગના આંકડા મુજબ Santacruz વિસ્તારમાં નોંધાયેલ તાપમાન સામાન્ય કરતાં લગભગ 7.6 ડિગ્રી સેલ્સિયસ વધારે હતું. શહેરના કેટલાક વિસ્તારોમાં તાપમાન 40 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી પહોંચતા હવામાન વિભાગે પહેલા જાહેર કરાયેલ યલો અલર્ટને અપગ્રેડ કરીને ઓરેન્જ અલર્ટ જાહેર કરવું પડ્યું હતું.
સવારે જ શરૂ થતી અકળાવતી ગરમી
મુંબઈના નાગરિકો માટે છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી ગરમીનો અનુભવ અસામાન્ય રહ્યો છે. સામાન્ય રીતે સવારે દરિયાઈ પવનના કારણે થોડી ઠંડક અનુભવાતી હોય છે, પરંતુ હાલમાં પરિસ્થિતિ અલગ છે.
સવારે લગભગ 10 વાગ્યા પછી જ શહેરમાં એવી ગરમી અનુભવાય છે કે જાણે બપોર થઈ ગઈ હોય. રસ્તાઓ પર ચાલતા લોકો, ઓફિસ જતાં કર્મચારીઓ અને દૈનિક મજૂરો માટે આ ગરમી ખૂબ જ કંટાળાજનક બની રહી છે.
ઘણા વિસ્તારોમાં લોકો છત્રી, ટોપી અને પાણીની બોટલ લઈને બહાર નીકળતા જોવા મળે છે. ગરમ અને સૂકી હવાને કારણે લોકોમાં થાક અને તરસની ફરિયાદ પણ વધી રહી છે.
તાપમાન 40 ડિગ્રી પાર – અનેક વિસ્તારોમાં ગરમીનો રેકોર્ડ
હવામાન વિભાગના જણાવ્યા અનુસાર શહેરના અનેક વિસ્તારોમાં તાપમાન 40 ડિગ્રી સેલ્સિયસની આસપાસ અથવા તેનાથી વધુ નોંધાયું છે.
Ram Mandir વિસ્તાર સતત બીજા દિવસે મુંબઈનો સૌથી ગરમ વિસ્તાર રહ્યો હતો, જ્યાં તાપમાન 42.4 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી પહોંચ્યું હતું.
તે ઉપરાંત Vikhroli વિસ્તારમાં પણ તાપમાન 41.6 ડિગ્રી નોંધાયું હતું, જે શહેર માટે અત્યંત ઊંચું ગણાય છે.
અન્ય વિસ્તારોમાં પણ ગરમીનો પ્રકોપ નોંધાયો:
-
રામ મંદિર – 42.4°C
-
વિક્રોલી – 41.6°C
-
Byculla – 40°C
-
સાંતાક્રુઝ – 40°C
-
Bandra – 39.7°C
-
Vidyavihar – 39.5°C
-
Chembur – 38.8°C
-
Dahisar – 38.8°C
આ આંકડા દર્શાવે છે કે સમગ્ર શહેરમાં ગરમીનો પ્રભાવ વ્યાપક રહ્યો છે.
યલો અલર્ટને અપગ્રેડ કરીને ઓરેન્જ અલર્ટ જાહેર
ભારતીય હવામાન વિભાગે શરૂઆતમાં મુંબઈ અને મુંબઈ મેટ્રોપોલિટન રીજન માટે યલો અલર્ટ જાહેર કર્યો હતો. પરંતુ તાપમાન સતત વધતું રહેતાં અને ગરમીનું પ્રમાણ વધુ નોંધાતા હવામાન વિભાગે અલર્ટને ઓરેન્જ લેવલ સુધી અપગ્રેડ કર્યું.
ઓરેન્જ અલર્ટનો અર્થ એ થાય છે કે પરિસ્થિતિ સામાન્ય કરતાં વધુ ગંભીર બની શકે છે અને લોકો તેમજ પ્રશાસને સાવચેતી રાખવાની જરૂર હોય છે.
હવામાન વિભાગે Thane અને Palghar જિલ્લાઓ માટે પણ ઓરેન્જ અલર્ટ જાહેર કર્યો છે.
ગરમી વધવાનું મુખ્ય કારણ
હવામાન વિભાગના વૈજ્ઞાનિક Sushma Nair અનુસાર આ પરિસ્થિતિ પાછળ એક મહત્વપૂર્ણ હવામાનિક પરિબળ જવાબદાર છે.
તેમણે જણાવ્યું કે Gujarat અને આસપાસના વિસ્તારોમાં એન્ટી-સાયક્લોનિક સર્ક્યુલેશન સર્જાયું છે. આ પરિસ્થિતિમાં હવામાં દબાણ વધારે રહે છે અને તેના કારણે દરિયાઈ પવન શહેર સુધી પહોંચી શકતો નથી.
સામાન્ય રીતે મુંબઈમાં દરિયાઈ પવન તાપમાનને નિયંત્રિત રાખવામાં મદદરૂપ થાય છે. પરંતુ આ વખતે દરિયાઈ પવન અટકતાં શહેરમાં સૂકી અને ગરમ હવા ફેલાઈ રહી છે.
