અમેરિકા અને ઇઝરાયલ દ્વારા ઇરાન પર કરવામાં આવેલા ભયાનક હુમલાઓ બાદ સમગ્ર મિડલ ઈસ્ટમાં તણાવ ચરમસીમાએ પહોંચી ગયો છે. પરિસ્થિતિ એવી બની છે કે વિસ્તાર “ભારે અગ્નિ જેવી” સ્થિતિમાંથી પસાર થઈ રહ્યો છે. ઇરાને તેના પ્રતિસાદરૂપે ઇઝરાયલ તરફ ડ્રોન અને મિસાઈલ હુમલા કર્યા હોવાનું જણાવવામાં આવી રહ્યું છે, જ્યારે ફારસની ખાડી વિસ્તારમાં આવેલા અમેરિકન સૈન્ય ઠેકાણાઓને નિશાન બનાવવાના દાવાઓ પણ સામે આવ્યા છે. બહેરીન, કતર, કુવૈત અને સંયુક્ત આરબ અમીરાતમાં સુરક્ષા વ્યવસ્થા તંગ કરવામાં આવી છે અને સમગ્ર ક્ષેત્રમાં હાઇ અલર્ટ જાહેર કરવામાં આવ્યું છે.
આ તણાવપૂર્ણ પરિસ્થિતિ વચ્ચે ભારતના વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ સૌપ્રથમવાર સત્તાવાર પ્રતિક્રિયા આપી છે. તેમણે ખાસ કરીને સંયુક્ત આરબ અમીરાત પર થયેલા હુમલાઓની કડક શબ્દોમાં નિંદા કરી છે અને પ્રાદેશિક શાંતિ માટે ભારતની પ્રતિબદ્ધતા ફરી વ્યક્ત કરી છે.
યુએઈના રાષ્ટ્રપતિ સાથે ટેલિફોનિક વાતચીત
વડાપ્રધાન મોદીએ યુએઈના રાષ્ટ્રપતિ શેખ મોહમ્મદ બિન જાયદ અલ નાહયાન સાથે ટેલિફોનિક વાતચીત કરી હતી. આ વાતચીત દરમિયાન મોદીએ યુએઈ પર થયેલા હુમલાઓને “અસ્વીકાર્ય” ગણાવીને સખત નિંદા કરી હતી. હુમલામાં જીવ ગુમાવનારાઓ પ્રત્યે તેમણે ઊંડું શોક વ્યક્ત કર્યું હતું.
મોદીએ સ્પષ્ટ કહ્યું કે આ મુશ્કેલ સમયમાં ભારત યુએઈની સાથે મજબૂતીથી ઉભું છે. બંને દેશો વચ્ચે વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી છે અને સુરક્ષા, વેપાર, ઊર્જા અને ભારતીય પ્રવાસી સમુદાય જેવા મુદ્દાઓ પર ઘનિષ્ઠ સંબંધો છે. આથી યુએઈની સુરક્ષા ભારત માટે પણ મહત્વપૂર્ણ છે.
ભારતીય સમુદાયનો મુદ્દો કેન્દ્રમાં
યુએઈમાં લાખો ભારતીયો રહે છે અને કામ કરે છે. આથી પ્રાદેશિક તણાવ વધતા તેમની સુરક્ષા અંગે ચિંતા વધતી જોવા મળી હતી. વડાપ્રધાન મોદીએ ટેલિફોનિક વાતચીત દરમિયાન યુએઈના રાષ્ટ્રપતિનો ભારતીય સમુદાયની કાળજી રાખવા બદલ આભાર માન્યો હતો.
ભારત સરકાર દ્વારા વિદેશ મંત્રાલય અને એમ્બેસીઓ મારફતે પરિસ્થિતિ પર સતત નજર રાખવામાં આવી રહી છે. જરૂર પડે તો ભારતીયોને સલામત સ્થળે ખસેડવા માટેની તૈયારી પણ કરવામાં આવી રહી છે એવી માહિતી સૂત્રો દ્વારા મળી રહી છે.
પ્રાદેશિક શાંતિ માટે ભારતનું આહ્વાન
ભારતે સ્પષ્ટ જણાવ્યું છે કે મિડલ ઈસ્ટમાં વધતા તણાવને કારણે વૈશ્વિક અર્થવ્યવસ્થા, ઊર્જા પુરવઠો અને આંતરરાષ્ટ્રીય સુરક્ષા પર ગંભીર અસર પડી શકે છે. ભારતે તમામ પક્ષોને સંયમ રાખવા અને સંવાદ દ્વારા ઉકેલ લાવવા અપીલ કરી છે.
