મુંબઈઃ મહારાષ્ટ્રમાં ગણેશોત્સવની ઉજવણી દર વર્ષે અનોખી ભવ્યતા સાથે થાય છે. દસ દિવસીય આ ઉત્સવની શરૂઆત ભલે ઘરો અને મંડપોમાં ઉત્સાહ સાથે થાય, પરંતુ દોઢ દિવસ, પાંચ દિવસ, સાત દિવસ અને દસ દિવસ જેવા વિવિધ મુહૂર્તે બાપ્પાની વિદાયની પરંપરા ઉજવાય છે. આ વર્ષે પણ મુંબઈ શહેરમાં દોઢ દિવસીય વિસર્જન દરમિયાન શ્રદ્ધાળુઓએ પોતાના પ્રિય વિઘ્નહર્તા બાપ્પાને અતિ ભાવુક વિદાય આપી.
દોઢ દિવસીય પરંપરાનો અર્થ
મુંબઈ અને આસપાસના વિસ્તારોમાં દોઢ દિવસીય ગણેશ વિસર્જનની ખાસ પરંપરા છે. ઘણા પરિવારો પોતાના ઘરમાં નાની મૂર્તિ સ્થાપિત કરી દોઢ દિવસ પછી વિસર્જન કરે છે. માન્યતા છે કે ભગવાન ગણેશને આમંત્રણ આપ્યા બાદ ટૂંકા ગાળામાં જ વિદાય આપવી એ તહેવારની શરૂઆતનો પ્રતીક છે, જેનાથી આખા શહેરમાં ઉત્સવની લહેર વધુ ઉર્જા સાથે આગળ વધે છે.
વિસર્જન દરમિયાન ભક્તોની ભાવુકતા
ગુરુવારે જ્યારે વિસર્જનની પ્રક્રિયા શરૂ થઈ ત્યારે મુંબઈના અનેક વિસ્તારોમાં શ્રદ્ધાળુઓની આંખો ભીની થઈ ગઈ. ભક્તોએ “ગણપતિ બાપ્પા મોરિયા, પુઢચ્યા વર્ષી લવकरિયા”ના ગગનભેદી નાદ સાથે પોતાની પ્રિય મૂર્તિને વિદાય આપી. પરિવારો પોતાના ઘરના નાના બાળકોને સાથે રાખીને બાપ્પાને છેલ્લી આરતી ઉતારતા હતા. મહિલાઓએ પરંપરાગત ગીતો ગાઈને વિદાય આપી. સમગ્ર શહેરમાં એક તરફ વિદાયની વેદના હતી તો બીજી તરફ આવતા વર્ષે ફરીથી બાપ્પા આવવાના આનંદનો ઉત્સાહ પણ દેખાતો હતો.
બીએમસી દ્વારા કૃત્રિમ તળાવોની વ્યવસ્થા
મુંબઈ મહાનગરપાલિકા (BMC) છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી પર્યાવરણમિત્ર વિસર્જન માટે કૃત્રિમ તળાવો ઉભા કરે છે. આ વર્ષે પણ બોરિવલી પશ્ચિમના ગોરાઈ પેપ્સી ગ્રાઉન્ડ અને એલ.ટી. રોડ પર અરુણકુમાર વૈદ્ય ગ્રાઉન્ડ સહિત અનેક જગ્યાઓએ ખાસ કૃત્રિમ તળાવો બનાવવામાં આવ્યા હતા. ભક્તોએ મોટી સંખ્યામાં આ સ્થળોએ જઈ પોતાના બાપ્પાનું વિસર્જન કર્યું.
આ વ્યવસ્થા થવાથી સમુદ્ર અને નદીઓમાં જળપ્રદૂષણ ઘટાડવામાં મદદ મળે છે અને એક પર્યાવરણપ્રેમી સંદેશ પણ સમાજમાં જાય છે.
ભીડ સંચાલન અને સુરક્ષા વ્યવસ્થા
વિસર્જન એક સામૂહિક કાર્યક્રમ હોય છે જેમાં હજારો ભક્તો એકસાથે આવે છે. તે માટે બીએમસી અને મુંબઈ પોલીસએ વ્યાપક સુરક્ષા યોજના બનાવી હતી. દરેક સ્થળે સીસીટીવી કેમેરા, પોલીસ બંદોબસ્ત, હોમગાર્ડ તથા સ્વયંસેવકોની ટીમ તહેનાત હતી. ભીડને નિયંત્રિત કરવા માટે ખાસ બેરિકેડિંગ કરવામાં આવી હતી અને મહિલાઓ તથા વડીલોને સહાય કરવા માટે અલગ માર્ગ બનાવવામાં આવ્યો હતો.
અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે સમગ્ર વિસર્જન પ્રક્રિયા શાંતિપૂર્ણ રીતે પૂર્ણ થઈ અને કોઈ અનિચ્છનીય ઘટના નોંધાઈ નથી.
સ્વયંસેવકોની સેવા
વિસર્જન સ્થળોએ અનેક સામાજિક સંસ્થાઓ, મંડળો અને સ્વયંસેવકો પણ હાજર રહ્યા હતા. તેઓ ભક્તોને માર્ગદર્શન આપતા, પાણી અને પ્રથમ સારવાર જેવી સુવિધા ઉપલબ્ધ કરાવતા હતા. ઘણા સ્વયંસેવકો ભક્તોને કૃત્રિમ તળાવમાં મૂર્તિ મૂકવામાં મદદ કરતા હતા જેથી લોકોને તકલીફ ન પડે. આ સેવાભાવથી સમગ્ર કાર્યક્રમ વધુ વ્યવસ્થિત અને સૌહાર્દપૂર્ણ બન્યો.
