યુદ્ધ વચ્ચે ભારતને રાહત – ઈરાને ભારતીય LPG ટેન્કરોને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થવાની મંજૂરી આપી.

મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા તણાવ અને યુદ્ધના માહોલ વચ્ચે ભારત માટે એક મહત્વપૂર્ણ અને રાહતભરી ઘટના સામે આવી છે. ઈરાને કેટલાક ભારતીય LPG ટેન્કરોને હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાંથી પસાર થવાની મંજૂરી આપી છે. આ માહિતી ભારતમાં ઈરાનના રાજદૂત મોહમ્મદ ફતાલીએ જાહેર કરી હતી.

આ પગલાને ભારત માટે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યું છે કારણ કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ વિશ્વના સૌથી વ્યસ્ત અને વ્યૂહાત્મક સમુદ્રી માર્ગોમાંનું એક છે. આ માર્ગથી વિશ્વના મોટા ભાગનું તેલ અને ગેસ પરિવહન થાય છે.

ભારત માટે પણ આ માર્ગ ખૂબ જ મહત્વનો છે કારણ કે દેશના ઊર્જા પુરવઠાનો મોટો હિસ્સો આ માર્ગથી આવે છે. ઈરાન દ્વારા ભારતીય જહાજોને પસાર થવાની મંજૂરી આપવાથી ભારત માટે ઊર્જા પુરવઠાની દિશામાં મોટી રાહત મળી છે.

ઈરાનના રાજદૂતનો મહત્વપૂર્ણ ખુલાસો

ભારતમાં ઈરાનના રાજદૂત મોહમ્મદ ફતાલીએ શનિવારે આ બાબતની પુષ્ટિ કરી હતી. તેમણે જણાવ્યું કે ઈરાન અને ભારત વચ્ચે લાંબા સમયથી મિત્રતાપૂર્ણ સંબંધો રહ્યા છે અને બંને દેશોના હિતો એકબીજા સાથે જોડાયેલા છે.

તેમણે સ્વીકાર્યું કે શરૂઆતમાં કેટલીક વાતચીતમાં મુશ્કેલીઓ આવી હતી, પરંતુ હવે બંને દેશો એકબીજાને સહયોગ આપી રહ્યા છે.

ફતાલીએ જણાવ્યું:

“હા, અમે કેટલાક ભારતીય જહાજોને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થવાની મંજૂરી આપી છે. જોકે આ સમયે હું ચોક્કસ કહી શકતો નથી કે કુલ કેટલા જહાજોને મંજૂરી આપવામાં આવી છે.”

આ નિવેદન ઈન્ડિયા ટુડે કોન્ક્લેવ દરમિયાન આપવામાં આવ્યું હતું.

બે ભારતીય LPG ટેન્કરો સ્ટ્રેટમાંથી પસાર

મળતી માહિતી મુજબ શનિવારે બે ભારતીય LPG ટેન્કરો હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાંથી સફળતાપૂર્વક પસાર થયા હતા.

આ બે ટેન્કરોના નામ છે:

• શિવાલિક LPG ટેન્કર

• નંદા દેવી LPG ટેન્કર

આ બંને જહાજો હવે આંતરરાષ્ટ્રીય પાણીમાં ભારત તરફ આગળ વધી રહ્યા છે.

શિવાલિક – પહેલું જહાજ

LPG ટેન્કર શિવાલિક હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થનાર પ્રથમ ભારતીય જહાજ હતું. ઈરાનની મંજૂરી બાદ આ જહાજે સ્ટ્રેટ પાર કરી હતી.

આ ઘટના મહત્વપૂર્ણ હતી કારણ કે લાંબા સમય બાદ કોઈ ભારતીય જહાજને આ માર્ગ પરથી પસાર થવાની મંજૂરી મળી હતી.

નંદા દેવી – બીજું જહાજ

બીજું LPG ટેન્કર નંદા દેવી પણ ઈરાનની મંજૂરીથી હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થયું હતું.

આ બંને જહાજો હવે ભારતીય નૌકાદળની સુરક્ષા હેઠળ આંતરરાષ્ટ્રીય જળમાર્ગે આગળ વધી રહ્યા છે.

ભારતીય નૌકાદળની સુરક્ષા

હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થયા બાદ ભારતીય નૌકાદળના જહાજો આ ટેન્કરોને એસ્કોર્ટ કરી રહ્યા છે.

આ સુરક્ષા વ્યવસ્થા એ માટે કરવામાં આવી છે જેથી યુદ્ધના તણાવ વચ્ચે કોઈ પણ પ્રકારની સુરક્ષા સમસ્યા ન સર્જાય.

ભારતીય નૌકાદળ સતત આ વિસ્તારમાં નજર રાખી રહ્યું છે.

હોર્મુઝ સ્ટ્રેટનું વૈશ્વિક મહત્વ

હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ સમુદ્રી માર્ગોમાંનું એક છે. આ સ્ટ્રેટ ઈરાન અને ઓમાન વચ્ચે આવેલું છે.

વિશ્વના લગભગ 25 ટકા તેલ અને ગેસનો પુરવઠો આ માર્ગ દ્વારા થાય છે.

આ કારણે જો આ માર્ગ બંધ થઈ જાય તો વૈશ્વિક ઊર્જા બજારમાં ભારે અસર પડી શકે છે.