ભેજનું પ્રમાણ ઓછું – હીટવેવની સ્થિતિ
મુંબઈમાં સામાન્ય રીતે ભેજનું પ્રમાણ વધારે હોય છે, પરંતુ હાલમાં ભેજનું પ્રમાણ 28 થી 37 ટકા સુધી ઘટી ગયું છે.
આ સાથે પવનની ગતિ 10 થી 18 કિલોમીટર પ્રતિ કલાક વચ્ચે રહી છે. ભેજ ઓછું અને ગરમ પવન વધુ હોવાના કારણે હીટવેવ જેવી સ્થિતિ સર્જાઈ છે.
આગામી દિવસોમાં હવામાન કેવી રહેશે?
હવામાન વિભાગની આગાહી મુજબ આગામી દિવસોમાં મુંબઈમાં ગરમીમાં ખાસ ઘટાડો થવાની શક્યતા નથી.
બુધવારે શહેરમાં ગરમ અને ભેજવાળી પરિસ્થિતિ રહેવાની સંભાવના છે અને યલો અલર્ટ ચાલુ રહેશે. જોકે તાપમાનમાં એકાદ ડિગ્રીનો ઘટાડો શક્ય છે.
મહારાષ્ટ્રના અન્ય વિસ્તારોમાં વરસાદની આગાહી
મુંબઈમાં વરસાદની શક્યતા ઓછી હોવા છતાં મહારાષ્ટ્રના કેટલાક અન્ય વિસ્તારોમાં હવામાન બદલાઈ શકે છે.
હવામાન વિભાગે Chandrapur, Yavatmal અને Gadchiroli જેવા જિલ્લાઓમાં 13 અને 14 માર્ચ દરમિયાન ગાજવીજ સાથે વરસાદ અને વાવાઝોડાની આગાહી કરી છે.
તે ઉપરાંત Parbhani, Beed, Latur, Hingoli અને Dharashiv જિલ્લાઓમાં પણ હળવા વરસાદની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે.
ઉનાળામાં વધુ હીટવેવની સંભાવના
હવામાન વિભાગે માર્ચથી મે મહિનાની વચ્ચેના હવામાન અંગે પણ અંદાજ વ્યક્ત કર્યો છે.
વિભાગના અનુમાન મુજબ માર્ચ મહિનામાં સામાન્ય કરતાં વધુ તાપમાન રહેવાની શક્યતા છે, જ્યારે એપ્રિલ અને મે મહિનામાં હીટવેવની સ્થિતિ વધુ ગંભીર બની શકે છે.
આરોગ્ય પર ગરમીની અસર
તાપમાનમાં આકસ્મિક વધારો લોકોના આરોગ્ય પર પણ અસર કરી શકે છે. ડૉક્ટરોનું કહેવું છે કે વધારે ગરમીમાં ડિહાઈડ્રેશન, હીટસ્ટ્રોક અને થાક જેવી સમસ્યાઓ વધી શકે છે.
ખાસ કરીને વૃદ્ધો, બાળકો અને બહાર કામ કરતા લોકો માટે સાવચેતી રાખવી જરૂરી છે.
ગરમીથી બચવા માટેની સાવચેતીઓ
નિષ્ણાતો લોકો માટે કેટલીક મહત્વપૂર્ણ સલાહ આપે છે:
-
બપોરના સમયે શક્ય હોય તો બહાર જવાનું ટાળવું
-
પૂરતું પાણી પીવું
-
હળવા અને ઢીલા કપડાં પહેરવા
-
ટોપી અથવા છત્રીનો ઉપયોગ કરવો
-
લાંબા સમય સુધી સીધા સૂર્યપ્રકાશમાં ન રહેવું
શહેરમાં લોકોની હાલત
ગરમી વધતા શહેરના અનેક વિસ્તારોમાં લોકો માટે દૈનિક જીવન મુશ્કેલ બન્યું છે. રસ્તાઓ પર કામ કરતા મજૂરો, ટ્રાફિક પોલીસ, ડિલિવરી કર્મચારીઓ અને રિક્ષા-ટેક્સી ચાલકો માટે આ ગરમી ખાસ કરીને કઠિન બની રહી છે.
ઘણા લોકો કહે છે કે માર્ચ મહિનામાં આટલી ગરમી પહેલી વાર અનુભવાઈ રહી છે.
સમાપન
મુંબઈમાં ઉનાળાની શરૂઆત સાથે જ વધતી ગરમી અને હીટવેવ જેવી પરિસ્થિતિએ લોકોને અકળાવી દીધા છે. સામાન્ય કરતાં 7.6 ડિગ્રી વધુ તાપમાન, સૂકી ગરમ હવા અને ઓરેન્જ અલર્ટ જેવી પરિસ્થિતિએ શહેર માટે ચિંતા ઊભી કરી છે.
હવામાન વિભાગના અનુમાન મુજબ આગામી દિવસોમાં પણ ગરમીમાં ખાસ ઘટાડો થવાની શક્યતા નથી. તેથી લોકોને સાવચેતી રાખવાની અને આરોગ્યની ખાસ કાળજી લેવાની જરૂર છે.
ઉનાળાની શરૂઆતમાં જ આવી પરિસ્થિતિ સર્જાતા હવે સૌની નજર આગામી મહિનાઓમાં ગરમી કેટલા સ્તરે પહોંચશે તેની પર ટકેલી છે.
