વૈશ્વિક યુદ્ધની અસર હવે જામનગરમાં જોવા મળી

બ્રાસ સિટીમાં ભારે મંદીનો માહોલ, હજારો શ્રમિકોના રોટલા પર જોખમ

વિશ્વભરમાં વધતા યુદ્ધના તણાવ અને દરિયાઈ માર્ગોમાં સર્જાયેલી અસુરક્ષિત પરિસ્થિતિની સીધી અસર હવે ગુજરાતના ઔદ્યોગિક શહેર Jamnagar પર જોવા મળી રહી છે. વિશ્વમાં “બ્રાસ સિટી” તરીકે ઓળખાતા જામનગરના પિત્તળ ઉદ્યોગમાં છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી ભારે મંદીનો માહોલ છવાઈ ગયો છે.વિદેશમાં ચાલી રહેલા યુદ્ધ અને સમુદ્રી માર્ગોમાં ઊભી થયેલી અનિશ્ચિતતાને કારણે કાચા માલની આયાત અટકી ગઈ છે, જ્યારે તૈયાર માલની નિકાસ પણ પ્રભાવિત થઈ છે. જેના કારણે બ્રાસ ઉદ્યોગ સાથે સંકળાયેલા હજારો કારખાનાઓ અને તેમાં કામ કરતા લાખો શ્રમિકોની રોજીરોટી પર સંકટ ઊભું થયું છે. ઉદ્યોગકારોનું કહેવું છે કે જો આ સ્થિતિ લાંબા સમય સુધી ચાલુ રહેશે તો અનેક નાના-મધ્યમ કારખાનાઓ બંધ થવાની ભીતિ ઊભી થઈ શકે છે.

“બ્રાસ સિટી” તરીકે વિશ્વમાં ઓળખ

જામનગરને વિશ્વભરમાં બ્રાસ ઉદ્યોગ માટે વિશેષ ઓળખ મળી છે. અહીં હજારો નાના-મોટા કારખાનાઓમાં પિત્તળના વિવિધ પ્રકારના ભાગો અને ઉત્પાદનો બનાવવામાં આવે છે. ખાસ કરીને નટ-બોલ્ટ, ઈલેક્ટ્રિકલ ફિટિંગ, પ્લમ્બિંગ પાર્ટ્સ અને મશીનરીના સ્પેર પાર્ટ્સનું ઉત્પાદન અહીં મોટા પ્રમાણમાં થાય છે.આ ઉત્પાદનો મુખ્યત્વે અમેરિકા, યુરોપ, મધ્યપૂર્વ અને એશિયાના અનેક દેશોમાં નિકાસ કરવામાં આવે છે. જામનગરના બ્રાસ ઉદ્યોગમાં લાખો લોકો સીધા અને પરોક્ષ રીતે રોજગાર મેળવી રહ્યા છે.પરંતુ હાલની વૈશ્વિક પરિસ્થિતિને કારણે આ સમગ્ર ઉદ્યોગ પર ગંભીર અસર પડી રહી છે.

દરિયાઈ માર્ગોમાં જોખમ વધતા વેપાર પ્રભાવિત

મધ્યપૂર્વ અને અન્ય વિસ્તારોમાં ચાલી રહેલા યુદ્ધના કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય દરિયાઈ માર્ગો પર જોખમ વધ્યું છે. ઘણી શિપિંગ કંપનીઓએ પોતાના જહાજોના રૂટ બદલ્યા છે અથવા કેટલીક જગ્યાએ પરિવહન તાત્કાલિક બંધ કરી દીધું છે.જામનગરના ઉદ્યોગકારો જણાવે છે કે કાચો માલ મોટાભાગે વિદેશમાંથી જહાજ મારફતે આવે છે. પરંતુ હાલ શિપમેન્ટ મોડું પડી રહ્યું છે અથવા કેટલીક કન્સાઇનમેન્ટ અટકી ગઈ છે.તે ઉપરાંત તૈયાર માલની નિકાસ માટે પણ મુશ્કેલી ઉભી થઈ છે. ઘણા વિદેશી ગ્રાહકો હાલ નવા ઓર્ડર મૂકતા અટકી રહ્યા છે.

કાચા માલની અછત

બ્રાસ ઉદ્યોગ માટે મુખ્ય કાચો માલ કૉપર અને ઝીંક છે. આ બંને ધાતુઓનો મોટો ભાગ વિદેશથી આયાત કરવામાં આવે છે.હાલમાં શિપિંગમાં વિલંબ અને દરિયાઈ માર્ગોના જોખમને કારણે આ ધાતુઓની સપ્લાઈમાં ઘટાડો થયો છે. જેના કારણે કાચા માલના ભાવમાં પણ વધારો થયો છે.ઉદ્યોગકારો કહે છે કે જો કાચો માલ સમયસર નહીં મળે તો ઉત્પાદન ચાલુ રાખવું મુશ્કેલ બની શકે છે.

નિકાસમાં ઘટાડો

જામનગરના બ્રાસ ઉત્પાદનોનો મોટો ભાગ વિદેશમાં નિકાસ થાય છે. પરંતુ વૈશ્વિક તણાવને કારણે ઘણા દેશોમાં વેપાર ધીમો પડી ગયો છે.વિદેશી ગ્રાહકો હાલ નવી ખરીદી કરવા માટે સાવચેત બની રહ્યા છે. ઘણા ઓર્ડર હાલ માટે સ્થગિત રાખવામાં આવ્યા છે.તેના કારણે કારખાનાઓમાં તૈયાર માલનો જથ્થો વધતો જઈ રહ્યો છે અને નવો ઉત્પાદન શરૂ કરવો મુશ્કેલ બની રહ્યો છે.