અમેરિકા અને ઇઝરાયલના હુમલા પછી તણાવ

માહિતી અનુસાર 28 ફેબ્રુઆરી 2026ના રોજ અમેરિકા અને ઇઝરાયલ દ્વારા ઈરાન પર હુમલો કરવામાં આવ્યો હતો.

આ હુમલાના પરિણામે મધ્ય પૂર્વમાં તણાવ વધ્યો હતો.

આ હુમલાની શરૂઆતમાં જ ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતા આયાતુલ્લાહ અલી ખામેનીની હત્યા થઈ હોવાની માહિતી પણ સામે આવી હતી.

આ ઘટનાએ સમગ્ર વિસ્તારમાં રાજકીય અને સૈન્ય તણાવ વધારી દીધો હતો.

ઈરાન દ્વારા હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ

હુમલાઓ બાદ ઈરાને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ કરવાનો નિર્ણય લીધો હતો.

આ નિર્ણયના કારણે વિશ્વભરમાં ઊર્જા પુરવઠા અંગે ચિંતા વધવા લાગી હતી.

ઘણા દેશો માટે આ માર્ગ અત્યંત મહત્વનો હોવાથી વૈશ્વિક બજારમાં પણ તેની અસર જોવા મળી હતી.

ભારત માટે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટનું મહત્વ

ભારત માટે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે.

કારણ કે:

• ભારતનું લગભગ 45 ટકા ક્રૂડ ઓઇલ આ માર્ગ દ્વારા આવે છે.

• LPG પુરવઠાનો લગભગ 90 ટકા હિસ્સો આ માર્ગથી આવે છે.

• LNG પુરવઠાનો 50 ટકા કરતાં વધુ ભાગ પણ હોર્મુઝ દ્વારા આવે છે.

આથી આ માર્ગ બંધ થવાથી ભારતમાં ઊર્જા પુરવઠા પર સીધી અસર પડી શકે છે.

LPG કટોકટીનો ખતરો

જો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ લાંબા સમય સુધી બંધ રહેતો તો ભારતમાં LPG પુરવઠા અંગે કટોકટી ઊભી થઈ શકતી હતી.

ભારતમાં ઘરોમાં રસોઈ માટે LPG ગેસનો મોટા પ્રમાણમાં ઉપયોગ થાય છે.

આથી LPG પુરવઠામાં વિક્ષેપ થવાથી લાખો પરિવારો પર અસર પડી શકે છે.

ભારતની વૈકલ્પિક તૈયારી

હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ થયા બાદ ભારતે વૈકલ્પિક ઊર્જા પુરવઠા માટે પણ તૈયારી શરૂ કરી હતી.

સરકારે અન્ય દેશોમાંથી ગેસ અને તેલ આયાત કરવા માટે વિકલ્પો શોધવાનું શરૂ કર્યું હતું.

આ ઉપરાંત સ્ટ્રેટેજિક પેટ્રોલિયમ રિઝર્વનો ઉપયોગ કરવાની ચર્ચા પણ થઈ હતી.

ઈરાન-ભારત સંબંધો

ઈરાન અને ભારત વચ્ચે ઐતિહાસિક અને વ્યૂહાત્મક સંબંધો છે.

બંને દેશો ઘણા ક્ષેત્રોમાં સહયોગ કરે છે, જેમાં:

• ઊર્જા

• વેપાર

• બંદર વિકાસ

• પરિવહન

ખાસ કરીને ચાબહાર બંદર પ્રોજેક્ટમાં ભારત અને ઈરાન વચ્ચે મહત્વપૂર્ણ સહયોગ છે.

વૈશ્વિક રાજનીતિમાં અસર

હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ અંગે ઈરાનના નિર્ણયને વૈશ્વિક રાજનીતિમાં મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યું છે.

વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે ઈરાન દ્વારા કેટલાક દેશો માટે સ્ટ્રેટ ખોલવાની મંજૂરી આપવી રાજનૈતિક વ્યૂહરચનાનો ભાગ હોઈ શકે છે.

ભારત માટે રાહત

ભારતીય LPG ટેન્કરોને પસાર થવાની મંજૂરી મળવાથી ભારત માટે મોટી રાહત મળી છે.

આથી દેશના ઊર્જા પુરવઠામાં સ્થિરતા જાળવવામાં મદદ મળશે.

સમાપન

મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા તણાવ વચ્ચે ઈરાન દ્વારા ભારતીય LPG ટેન્કરોને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થવાની મંજૂરી આપવી ભારત માટે મહત્વપૂર્ણ ઘટના માનવામાં આવી રહી છે.

શિવાલિક અને નંદા દેવી જેવા બે ભારતીય ટેન્કરો સફળતાપૂર્વક સ્ટ્રેટ પાર કરી હવે ભારત તરફ આગળ વધી રહ્યા છે.

હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ વૈશ્વિક ઊર્જા પુરવઠા માટે અત્યંત મહત્વનો માર્ગ હોવાથી આ ઘટનાને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પણ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહી છે.

આગામી દિવસોમાં મધ્ય પૂર્વની પરિસ્થિતિ કેવી રીતે વિકસે છે અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર તેની શું અસર પડે છે તે સમગ્ર વિશ્વ માટે મહત્વપૂર્ણ રહેશે.