પાટણ-બનાસકાંઠામાં ભારતમાલા પ્રોજેક્ટ સામે ખેડૂતોએ દેખાવ કર્યો: “જીવ જશે પણ જમીન નહીં આપીએ” સંકલ્પ સાથે રેલી અને આવેદનપત્ર

પાટણ, તા. ૩ જુલાઈ – કેન્દ્ર સરકારના મહત્વાકાંક્ષી ભારતમાલા પ્રોજેક્ટ અંતર્ગત પાટણ અને બનાસકાંઠા જિલ્લાના અનેક ગામોમાંથી પસાર થનારા માર્ગ માટેની જમીન સંપાદન પ્રક્રિયા સામે સ્થાનિક ખેડૂતોએ ઉગ્ર રોષ વ્યક્ત કર્યો છે. गुरુવારના રોજ પાટણના સિંધવાઈ મંદિર ખાતે એકત્રિત થયેલા ખેડૂતોએ પાટણ કલેક્ટર કચેરી સુધી રેલી કાઢી અને કલેક્ટરને આવેદનપત્ર આપી પોતાનો ઉગ્ર વિરોધ નોંધાવ્યો હતો.

મુખ્ય મુદ્દા: વળતર અંગેની અસંતોષ

ખેડૂતોએ આવેદનપત્રમાં જણાવ્યું હતું કે, ભૂસંપાદન માટે સરકાર ખેડૂતોને યોગ્ય વળતર આપતી નથી. સરકારે જે દરે જમીન લેવાનો પ્રયાસ કર્યો છે તે આજના બજાર મૂલ્યની તુલનાએ ઘણો ઓછો છે. આથી ખેડૂતોની સ્પષ્ટ માંગણી છે કે:

• જમીનના વળતર માટે માર્કેટ વેલ્યુ પ્રમાણે નવી જંત્રી ધરાવતો રિ-સર્વે કરવામાં આવે.

• વળતર ટૂંકો નહીં પરંતુ યોગ્ય અને યથાર્થ ચુકવવામાં આવે.

• જમીન લઈ લે પછીના સમયગાળા માટે પણ અન્ય પ્રત્યક્ષ નુકસાન અંગે સરકાર દ્વારા હમદર્દીપૂર્વક પગલાં લેવાં જોઈએ.

સરકારની નીતિ સામે ઉગ્ર વેદના

ખેડૂતોએ પોતાના આવેદનમાં લખ્યું છે કે, “અમે નફાકારક ખેતી કરીએ છીએ, જમીન અમારી today livelihood છે. સરકારે અમારી કૃષિભૂમિને માત્ર રસ્તા માટે લેવી હોય તો અમે જીવન ગુમાવીએ પણ જમીન નહીં આપીએ” એવું તેઓએ સ્પષ્ટ સંકેત આપ્યો છે.

તેનો અર્થ એવો છે કે ખેડૂતો હવે વિકાસના નામે અન્યાય સહન કરવા માટે તૈયાર નથી. તેમણે ભારતમાલા પ્રોજેક્ટ સામે ઉગ્ર પ્રતિકાર દર્શાવતાં ચેતવણી આપી છે કે:

“જો અમારી માંગણીઓનો યોગ્ય નિર્ણય નહીં થાય તો અમે અમારા પરિવારજનો અને પશુધન સાથે ગાંધીનગર ખાતે ગાંધી ચિંધ્યા માર્ગે આંદોલન શરૂ કરી દેશું.“

કલેક્ટરને આપેલા આવેદનપત્રમાં વિગતો

આવેદનમાં જણાવ્યા મુજબ પાટણ અને બનાસકાંઠા જિલ્લામાં ભારતમાલા માટે થનારી જમીન સંપાદન પ્રક્રિયામાં સરકાર એવા દરો મૂકે છે કે જે પાંજરાપોળ જેવી ગૌચર જમીન માટે યોગ્ય હોઈ શકે પણ ખેતી માટે નહીં.

