રાજુલા શહેર તેમજ ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં આવેલ અનેક ખાનગી શાળાઓમાં આજકાલ વિદ્યાર્થીઓને ઘેટા-બકરાની જેમ સ્કૂલ વાન અને બસોમાંぎભરાઈને દોડાવાતા દ્રશ્યો સામાન્ય બની ચૂક્યાં છે. આ દ્રશ્યો માત્ર જોવા માટે દુ:ખદ નથી, પરંતુ ભવિષ્યમાં મોટી દુર્ઘટનાનું આમંત્રણ બની શકે છે. જોકે, શાળાઓ અને સ્કૂલ વાહન સંચાલકોની બેદરકારી અને સંબંધિત તંત્રની મૌનતા આ સમસ્યાને વધુ વિકરાળ બનાવી રહી છે.
વાલીઓ માટે ચેતવણીરૂપ દ્રશ્યો
તાજેતરમાં જાગૃત પત્રકાર દ્વારા લવાયેલ વિડીયોમાં સ્પષ્ટ જોવા મળ્યું કે રાજુલાની એક ખાનગી શાળાની સ્કૂલ બસમાં ઘેટા-બકરાની જેમ વિદ્યાર્થીઓનેぎભરાઈને બેસાડવામાં આવ્યા છે. દરેક બેઠક પર 2થી 3 બાળક, બેઠાડવાની જગ્યા ન હોવાના કારણે કેટલાક બાળકો ઊભા પણ છે. બસની અંદર હવા આવવાનો પણ યોગ્ય રસ્તો નથી અને નાના બાળકોનું શ્વાસ લેવુ પણ મુશ્કેલ થઈ જાય તેવા હાલાત છે.
ડ્રાઈવર સાથે વાત કરતાં તેણે જણાવ્યું કે, “આ બસમાં બે પાળીના બાળકોને ભેગા કરીને લઈ જવાય છે, એટલે જ બસ ઓવરકેપેસિટી હોય છે.” આ જવાબ પરથી સ્પષ્ટ થાય છે કે શાળાઓ બાળકોના સ્વાસ્થ્ય અને સલામતી કરતાં પોતાની વ્યવસાયિક સુવિધાઓને વધારે મહત્વ આપે છે.
સરકારના નિયમો પર પાણી ફરી વળતું વાહન સંચાલન
ભારત સરકાર અને ગુજરાત રાજ્ય માર્ગ પરિવહન વિભાગ દ્વારા શાળાના વાહનો માટે કેટલીક સ્પષ્ટ માર્ગદર્શિકાઓ અમલમાં મુકાઈ છે. જેમ કે:
- દરેક બસ/વાહનમાં ફાયર એક્સ્ટિંગ્યુશર, ફર્સ્ટ એઇડ કિટ, સીસીટીવી કેમેરા હોવા જોઈએ
- કેપેસિટી મુજબ જ વિદ્યાર્થીઓને બેસાડવા જોઈએ
- બસના આગળ અને પાછળ “SCHOOL BUS” લખેલું હોવું જોઈએ
- ડ્રાઈવર પાસે કરાર મુજબ લાયસન્સ હોવું જોઈએ
- ઓવર સ્પીડિંગ, ઓવર લોડિંગ અથવા ઉંમરના ધોરણે ન યોગ્ય સ્ટાફ સાથે વાહન ન ચલાવવું
પરંતુ રાજુલામાં અમુક ખાનગી શાળાઓના વાહન સંચાલકો આ નિયમોને માત્ર કાગળ પર જ માને છે અને જમીન પર તેના લલેટ પણ પાલન કરતું નથી. કેટલાક વાહનો તો એવી હાલતમાં છે કે જેને જોઈને માતાપિતા ચિંતામાં પડી જાય.
તંત્ર શાંતિથી સૂતું છે કે…?
આ ઘટના બાદ એક મોટો પ્રશ્ન એ ઊભો થાય છે કે શું રાજુલા આર.ટી.ઓ. (પરિવહન વિભાગ), પોલીસે અધિકારીઓ કે શિક્ષણ વિભાગ આવા સ્કૂલ વાહનોની તજવીજ કરી છે? કેટલી વખત વાહનોની ચકાસણી કરાઈ છે?
જ્યારે બાળકોની સલામતીનો પ્રશ્ન હોય ત્યારે આવા મામલાઓમાં તંત્રની નિષ્ક્રિયતા ગંભીર છે. શું કોઇ મોટી દુર્ઘટના પછી જ તંત્ર સજાગ બનશે? શું કોઇ બાળકને ઘાયલ અથવા જીવ ગુમાવ્યા બાદ જ કાર્યવાહી થશે?
