૨૦૨૬–૨૭ના બજેટમાં ₹૨૩૦.૯૦ કરોડ ફાળવણી, નવા ફાયર સ્ટેશનો અને હાઈ-રીચ સીડીઓથી મુંબઈને મળશે આધુનિક સુરક્ષા

મુંબઈમાં વધતા જતા હાઇરાઇઝ બિલ્ડિંગો સાથે આગની ઘટનાઓમાં નોંધપાત્ર વધારો થતો જોવા મળ્યો છે. આવી પરિસ્થિતિને પહોંચી વળવા માટે બૃહન્મુંબઈ મ્યુનિસિપલ કૉર્પોરેશન (BMC) દ્વારા ફાયર-બ્રિગેડના આધુનિકીકરણ માટે મહત્ત્વાકાંક્ષી યોજના તૈયાર કરવામાં આવી છે. ૨૦૨૬–૨૭ના બજેટમાં ₹૨૩૦.૯૦ કરોડની જોગવાઈ સાથે નવી ટેકનોલોજી, આધુનિક વાહનો, ડ્રોન અને નવી ફાયર સ્ટેશનો દ્વારા શહેરની અગ્નિસુરક્ષા મજબૂત બનાવવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે.

🔎 હાઇરાઇઝ આગ – વધતો ખતરો

મુંબઈનો વર્ટિકલ વિકાસ ઝડપી ગતિએ આગળ વધી રહ્યો છે.
ઉચ્ચ ઇમારતોમાં આગ લાગવાની ઘટનાઓ દરમિયાન

• સંકુચિત પ્રવેશદ્વાર

• પાર્કિંગમાં અવરોધ

• ઊંચાઈના કારણે પાણી પહોંચાડવાની મુશ્કેલી

• લોકોના રેસ્ક્યુમાં વિલંબ

જવાં પડકારો ઉભા થાય છે.

ફાયર વિભાગ માટે સમયસર આગ સુધી પહોંચવું સૌથી મોટો પડકાર બની રહે છે.

🧯 CAFS ટેક્નોલોજીથી આગ બુઝાવવાની નવી પદ્ધતિ

BMC દ્વારા કૉમ્પ્રેસ્ડ ઍર ફોમ સિસ્ટમ (CAFS)નો સમાવેશ કરવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે.

આ સિસ્ટમના મુખ્ય ફાયદા:

• ફોમ દ્વારા આગ ઝડપથી કાબૂમાં આવે

• ઓછું પાણી વપરાય

• ઊંચા માળ સુધી અસરકારક પહોંચ

• પાણીના કારણે થતું સેકન્ડરી નુકસાન ઘટે

પરંપરાગત પાણી આધારિત પદ્ધતિની તુલનામાં CAFS

• વધુ ઝડપી

• વધુ અસરકારક
  માની શકાય છે.

ખાસ કરીને

• ઇલેક્ટ્રિકલ આગ

• પેટ્રોલિયમ આધારિત આગ

• બંધ જગ્યાઓમાં લાગેલી આગ
  માટે આ સિસ્ટમ ઉપયોગી સાબિત થશે.

🚒 હાઈ-ટેક ફાયર વાહનોની ખરીદી

હાઇરાઇઝ આગ સામે ઝડપી કામગીરી માટે BMC દ્વારા આધુનિક ફાયર-એન્જિન અને સાધનો ખરીદવામાં આવી રહ્યા છે.

યોજનામાં સમાવેશ:

• ૩૨ મીટર અને ૪૦ મીટરની ટર્નટેબલ સીડીઓ

• ૨૪ મીટર હાઇડ્રોલિક પ્લેટફોર્મ

• ઇન-બિલ્ટ હાઇરાઇઝ પમ્પ

• ૨૫૦ મીટર સુધી પાણી પહોંચાડનાર એન્જિન

• હાઈ-પ્રેશર પમ્પ સાથે સપોર્ટ વાહનો

આ વાહનો દ્વારા

• ઊંચા માળે ફસાયેલા લોકોને ઝડપથી બચાવી શકાય

• આગના કેન્દ્ર સુધી સીધી પહોંચ મેળવી શકાય

🚁 ડ્રોન દ્વારા રિયલ-ટાઈમ મોનીટરીંગ

ફાયર વિભાગ માટે સૌથી મોટો પ્રશ્ન હોય છે કે આગનો વ્યાપ ક્યાં સુધી છે અને અંદરની પરિસ્થિતિ શું છે.

તે માટે ડ્રોનનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે:

• આગનો વ્યાપ ઉપરથી જોવા

• હોટસ્પોટ ઓળખવા

• રેસ્ક્યુ પ્લાન બનાવવા

• અંદરના ધુમાડાની સ્થિતિ જાણવા

ડ્રોનથી મળેલી લાઈવ ફીડના આધારે કમાન્ડ સેન્ટરથી નિર્ણય લેવાશે.

