સાયબર ફ્રોડનો મહાકુંભ સુરતમાં: 2600 કરોડથી વધુની છેતરપીંડી, 1405 એકાઉન્ટ અને ચોંકાવનારા ખુલાસાઓ

 સુરત – હીરા વેપાર માટે ઓળખાતું “ડાયમંડ સિટી” સુરત હવે એક નવા અને ચોંકાવનારા તઘલ્ગથલથી ચર્ચામાં આવ્યું છે. હીરાની તેજસ્વિતા વચ્ચે હવે سایબર ઠગાઈઓનું અંધારું પણ વિસ્ફોટક રીતે છવાતું જાય છે. છેલ્લા 9 મહિનાના ગાળામાં સુરત પોલીસ દ્વારા એક પછી એક થયેલા سایબર ફ્રોડના કેસોની તપાસમાં કેવો ભયાનક રેકેટ કામ કરી રહ્યો હતો તેનું ભાંડો ફૂટતાં ખળભળાટ મચી ગયો છે. અત્યાર સુધીમાં આશરે ૧૪૦૫ બેંક ખાતા વડે ૨૬૦૦ કરોડ રૂપિયાથી વધુનું سایબર ફ્રોડ થયાનું ખુલ્યું છે.

સુરત – ગુનાઓનું “એપી સેન્ટર”?

“એપી સેન્ટર” એ શબ્દ સામાન્ય રીતે ભૂકંપના કેન્દ્રબિંદુ માટે વપરાય છે, પણ હવે સુરત માટે આ શબ્દ سایબર ગુનાઓ માટે વપરાય તેવી સ્થિતિ ઉભી થઈ છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ઓનલાઈન વ્યવહાર, ડિજિટલ પેમેન્ટ અને મોબાઈલ બેન્કિંગના વધતા પ્રચલન વચ્ચે ઠગો માટે પણ નવા દરવાજા ખૂલી ગયા છે. સુરતમાં ખાસ કરીને છેલ્લા 9 મહિનામાં જે سایબર ફ્રોડની શૃંખલા સામે આવી છે તે માત્ર રાજ્ય માટે નહિ, પણ દેશ માટે ચિંતા જન્માવે એવી છે.

બેંકોનો ઉપયોગ ઠગાઈ માટે: 1405 એકાઉન્ટ ખોલાયા

પોલીસના આધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ સુરતમાં આવેલ 13 ખાનગી અને 11 સરકારી બેંકોમાં મળી કુલ 1405 બોગસ ખાતા ખોલવામાં આવ્યા હતા. આ તમામ ખાતાઓ અલગ અલગ નાણાકીય ઠગાઈઓ માટે ઉપયોગમાં લેવાયા. કેટલાક ખાતા ફેક ઓળખ પત્ર દ્વારા ખોલાયા હતા, જ્યારે કેટલીક જગ્યાએ રાહતકાર્ડ, આધાર કાર્ડ, પાન કાર્ડ જેવા દસ્તાવેજોની હેરફેર કરીને ખાતા ખોલવામાં આવ્યા હતા.

આટલા મોટા પાયે ખાતા ખોલાવવાં એ જ બતાવે છે કે આ કાર્યમાં એક મોટું સંગઠિત ગેંગ સંડોવાયેલું હતું. ખાતા ખોલાવ્યા પછી તેમાં કથિત રીતે ફ્રોડ દ્વારા હાંસલ થયેલી રકમ ટ્રાન્સફર થાય અને તરત બીજા એકાઉન્ટમાં ટ્રાન્સફર કરીને પૈસા ‘વૉશ’ કરી લેવાય – એ સંપૂર્ણ વ્યવસ્થા ઠગો દ્વારા રચાઇ હતી.

ઠગાઈનો નવો ફોર્મ્યુલો: “એજન્ટ મોડલ”

પોલીસની તપાસમાં ખુલ્યું છે કે આ સમગ્ર રેકેટમાં સ્થાનિક સ્તરે ખાસ “એજન્ટ” રાખવામાં આવ્યા હતા. આ એજન્ટો લોકોની ઓળખ, ફોટા અને દસ્તાવેજો મેળવે છે અને તેના આધારે બેંકોમાં નકલી ખાતા ખોલાવે છે. પ્રતિ એકાઉન્ટ પૈસા આપી સેટિંગ થઈ જાય છે અને બેંકોના કેટલાક નેશનલ લેવલ સુધીના કર્મચારીઓની ભૂમિકા પણ શંકાના ઘેરામાં આવી છે.