પર્યાવરણ માટે જાગૃતિ
વિસર્જન સમયે “ઈકો-ફ્રેન્ડલી ગણેશ”નો સંદેશ પણ વ્યાપક રીતે પ્રસારીત થયો. માટીના ગણેશજીની મૂર્તિ બનાવવાની પ્રથા હવે વધી રહી છે. ઘણા પરિવારો પ્લાસ્ટર ઓફ પેરિસની મૂર્તિને બદલે માટીની મૂર્તિ સ્થાપિત કરે છે જે પાણીમાં સહેલાઈથી વિલીન થઈ જાય છે અને પર્યાવરણને નુકસાન પહોંચાડતું નથી.
મહાનગરપાલિકાએ ખાસ કરીને પર્યાવરણપ્રેમી મૂર્તિઓને પ્રોત્સાહન આપ્યું છે અને તેના માટે અલગ ઝોન પણ ગોઠવ્યા છે.
પરિવારોની લાગણીસભર ક્ષણો
ઘણા પરિવારો માટે વિસર્જન માત્ર ધાર્મિક વિધિ નથી પરંતુ લાગણીથી ભરેલો પ્રસંગ છે. ઘરમાં બાપ્પાને લાવ્યા પછી દોઢ દિવસ દરમિયાન પૂજા-અર્ચના, આરતી, મહેમાનોના આગમન અને પ્રસાદની વહેંચણીનો આનંદ માણ્યા બાદ વિદાયનો ક્ષણ આવે છે. તે સમયે ઘરના દરેક સભ્યની આંખોમાં આંસુ આવી જાય છે. બાળકો તો ખાસ કરીને “બાપ્પા હજી થોડા દિવસ રહો” એવી ભાવના સાથે મૂર્તિને વિદાય આપે છે.
સાંસ્કૃતિક એકતા અને સૌહાર્દ
મુંબઈના વિસર્જન સ્થળોએ માત્ર હિંદુ ભક્તો જ નહીં પરંતુ અન્ય ધર્મના લોકો પણ હાજર રહે છે. ઘણા વિસ્તારોમાં મુસ્લિમ સમાજના લોકો પાણી આપવાની સેવા કરે છે, કેટલાક ખ્રિસ્તી ભાઈઓ સ્વયંસેવક તરીકે મદદ કરે છે. આ રીતે દોઢ દિવસીય વિસર્જન સાંસ્કૃતિક સમરસતા અને સૌહાર્દનો જીવંત દાખલો બની રહે છે.
વિસર્જન દરમિયાન આર્ટ અને સંગીતનો રંગ
ઘણા મંડળોએ પોતાના બાપ્પાને વિદાય આપતી વખતે ઢોલ-તાશા, લેજીમ અને પરંપરાગત નૃત્ય દ્વારા કાર્યક્રમ યોજ્યા. ભક્તિ ગીતો ગવાયા, આરતીના નાદ થયા અને ઢોલના ગાજતાં અવાજ વચ્ચે બાપ્પાની મૂર્તિ કૃત્રિમ તળાવમાં વિલિન થઈ ગઈ. આ દ્રશ્યો સૌના હૃદયને સ્પર્શી ગયા.
અધિકારીઓની પ્રસંશા
વિસર્જન પૂર્ણ થયા બાદ મહાનગરપાલિકા અને પોલીસ અધિકારીઓએ જણાવ્યું કે લોકોનો સહકાર ઉત્તમ રહ્યો અને સૌએ નિયમોનું પાલન કર્યું. “લોકોની સમજદારી અને સ્વયંસેવકોના સહકારથી જ આ પ્રક્રિયા સરળતાથી પૂર્ણ થઈ શકી,” એવો અભિપ્રાય અધિકારીઓએ આપ્યો.
વિદાય પછી ફરી આગમનની રાહ
દોઢ દિવસીય વિસર્જન પૂર્ણ થયા પછી હવે ભક્તોની નજર પાંચ દિવસીય અને દસ દિવસીય વિસર્જન તરફ છે. પરંતુ દરેક પરિવાર પોતાના હૃદયમાં એક જ પ્રાર્થના રાખે છે – “બાપ્પા, આવતા વર્ષે ફરી જલ્દી આવજો.” આ ભાવનાએ સમગ્ર શહેરને એકસાથે જોડ્યો છે.
લાલબાગચા રાજાના દરબારમાં ગૃહપ્રધાન અમિત શાહઃ ધાર્મિક ભાવના સાથે રાજકીય સંદેશોનું સંકલન
સારાંશ
મુંબઈમાં દોઢ દિવસના ગણપતિ વિસર્જન દરમ્યાન ભક્તોએ પોતાના પ્રિય બાપ્પાને ભાવુક વિદાય આપી. બીએમસી અને પોલીસ દ્વારા ગોઠવવામાં આવેલી વ્યવસ્થાઓ, સ્વયંસેવકોની સેવા અને પર્યાવરણપ્રેમી તળાવોની સુવિધાઓને કારણે સમગ્ર પ્રક્રિયા શાંતિપૂર્ણ રીતે પૂર્ણ થઈ. ભક્તિ, સંગીત, લાગણી અને પર્યાવરણ જાગૃતિ – આ બધાનો અનોખો મેળાપ મુંબઈના આ વિસર્જન પ્રસંગે જોવા મળ્યો.
WhatsApp link-
https://chat.whatsapp.com/L18FV1R9B1r42hmCOLc6QL
FACEBOOK LINK –
https://www.facebook.com/SamaySandesh…
Instagram link –
https://t.me/joinchat/g1_gPdcFxtM1NDZl
TELEGRAM LINK –
https://t.me/joinchat/uIljpkLp6VViYjRl
જનતાના અવાજને અમે કરીશુ ઉજાગર…
સંપર્ક કરો. +91 88660 66060
