ગુજરાત માધ્યમિક અને ઉચ્ચતર માધ્યમિક શિક્ષણ બોર્ડ (GSEB) દ્વારા રાજ્યભરમાં ધોરણ 10 અને ધોરણ 12ની બોર્ડ પરીક્ષાઓ ચાલી રહી છે. આ પરીક્ષાઓ દરમિયાન વિદ્યાર્થીઓ પર ભારે દબાણ હોય છે અને સારા પરિણામ માટે વિદ્યાર્થીઓ તેમજ તેમના વાલીઓ પણ મોટી આશા રાખતા હોય છે. આવા સમયમાં ક્યારેક કેટલાક વિદ્યાર્થીઓ નિયમોનો ભંગ કરીને નકલ કરવાનો પ્રયાસ કરતા હોય છે. જામનગર જિલ્લાના લાલપુર ખાતે આવી જ એક ઘટના સામે આવી છે, જેમાં ધોરણ 10ની બોર્ડ પરીક્ષા દરમિયાન કોપી કેસનો બનાવ નોંધાયો છે.
લાલપુર ખાતે આવેલી એલ.એલ. મહેતા હાઈસ્કૂલમાં ધોરણ 10ની બોર્ડ પરીક્ષા માટે પરીક્ષા કેન્દ્ર ગોઠવવામાં આવ્યું હતું. આજરોજ અહીં ધોરણ 10ના વિદ્યાર્થીઓ માટે બેઝિક મેથ્સ (ગણિત) વિષયનું પેપર યોજાયું હતું. પરીક્ષા દરમિયાન સુપરવાઈઝરે નિયમિત તપાસ કરતા એક વિદ્યાર્થીની પાસેથી નકલ માટે લખેલી ચિઠ્ઠી મળી આવતા કોપી કેસનો પર્દાફાશ થયો હતો. ત્યારબાદ પરીક્ષા નિયમો મુજબ વિદ્યાર્થીની સામે કોપી કેસ નોંધવામાં આવ્યો હતો અને જિલ્લા શિક્ષણ તંત્રને પણ આ અંગે જાણ કરવામાં આવી છે.
બોર્ડ પરીક્ષાનો તણાવ અને કડક નિયમો
ગુજરાત માધ્યમિક અને ઉચ્ચતર માધ્યમિક શિક્ષણ બોર્ડ દ્વારા દર વર્ષે ધોરણ 10 અને 12ની બોર્ડ પરીક્ષાઓનું આયોજન કરવામાં આવે છે. રાજ્યભરના લાખો વિદ્યાર્થીઓ માટે આ પરીક્ષાઓ ખૂબ મહત્વપૂર્ણ હોય છે. કારણ કે આ પરિણામો વિદ્યાર્થીઓના ભવિષ્યના અભ્યાસ અને કારકિર્દી માટે નિર્ણાયક સાબિત થાય છે.
આ કારણે બોર્ડ પરીક્ષાઓ દરમિયાન કડક નિયમો અમલમાં મૂકવામાં આવે છે. દરેક પરીક્ષા કેન્દ્ર પર સુપરવાઈઝરો, બ્લોક સુપરવાઈઝરો અને ફ્લાઈંગ સ્ક્વોડ દ્વારા સતત નજર રાખવામાં આવે છે. પરીક્ષા દરમિયાન કોઈપણ પ્રકારની નકલ કે ગેરરીતિ સામે કડક કાર્યવાહી કરવાની સૂચનાઓ આપવામાં આવી હોય છે.
લાલપુરના પરીક્ષા કેન્દ્ર પર બનેલી ઘટના
મળતી માહિતી મુજબ જામનગર જિલ્લાના લાલપુર ખાતે આવેલી એલ.એલ. મહેતા હાઈસ્કૂલમાં ધોરણ 10ની બોર્ડ પરીક્ષા માટે પરીક્ષા કેન્દ્ર ગોઠવવામાં આવ્યું હતું. આજરોજ અહીં ધોરણ 10ના વિદ્યાર્થીઓ માટે બેઝિક મેથ્સનું પેપર યોજાયું હતું.
પરીક્ષા દરમિયાન સુપરવાઈઝર દ્વારા વિદ્યાર્થીઓ પર નજર રાખવામાં આવી રહી હતી. નિયમ મુજબ સમયાંતરે વિદ્યાર્થીઓની તપાસ પણ કરવામાં આવતી હતી. આ દરમિયાન એક વિદ્યાર્થીનીની હરકતો શંકાસ્પદ જણાતા સુપરવાઈઝરે તેની તપાસ કરી હતી.
તપાસ દરમિયાન વિદ્યાર્થીનીના દુપટ્ટામાંથી લખેલી ચિઠ્ઠી મળી આવી હતી. આ ચિઠ્ઠીમાં બેઝિક મેથ્સ વિષયના કેટલાક સૂત્રો અને જવાબો લખેલા હોવાનું જાણવા મળ્યું હતું. સુપરવાઈઝરે તરત જ આ બાબતની નોંધ લઈને પરીક્ષા નિયામકને જાણ કરી હતી.