ટ્રાંઝેક્શન ટ્રેઇલથી મળ્યા પકડવાના ઠોસ પુરાવા

પોલીસના سایબર સેલ વિભાગ દ્વારા સમગ્ર ટ્રાંઝેક્શનનો ડિજિટલ ટ્રેઇલ જોઈને તપાસ આગળ વધારવામાં આવી. કેટલાક ટ્રાંઝેક્શનો એકાઉન્ટમાં માત્ર ૩-૪ મિનિટ માટે રકમ રહી અને તરત આગળ ટ્રાન્સફર થઈ ગઈ. આમાંથી સ્પષ્ટ થાય છે કે રકમ માત્ર પાર્ક કરીને આગળ મોકલવા માટે આ એકાઉન્ટ ઉપયોગમાં લેવાતાં હતાં. મોટાભાગના ટ્રાંઝેક્શન મોટા શહેરો તરફથી થવા પામ્યા હતાં – દિલ્હી, મુંબઈ, ચેન્નાઈ જેવી જગ્યા પરથી ચલાવાયેલી ઠગાઈએ સુરતને ‘ટ્રાંઝેક્શન હબ’ બનાવી દીધું હતું.

ઠગાઈના પ્રકાર:

આ રેકેટ દ્વારા કેટલીય પ્રકારની سایબર ઠગાઈઓ અંજામ અપાઈ હતી:

1. 📱 ફેક KYC અપડેશન કોલ: “તમારું ખાતું બંધ થશે” કે “KYC અપડેટ કરાવો” જેવા ફોન કરીને લોકોને લિંક્સ મોકલવામાં આવતા.

2. 🛍️ ફેક ઓનલાઈન શોપિંગ: લોકોએ ઓર્ડર આપ્યો પણ માલ મળ્યો નહિ. પેમેન્ટ તો લૂંટાઈ ગયું.

3. 💼 જોબ ઑફર અથવા લોન સંબંધી છેતરપીંડી: નોકરી કે લોનનું લાલચ આપી આગળ પૈસા માંગવા.

4. 🏦 બેંક એકાઉન્ટથી રકમ કાઢી લેવી: ઓટીપી લઈને સીધા એકાઉન્ટ ખાલી કરી દેતા.

પોલીસની કાર્યવાહી અને ધરપકડ:

સુરત પોલીસના ક્રાઈમ બ્રાન્ચ અને سایબર સેલ દ્વારા અત્યાર સુધીમાં કુલ ૬૨ જેટલાં આરોપીઓને ઝડપવામાં આવ્યા છે, જેમને પૂર્વ પ્લાનિંગ અને સંઘઠિત રીતે આ ગુનાઓ કર્યાનું કબૂલ્યું છે. અનેક આરોપીઓ ઉત્તર પ્રદેશ, બિહાર અને દિલ્હી જેવા રાજ્યોમાંથી પણ સંડોવાયેલા હોવાનું બહાર આવ્યું છે. કેટલાક આરોપીઓ પાસે પરથી લાખો રૂપિયાની રોકડ, મોબાઈલ, લૅપટોપ, અને નકલી દસ્તાવેજો મળી આવ્યા છે.

જાહેરત જેવી ઓફરો પાછળ ન ભાગો: પોલીસની ચેતવણી

સુરત પોલીસ દ્વારા જાહેરમાં એક મહત્વપૂર્ણ ચેતવણી આપવામાં આવી છે –

“અન્ય વ્યક્તિના દસ્તાવેજો આપીને એકાઉન્ટ ખોલાવવું કે ખોલાવવાનો પ્રયાસ કરવો એ ગુનો છે. કોઈ પણ અજાણી લિંક્સ કે ફોન કૉલ પર ભૂલથી પણ તમારી વ્યક્તિગત માહિતી શેર ન કરો.”

સામાન્ય નાગરિક માટે સલાહ:

🔒 બેંક સંબંધિત કોઈ પણ માહિતી ફોન પર ન આપો.
🔒 માત્ર અધિકૃત વેબસાઈટ અને એપ પરથી જ પેમેન્ટ કરો.
🔒 OTP, પિન, પાસવર્ડ ક્યારેય કોઈ સાથે શેર ન કરો.
🔒 કોઈ લાલચ કે સ્કીમ જેવી વાત થાય તો પહેલા પોલીસને જાણ કરો.

અંતમાં:

સાયબર ગુનાઓનો આ કેસ એ મુદ્દો સ્પષ્ટ કરે છે કે ટેકનોલોજી જ્યાં એક તરફ જીવન સરળ બનાવે છે, ત્યાં બીજી તરફ તે ગુનાઓ માટેનો સાધન પણ બની શકે છે – જો આપણે સાવચેત ન રહીએ. સુરત જે શહેરી ગતિથી વિકસે છે, ત્યાં નાગરિકોને ડિજિટલ સજાગતા વધુ આવશ્યક બની છે. سایબર સુરક્ષા હવે વ્યક્તિગત જરૂરિયાત છે, માત્ર ગવર્નમેન્ટ કે પોલીસની જવાબદારી નહીં.

સવાલ એ નથી કે ટેકનોલોજી કેટલી ઝડપી વધી રહી છે, સવાલ એ છે કે આપણે કેટલા સમજદારીથી તેનું ઉપયોગ કરીએ છીએ.