ખેડૂતોએ તર્ક આપ્યો છે કે તેમની જમીન પિયત છે, સારી ઉપજ આપે છે અને આજના સમયમાં એની કિંમત હારમાર વધી ગઈ છે. આવા સંજોગોમાં સરકાર જુની જંત્રી પ્રમાણે જમીન લઈ લે તો એ અત્યંત અન્યાયસભર્ય છે.

પ્રોજેક્ટનો મહત્ત્વ પણ ઓળખે છે ખેડૂતો

ખેડૂતોએ જણાવ્યું કે તેઓ ભારતમાલા પ્રોજેક્ટ વિરુદ્ધ નથી. તેઓ પોતે પણ વિકાસમાં સહભાગી બનવા માંગે છે, પરંતુ વિકાસના નામે અન્યાય અને શોષણમાં વિશ્વાસ નથી. તેઓ એમ પણ કહે છે કે:

“સરકાર ન્યાયસંગત રીતે વાત કરે, વળતર યોગ્ય આપે અને અમારું મૂલ્યમાન સહકાર પણ યથાર્થ રીતે સ્વીકારે તો આપણે સહમતીથી કામ આગળ વધારીશું.“

આગેવાનોની ઉપસ્થિતિ અને એકતા

આ રેલીમાં પાટણ અને બનાસકાંઠાના અનેક ગામોના ખેડૂત આગેવાનો જોડાયા હતા. સિંધવાઈ મંદિરથી કલેક્ટર કચેરી સુધી ખેડૂતો પોતાના હાથમાં તખ્તીઓ અને જમીન બચાવના સૂત્રો સાથે રેલી કાઢી, સંપૂર્ણ શાંતિપૂર્ણ અને નિયમીત રીતે પોતાનો અવાજ પહોંચાડ્યો.

શું છે ભારતમાલા પ્રોજેક્ટ?

ભારતમાલા પ્રોજેક્ટ કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા આરંભાયેલ એક મહત્ત્વાકાંક્ષી માર્ગ અને ધોરણવાળા ઇન્ફ્રાસ્ટ્રકચર વિકાસનો યોજના છે. જેના ભાગરૂપે દેશના મુખ્ય નેશનલ હાઈવેને આંતરજ્ઞાતિક માળખામાં બદલવાનો પ્રયાસ છે. ગુજરાતમાં પણ અનેક વિસ્તારોમાંથી પસાર થતી હાઈવે લાઈનો આ યોજના હેઠળ આવરી લેવાઈ છે. તેમાં પાટણ અને બનાસકાંઠાના કેટલાક ભાગોમાં જમીન સંપાદન ચાલી રહ્યું છે.

આગામી દિવસોમાં ખેડૂત આંદોલન ઉગ્ર બનવાની શક્યતા

આવો વિરોધ ખેડૂત એકતા અને જગૃત્તિના ઉદાહરણ રૂપ છે. આગામી દિવસોમાં જો સરકાર કોઈ તાત્કાલિક નિર્ણય નહીં કરે તો આંદોલન statewide લેવલે ઊભું થઈ શકે છે. ખેડૂતોએ છેલ્લા વાક્યમાં ચેતવણીરૂપ ઉલ્લેખ કર્યો કે:

“અમે તૂટી જઈશું પણ ઝૂકીશું નહીં – આપણું અસ્તિત્વ બચાવવા માટે હવે દરેક ખેડૂત એક છે.“

સમાપન

સરકાર અને ખેડૂતો વચ્ચે આ મુદ્દો સંવેદનશીલ બની રહ્યો છે. આવી સ્થિતિમાં વહેલી તકે યોગ્ય નિર્ણય લેવો અને સૌની સહમતિથી યોજનાને આગળ ધપાવવી એ જ યોગ્ય માર્ગ બની શકે. ખેડૂતોની માગણીઓમાં તર્ક છે અને વિકાસના નામે તેમની જીંદગીને ઉંડા ઘા ન પડે એ સરકાર માટે વિચારણાનું વિષય છે.