વાલીઓની ભૂમિકા અને જવાબદારી
માતાપિતાએ પણ માત્ર બાળકોને શાળાએ મોકલવાનું કામ પૂરતું નથી સમજવું જોઈએ. સ્કૂલ વાહન કઈ હાલતમાં છે, કેટલી રીતે બાળકોને બેસાડવામાં આવે છે, ડ્રાઈવર કેમ છે, બસનો ફિટનેસ ચેક છે કે નહીં, વાહનના દોરિયા બંધાય છે કે નહીં – આવા તમામ મુદ્દાઓ વિશે એક જવાબદાર વાલી તરીકે સતત નજર રાખવી જરૂરી છે.
વાલીઓ શાળાઓ પાસે પણ સ્પષ્ટ માંગણી કરે કે સ્કૂલ વાન/બસનું ફિટનેસ પ્રમાણપત્ર, ડ્રાઈવરનું લાયસન્સ અને વાહનની આસપાસ રહેલી સાવચેતી અંગેના તમામ દસ્તાવેજ દર્શાવવામાં આવે.
શાળાઓની પણ છે નૈતિક જવાબદારી
શાળાઓનું કામ માત્ર શિક્ષણ પૂરતું નથી. બાળકોના જીવનની સલામતી શાળાની પ્રથમ જવાબદારી હોવી જોઈએ. વાહન વ્યવસ્થા ખાસ કરીને સ્કૂલે પોતે સંચાલિત કરતી હોય તો વધુ સાવધાની જરૂરી બને છે.
દરેક શાળાએ સ્કૂલ ટ્રાન્સપોર્ટ કમિટી બનાવી, વાલીઓના પ્રતિનિધિ સાથે દર મહિને બેઠક યોજવી જોઈએ. સ્કૂલ વાનના તમામ વાહનો GPS, CCTVથી સજ્જ હોવા જોઈએ. બાળકોના પાળીના વહન સમયે ખાસ ધ્યાન રાખવું જોઈએ.
મીડિયાની ભૂમિકા: સત્ય સામે લાવવું જરૂરી
જાગૃત પત્રકારો દ્વારા જે સ્થિતિ વિડિયો અને તસવીરોમાં બહાર લાવવામાં આવી છે તે વાસ્તવમાં ચોંકાવનારી છે. આવા મુદ્દાઓમાં પત્રકારોનું કાર્ય માત્ર માહિતી આપવાનું નહીં પરંતુ જનજાગૃતિ ફેલાવવાનું છે. બાળકના વાલીગણના હક માટે અહિયાં સુધી કે જ્યારે પૂરતું દબાણ તંત્ર પર બને ત્યાં સુધી પત્રકારો અને નાગરિક સમાજે ભુમિકા બજાવવી પડશે.
શું કરવું જોઈએ?
- વાલીઓએ સ્કૂલ ટ્રાન્સપોર્ટના નિયમો વિશે માહિતી મેળવવી
- શાળાઓ પાસે સ્કૂલ બસ સંબંધિત વિગતો માંગવી
- નિકટવર્તી આર.ટી.ઓ. કચેરી અથવા જિલ્લા શિક્ષણ અધિકારીને ફરિયાદ નોંધાવવી
- ગેરકાયદે અથવા જોખમભર્યા વાહનોનું વીડિયો/ફોટો લઈ પુરાવા સાથે સ્થાનિક તંત્રને જાણ કરવી
- સ્થાનિક નાગરિક મંચો અથવા વાલી સંગઠન દ્વારા એક મજબૂત દબાણ રચવું
નિષ્કર્ષ રૂપે, rajulaમાં ખાનગી શાળાઓના વાહન વ્યવસ્થામાં દેખાતી બેદરકારી alarming છે. આવા મામલાઓમાં વાલીઓ, શાળા સંચાલકો અને તંત્ર – ત્રણે એકસાથે જવાબદારી વહન કરે ત્યારે જ આપણી ભવિષ્યની પેઢીની સલામતી સુનિશ્ચિત થાય. જયાં બાળકો હોય ત્યાં શિષ્ટતા અને સલામતી જ પ્રથમ ધ્યેય હોવું જોઈએ. હવે જરૂરી છે કે દરેક માતાપિતા અને નાગરિક આ અંગે વિચાર કરે અને અવાજ ઊઠાવે – નહિંતર કોઈ અકસ્માત પછી ક્યારેય અફસોસ ઉપયોગી નથી રહેતો.
INSTAGRAM: https://www.instagram.com/samay__sandesh/
FACEBOOK: https://www.facebook.com/SamaySandeshoffice
આવા ને આવા લટટેસ્ટ ન્યુસ જાણવા માટે સમયસંદેશન્યુસની વેબસાઇટને વિઝિટ કરો