🏢 નવા ફાયર-સ્ટેશનોનું બાંધકામ

શહેરના વિવિધ વિસ્તારોમાં નવા ફાયર સ્ટેશનો બનાવવાના પ્રોજેક્ટ શરૂ કરવામાં આવ્યા છે.

મુખ્ય સ્થળો:

• LBS રોડ, કાંજુરમાર્ગ (વેસ્ટ) – સ્ટેશન પૂર્ણતાના આરે

• મુંબઈ કોસ્ટલ રોડ (સાઉથ) નજીક – આયોજન

• જુહુતારા રોડ, સાંતાક્રુઝ (વેસ્ટ)

• માહુલ રોડ, ચેમ્બુર

• તિલકનગર

આ સ્ટેશનો દ્વારા

• રિસ્પોન્સ ટાઈમ ઘટાડાશે

• ઝડપી પહોંચ શક્ય બનશે

⏱️ ઝડપી રિસ્પોન્સ માટે નવી વ્યવસ્થા

ફર્સ્ટ રિસ્પોન્સ એન્જિનને શહેરના સ્ટ્રેટેજિક સ્થળોએ તૈનાત કરવામાં આવશે.
આ એન્જિન:

• નાના કદના

• ઝડપી ગતિના

• ટ્રાફિકમાં સરળતાથી પસાર થઈ શકે તેવા

હોવાના કારણે પ્રાથમિક નિયંત્રણ ઝડપથી મેળવી શકાશે.

👨‍🚒 ફાયરફાઈટર સુરક્ષા પર ભાર

નવી ટેકનોલોજી સાથે ફાયરફાઈટર્સ માટે

• આધુનિક પ્રોટેક્ટિવ ગિયર

• બ્રેથિંગ એપેરેટસ

• થર્મલ ઈમેજિંગ કેમેરા
  નો સમાવેશ કરવાની પણ યોજના છે.

આ સાધનો દ્વારા

• ધુમાડામાં પણ લોકોને શોધી શકાય

• અંદરની ગરમીનું મૂલ્યાંકન થઈ શકે

📊 બજેટ અને આયોજન

₹૨૩૦.૯૦ કરોડની ફાળવણીમાં

• વાહનોની ખરીદી

• નવી ટેકનોલોજી

• સ્ટેશન બાંધકામ

• સાધનો અપગ્રેડ
  નો સમાવેશ થાય છે.

આ યોજના તબક્કાવાર અમલમાં મૂકવામાં આવશે.

🧑‍💼 નિષ્ણાતોનો અભિપ્રાય

અગ્નિસુરક્ષા નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે
મુંબઈ જેવા મેટ્રો શહેરમાં

• CAFS

• ડ્રોન

• હાઈ-રીચ સીડીઓ
  જરૂરી બની ગઈ છે.

વર્ટિકલ સિટીમાં પરંપરાગત ફાયર સિસ્ટમ પૂરતી નથી.

🏗️ બિલ્ડિંગ સલામતી નિયમો પર ભાર

BMC દ્વારા

• ફાયર NOC ચેક

• બિલ્ડિંગમાં ફાયર ડ્રિલ

• સ્પ્રિંકલર સિસ્ટમ

• ઈમરજન્સી એક્ઝિટ
  પર પણ વધુ કડક નિયંત્રણ લાવવામાં આવશે.

👥 નાગરિકોની ભૂમિકા

ફાયર વિભાગે નાગરિકોને અપીલ કરી છે કે

• ફાયર એક્ઝિટ બ્લોક ન કરવી

• ઇલેક્ટ્રિકલ ઓવરલોડ ટાળવો

• સિલિન્ડર સલામતી રાખવી

આગની ઘટનાઓમાં નાગરિકોની જાગૃતિ મહત્વપૂર્ણ છે.

🔍 અગાઉની આગની ઘટનાઓથી મળેલા પાઠ

મુંબઈમાં હાઇરાઇઝ આગની અનેક ઘટનાઓમાં

• રેસ્ક્યુમાં વિલંબ

• પાણીની અછત

• સાધનોની મર્યાદા
  જવાં મુદ્દાઓ સામે આવ્યા હતા.

આ નવી યોજના એ જ ખામીઓને દૂર કરવા માટે બનાવવામાં આવી છે.

🏁 નિષ્કર્ષ

મુંબઈમાં વધતા હાઇરાઇઝ બિલ્ડિંગોને ધ્યાનમાં રાખીને BMC દ્વારા બનાવાયેલ આ આધુનિક અગ્નિસુરક્ષા યોજના શહેર માટે ગેમ-ચેન્જર સાબિત થઈ શકે છે.
CAFS, ડ્રોન, હાઈ-ટેક વાહનો અને નવા ફાયર સ્ટેશનો દ્વારા

• ઝડપી રિસ્પોન્સ

• વધુ સુરક્ષા

• ઓછું નુકસાન
  સંભવ બનશે.

આ યોજના અમલમાં આવ્યા બાદ મુંબઈની અગ્નિસુરક્ષા વ્યવસ્થા વધુ મજબૂત બનશે તેવી અપેક્ષા છે.