વિદ્યાર્થીની સામે કોપી કેસ નોંધાયો
ચિઠ્ઠી મળી આવતાં જ પરીક્ષા નિયમો મુજબ કાર્યવાહી કરવામાં આવી હતી. બોર્ડના નિયમો અનુસાર પરીક્ષા દરમિયાન નકલ માટે કોઈપણ પ્રકારની સામગ્રી મળવી ગંભીર ગુનો માનવામાં આવે છે.
આ કારણે વિદ્યાર્થીની સામે કોપી કેસ નોંધવામાં આવ્યો હતો. પરીક્ષા નિયામક દ્વારા આ સમગ્ર ઘટનાનો પંચનામું તૈયાર કરવામાં આવ્યું હતું. ત્યારબાદ સંબંધિત દસ્તાવેજો અને ચિઠ્ઠી પુરાવા તરીકે સીલ કરવામાં આવ્યા હતા.
વિદ્યાર્થીનીને પરીક્ષા ચાલુ રાખવાની મંજૂરી આપવામાં આવી કે નહીં તે અંગેનો નિર્ણય પણ નિયમો મુજબ લેવામાં આવ્યો હતો. આવા કેસોમાં બોર્ડ દ્વારા અંતિમ નિર્ણય લેવામાં આવે છે.
જિલ્લા શિક્ષણ તંત્રને જાણ
આ ઘટનાની જાણ તરત જ જિલ્લા શિક્ષણ અધિકારી (DEO) તેમજ અન્ય સંબંધિત અધિકારીઓને કરવામાં આવી હતી. બોર્ડ પરીક્ષાઓ દરમિયાન કોઈપણ ગેરરીતિ થાય તો તેની માહિતી તરત જ ઉચ્ચ અધિકારીઓ સુધી પહોંચાડવાની ફરજિયાત પ્રક્રિયા હોય છે.
જિલ્લા શિક્ષણ તંત્ર દ્વારા પણ આ ઘટનાની નોંધ લઈને જરૂરી તપાસ શરૂ કરવામાં આવી છે. સમગ્ર ઘટનાનો અહેવાલ ગુજરાત માધ્યમિક અને ઉચ્ચતર માધ્યમિક શિક્ષણ બોર્ડને મોકલવામાં આવશે.
બોર્ડના નિયમો મુજબ કડક કાર્યવાહી
ગુજરાત બોર્ડના નિયમો અનુસાર જો કોઈ વિદ્યાર્થી પરીક્ષા દરમિયાન નકલ કરતા ઝડપાય તો તેની સામે કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવે છે. તેમાં વિદ્યાર્થીનું પેપર રદ થવું, સમગ્ર પરીક્ષા રદ થવી અથવા આગામી પરીક્ષાઓમાં પ્રતિબંધ જેવી સજાઓ પણ થઈ શકે છે.
કેટલાક ગંભીર કેસોમાં વિદ્યાર્થીને આગામી એક કે બે વર્ષ સુધી બોર્ડ પરીક્ષા આપવા પર પ્રતિબંધ પણ મૂકવામાં આવે છે. આ કારણે બોર્ડ પરીક્ષાઓ દરમિયાન વિદ્યાર્થીઓને ખાસ સૂચનાઓ આપવામાં આવે છે કે તેઓ કોઈપણ પ્રકારની નકલ કરવાનો પ્રયાસ ન કરે.
ફ્લાઈંગ સ્ક્વોડ દ્વારા પણ દેખરેખ
બોર્ડ પરીક્ષાઓ દરમિયાન માત્ર સુપરવાઈઝરો જ નહીં પરંતુ ફ્લાઈંગ સ્ક્વોડ દ્વારા પણ અચાનક ચેકિંગ કરવામાં આવે છે. ફ્લાઈંગ સ્ક્વોડની ટીમો વિવિધ પરીક્ષા કેન્દ્રોની અચાનક મુલાકાત લઈને તપાસ કરે છે.
આ વ્યવસ્થા ખાસ કરીને નકલ અને ગેરરીતિઓ અટકાવવા માટે કરવામાં આવી છે. ઘણા કેસોમાં ફ્લાઈંગ સ્ક્વોડ દ્વારા પણ કોપી કેસ ઝડપાયા છે.
વિદ્યાર્થીઓને આપવામાં આવેલી સૂચનાઓ
બોર્ડ દ્વારા પરીક્ષા પહેલાં જ વિદ્યાર્થીઓને કેટલીક મહત્વપૂર્ણ સૂચનાઓ આપવામાં આવે છે. જેમાં નીચેના નિયમોનો સમાવેશ થાય છે:
-
પરીક્ષા દરમિયાન કોઈપણ પ્રકારની ચિઠ્ઠી, પુસ્તક અથવા ઇલેક્ટ્રોનિક સાધન લાવવું નહીં.