હજારો શ્રમિકોની રોજગારી પર સંકટ

જામનગરના બ્રાસ ઉદ્યોગમાં મોટી સંખ્યામાં શ્રમિકો કામ કરે છે. જેમાં સ્થાનિક લોકો ઉપરાંત અન્ય રાજ્યોમાંથી આવેલા મજૂરો પણ સામેલ છે.ઉદ્યોગમાં મંદી આવતા ઘણા કારખાનાઓમાં ઉત્પાદન ઘટાડી દેવામાં આવ્યું છે. કેટલાક કારખાનાઓમાં કામના કલાકો પણ ઘટાડવામાં આવ્યા છે.જો આ પરિસ્થિતિ લાંબા સમય સુધી ચાલુ રહેશે તો હજારો શ્રમિકો બેરોજગાર થવાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.

નાના કારખાનાઓ પર વધુ અસર

મોટા ઉદ્યોગો પાસે થોડી નાણાકીય શક્તિ હોય છે જેથી તેઓ થોડો સમય મુશ્કેલી સહન કરી શકે. પરંતુ નાના અને મધ્યમ કારખાનાઓ માટે હાલની સ્થિતિ ખૂબ જ મુશ્કેલ બની ગઈ છે.ઘણા નાના કારખાનાઓ દૈનિક ઓર્ડર અને કાચા માલ પર આધાર રાખે છે. જો ઓર્ડર નહીં મળે અથવા ઉત્પાદન અટકી જાય તો તેમને તાળા મારવાની ફરજ પડી શકે છે.ઉદ્યોગ સંસ્થાઓએ પણ આ મુદ્દે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે.

ઉદ્યોગકારોની સરકારને અપીલ

જામનગરના ઉદ્યોગકારોએ રાજ્ય અને કેન્દ્ર સરકારને પરિસ્થિતિ અંગે અવગત કરાવી છે. તેમણે માંગણી કરી છે કે બ્રાસ ઉદ્યોગને બચાવવા માટે જરૂરી સહાય અને રાહત આપવામાં આવે.ઉદ્યોગકારોનું કહેવું છે કે જો નિકાસ માટે વિકલ્પિક માર્ગો શોધવામાં આવે અથવા કાચા માલની આયાત માટે વિશેષ વ્યવસ્થા કરવામાં આવે તો ઉદ્યોગને મોટી રાહત મળી શકે.

સ્થાનિક અર્થતંત્ર પર અસર

બ્રાસ ઉદ્યોગ જામનગરના સ્થાનિક અર્થતંત્રનો મુખ્ય આધાર છે. જો આ ઉદ્યોગમાં મંદી આવે તો તેની અસર શહેરના અન્ય વ્યવસાય પર પણ પડી શકે છે.શ્રમિકોની આવક ઘટે તો બજારમાં ખરીદી ઓછી થાય છે, જેના કારણે વેપારીઓ અને નાના વ્યવસાયકારો પણ પ્રભાવિત થાય છે.

ભવિષ્ય અંગે અનિશ્ચિતતા

ઉદ્યોગકારો અને વેપારીઓ માટે હાલની પરિસ્થિતિ ખૂબ જ અનિશ્ચિત છે. યુદ્ધ કેટલો સમય ચાલશે અને દરિયાઈ માર્ગો ક્યારે સામાન્ય બનશે તે અંગે કોઈ સ્પષ્ટતા નથી.જો પરિસ્થિતિ ટૂંક સમયમાં સુધરે તો ઉદ્યોગ ફરી ગતિ પકડી શકે છે. પરંતુ જો તણાવ લાંબા સમય સુધી ચાલે તો જામનગરના બ્રાસ ઉદ્યોગ માટે ગંભીર પડકાર ઉભો થઈ શકે છે.

નિષ્કર્ષ

વિશ્વમાં ચાલી રહેલા યુદ્ધની અસર હવે સીધી રીતે જામનગર સુધી પહોંચી ગઈ છે. કાચા માલની આયાત અને તૈયાર માલની નિકાસ અટકી જતા બ્રાસ ઉદ્યોગમાં ભારે મંદી છવાઈ ગઈ છે.હજારો કારખાનાઓ અને તેમાં કામ કરતા લાખો શ્રમિકોની રોજીરોટી આ ઉદ્યોગ પર નિર્ભર છે. જો પરિસ્થિતિ જલ્દી સુધરશે નહીં તો અનેક કારખાનાઓને તાળા મારવાની ભીતિ છે.આવી સ્થિતિમાં ઉદ્યોગકારો, સરકાર અને વેપારી સંસ્થાઓએ સાથે મળીને ઉદ્યોગને બચાવવા માટે ઝડપી પગલાં લેવાની જરૂર છે, જેથી “બ્રાસ સિટી” તરીકે ઓળખાતા જામનગરનું આ મહત્વપૂર્ણ ઉદ્યોગ ભવિષ્યમાં પણ મજબૂત રીતે આગળ વધી શકે.