ભારતનું માનવું છે કે તણાવ ઘટાડવો, શાંતિ જાળવવી અને સ્થિરતા પુનઃસ્થાપિત કરવી આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાય માટે પ્રાથમિકતા હોવી જોઈએ. ભારતે આ દિશામાં તમામ રાજનૈતિક પ્રયાસોને સમર્થન આપવાની વાત કરી છે.
ઊર્જા સુરક્ષા અને વેપાર પર અસર
મિડલ ઈસ્ટમાં વધતા તણાવનો સૌથી મોટો પ્રભાવ ઊર્જા બજાર પર પડી શકે છે. ભારત પોતાની તેલની જરૂરિયાતનો મોટો હિસ્સો આ વિસ્તારથી પૂરો કરે છે. ફારસની ખાડીમાં તણાવ વધે તો તેલના ભાવમાં તેજી આવી શકે છે, જે ભારત સહિત અનેક દેશોની અર્થવ્યવસ્થાને અસર કરી શકે છે.
વેપાર માર્ગો, ખાસ કરીને હોર્મુઝની ખાડી, વૈશ્વિક ઊર્જા પરિવહન માટે મહત્વપૂર્ણ છે. જો અહીં સુરક્ષા જોખમ વધે તો આંતરરાષ્ટ્રીય સપ્લાય ચેઇન પર અસર થઈ શકે છે.
વૈશ્વિક રાજકીય પ્રતિક્રિયા
મિડલ ઈસ્ટની પરિસ્થિતિને લઈને વિશ્વભરના દેશોએ ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. અનેક દેશોએ સંયમ રાખવા અપીલ કરી છે અને યુદ્ધ જેવી સ્થિતિ ટાળવા માટે રાજનૈતિક પ્રયાસો શરૂ કર્યા છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્ર દ્વારા પણ તાત્કાલિક બેઠક બોલાવવાની શક્યતા દર્શાવવામાં આવી રહી છે.
ભારત-યુએઈ સંબંધોનો વ્યૂહાત્મક પરિપ્રેક્ષ્ય
ભારત અને યુએઈ વચ્ચેના સંબંધો છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ખૂબ મજબૂત બન્યા છે. વેપાર, રોકાણ, ઊર્જા, ટેકનોલોજી અને ડિફેન્સ સહકાર જેવા ક્ષેત્રોમાં બંને દેશો વચ્ચે વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી છે. યુએઈ ભારતનો મહત્વપૂર્ણ વેપારી ભાગીદાર છે અને લાખો ભારતીયો માટે રોજગારનું કેન્દ્ર છે.
આથી યુએઈ પર થયેલા હુમલાની ભારત દ્વારા કડક નિંદા કરવી માત્ર રાજનૈતિક નિવેદન નહીં પરંતુ વ્યૂહાત્મક સંદેશ પણ માનવામાં આવી રહી છે.
સુરક્ષા એજન્સીઓ એલર્ટ પર
ભારતમાં પણ મિડલ ઈસ્ટની પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને સુરક્ષા એજન્સીઓને એલર્ટ પર રાખવામાં આવી છે. ખાસ કરીને એરપોર્ટ, પોર્ટ અને મહત્વપૂર્ણ સ્થાપનાઓ પર સુરક્ષા વધારવામાં આવી છે.
આગળ શું?
મિડલ ઈસ્ટમાં હાલની પરિસ્થિતિ અત્યંત સંવેદનશીલ છે અને આગામી દિવસોમાં વધુ ઉગ્ર બની શકે છે. રાજનૈતિક પ્રયાસો સફળ થાય છે કે નહીં તે આવનારા સમયમાં સ્પષ્ટ થશે. ભારત સતત શાંતિપૂર્ણ ઉકેલ માટે પ્રયત્નશીલ રહેશે અને પોતાના નાગરિકોની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા જરૂરી પગલાં લેતું રહેશે.
મિડલ ઈસ્ટમાં ભભૂકતી યુદ્ધની જ્વાળાઓ વચ્ચે ભારતનો સંદેશ સ્પષ્ટ છે – તણાવ ઘટાડો, સંવાદ શરૂ કરો અને પ્રાદેશિક શાંતિ જાળવો. યુએઈને આપેલું મજબૂત સમર્થન ભારતની વૈશ્વિક રાજનૈતિક ભૂમિકા અને વ્યૂહાત્મક સંબંધોને વધુ મજબૂત બનાવે છે.
4