-
મોબાઈલ ફોન સંપૂર્ણપણે પ્રતિબંધિત છે.
-
પરીક્ષા દરમિયાન શંકાસ્પદ હરકતો ન કરવી.
-
સુપરવાઈઝરના સૂચનોનું પાલન કરવું.
વિદ્યાર્થીઓને સ્પષ્ટ રીતે જણાવવામાં આવે છે કે જો તેઓ નકલ કરતા ઝડપાશે તો તેમની સામે કડક કાર્યવાહી થશે.
પરીક્ષા કેન્દ્રોમાં વધારાની સુરક્ષા
આ વર્ષે બોર્ડ પરીક્ષાઓ દરમિયાન અનેક કેન્દ્રોમાં વધારાની સુરક્ષા વ્યવસ્થા પણ કરવામાં આવી છે. કેટલાક કેન્દ્રોમાં CCTV કેમેરા દ્વારા પણ નજર રાખવામાં આવે છે.
પરીક્ષા કેન્દ્રના પ્રવેશદ્વાર પર પણ વિદ્યાર્થીઓની તપાસ કરવામાં આવે છે જેથી કોઈ નકલની સામગ્રી અંદર લઈ જઈ શકે નહીં.
વાલીઓ અને શિક્ષકોની જવાબદારી
શિક્ષણવિદોનું માનવું છે કે નકલની ઘટનાઓ અટકાવવા માટે માત્ર નિયમો પૂરતા નથી. તેમાં વાલીઓ અને શિક્ષકોની પણ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા હોય છે.
વાલીઓએ બાળકો પર અનાવશ્યક દબાણ ન કરવું જોઈએ અને તેમને પ્રામાણિક રીતે અભ્યાસ કરવા પ્રોત્સાહિત કરવું જોઈએ. શિક્ષકો પણ વિદ્યાર્થીઓને પરીક્ષાની તૈયારી માટે યોગ્ય માર્ગદર્શન આપે તો આવા બનાવો ઓછા થઈ શકે છે.
વિદ્યાર્થીઓ માટે સંદેશ
શિક્ષણ તંત્ર દ્વારા વિદ્યાર્થીઓને વારંવાર સંદેશ આપવામાં આવે છે કે પરીક્ષા જીવનનો એક ભાગ છે. સારા પરિણામ માટે મહેનત જરૂરી છે, પરંતુ નકલ કરીને સફળતા મેળવવી યોગ્ય નથી.
નકલથી મેળવેલા ગુણો ભવિષ્યમાં કોઈ કામ આવતા નથી. પ્રામાણિક મહેનતથી મેળવેલી સફળતા જ સાચી સફળતા છે.
શિક્ષણ તંત્રની ચેતવણી
જિલ્લા શિક્ષણ તંત્ર દ્વારા પણ સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું છે કે બોર્ડ પરીક્ષાઓ દરમિયાન કોઈપણ પ્રકારની ગેરરીતિ સહન કરવામાં આવશે નહીં. જો કોઈ વિદ્યાર્થી નકલ કરતા ઝડપાશે તો તેની સામે નિયમ મુજબ કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.
અધિકારીઓએ જણાવ્યું છે કે પરીક્ષા કેન્દ્રોમાં સતત દેખરેખ રાખવામાં આવી રહી છે અને તમામ સુપરવાઈઝરોને સતર્ક રહેવાની સૂચના આપવામાં આવી છે.
નિષ્કર્ષ
લાલપુર ખાતે આવેલી એલ.એલ. મહેતા હાઈસ્કૂલના પરીક્ષા કેન્દ્ર પર બનેલી આ ઘટના ફરી એકવાર યાદ અપાવે છે કે બોર્ડ પરીક્ષાઓ દરમિયાન નિયમોનું પાલન કરવું અત્યંત જરૂરી છે. એક વિદ્યાર્થીની પાસેથી મળેલી નકલની ચિઠ્ઠી બાદ તેના વિરુદ્ધ કોપી કેસ નોંધવામાં આવ્યો છે અને સમગ્ર મામલે જિલ્લા શિક્ષણ તંત્ર દ્વારા કાર્યવાહી શરૂ કરવામાં આવી છે.
શિક્ષણ ક્ષેત્રના નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે વિદ્યાર્થીઓએ પ્રામાણિક રીતે મહેનત કરીને પરીક્ષા આપવી જોઈએ. નકલ કરીને મળેલી સફળતા તાત્કાલિક હોઈ શકે છે, પરંતુ લાંબા ગાળે તે નુકસાનકારક સાબિત થાય છે.
આ ઘટના અન્ય વિદ્યાર્થીઓ માટે પણ ચેતવણીરૂપ બની શકે છે કે બોર્ડ પરીક્ષાઓ દરમિયાન નિયમોનું પાલન કરવું અને પ્રામાણિકતા જાળવવી અત્યંત જરૂરી છે.
