કરૂરમાં ભયાનક ભાગદોડઃ વિજયની રેલીમાં 39 મોત, 50થી વધુ ઘાયલ – આયોજનની ખામીથી સર્જાયો કરૂણાંતક દ્રશ્ય

તમિલનાડુ રાજ્યના કરુર જિલ્લામાં શનિવારે બનેલી દુઃખદ ઘટના એ સમગ્ર દેશને ઝંઝોળી નાખી છે.

લોકપ્રિય અભિનેતા અને તાજેતરમાં રાજકીય પ્રવેશ કરનાર વિજયની રેલી દરમિયાન ભીડમાં મચેલી ભાગદોડને કારણે ઓછામાં ઓછા 39 લોકોના મોત થયા છે. તેમાં નવ બાળકો સહિત પુરુષો અને મહિલાઓનો સમાવેશ થાય છે. ઉપરાંત 50થી વધુ લોકો ગંભીર રીતે ઘાયલ થયા છે અને તેમને તાત્કાલિક સારવાર માટે હોસ્પિટલમાં ખસેડાયા છે.

10 હજારની અપેક્ષા, ભીડ પહોંચી 27 હજાર

પોલીસે આપેલી માહિતી મુજબ આયોજકોને આશરે 10,000 લોકો માટે રેલીનું સ્થળ ફાળવવામાં આવ્યું હતું. પરંતુ વાસ્તવમાં 27,000થી વધુ લોકો સ્થળ પર હાજર રહ્યા હતા. આટલી ભારે ભીડને સંભાળવા માટે પૂરતી વ્યવસ્થા નહોતી.

ડીજીપી (ઇન્ચાર્જ) જી. વેંકટરામન અનુસાર, અગાઉની ટીવીકે (તલપતિ વિજય મક્કલ ઇયક્કમ) રેલીઓમાં તુલનાત્મક રીતે ઓછી ભીડ જોવા મળી હતી. પરંતુ આ વખતે અપેક્ષા કરતાં ઘણી વધારે ભીડ ઉમટી પડી હતી, જેના કારણે તંત્ર હચમચી ગયું.

રેલીનો સમય અને વિજયનું મોડું પહોંચવું

રેલી બપોરે 3 વાગ્યે શરૂ થવાની હતી અને રાત્રે 10 વાગ્યા સુધી ચાલવાની હતી. પરંતુ લોકો સવારે 11 વાગ્યાથી જ સ્થળ પર પહોંચવા લાગ્યા હતા. ભીડ કલાકો સુધી તાપમાં ઊભી રહી, પાણી અને ખોરાકની પૂરતી વ્યવસ્થા નહોતી.

વિજય 4.30 કલાક મોડા, સાંજે 7:40 વાગ્યે સ્થળ પર પહોંચ્યા. ત્યાં સુધી લોકો થાકેલા અને અસહાય બની ચૂક્યા હતા. જેમણે કલાકો સુધી ધીરજ રાખી હતી, તેમનું ધૈર્ય અંતે તૂટ્યું.

ભીડ વ્યવસ્થાપનની ખામી

પોલીસે રેલી માટે 500થી વધુ કર્મચારીઓ તૈનાત કર્યા હતા. તેમ છતાં, 27 હજાર જેટલી ભીડ સામે આ સંખ્યા પૂરતી સાબિત ન થઈ. પોલીસ દ્વારા કરેલી કોર્ડનિંગ (ભીડ નિયંત્રણની રેખા) તૂટી પડી અને લોકો એકબીજા પર ચડતાં-પડતાં આગળ વધવા લાગ્યા.

વિજય જ્યારે પોતાના પ્રચાર વાહનમાંથી ભાષણ શરૂ કર્યું, ત્યારે જ ભીડમાં ગભરાટ ફેલાયો. કેટલાક લોકો બેભાન થયા, કેટલાક પડી ગયા અને તેમના ઉપરથી અન્ય લોકો દોડતાં જતા રહ્યા.

મહિલાઓ અને બાળકો સૌથી વધુ પીડિત

આ દુર્ઘટનામાં નવ બાળકોનાં મોત થયા છે. ઘણી મહિલાઓ અને વૃદ્ધો પણ ભીડમાં દબાઈને શિકાર બન્યા. ઘણા ઘાયલોને ગંભીર શ્વાસરોધ, હાડકાં તૂટી જવા અને આંતરિક ઇજાઓ થઈ છે.

સ્થળ પર હાજર રહેલા સાક્ષીઓએ જણાવ્યું કે મહિલાઓ અને બાળકો ભાગદોડમાંથી બહાર નીકળી શક્યા નહોતા. કેટલાક તો પોતાના પરિવારજનોને આંખો સામે ગુમાવ્યા.

વિજયે અટકાવ્યું ભાષણ, ઘાયલોને મદદ

વિજયે પોતાની ભાષણની શરૂઆત કરતાં જ ભીડમાં સર્જાયેલો ગભરાટ જોયો. તેમણે તરત જ ભાષણ રોકી દીધું. સ્થળ પર ઉપલબ્ધ પાણીની બોટલો ઘાયલ લોકોને આપી અને પોલીસને તરત જ મદદ કરવા વિનંતી કરી.

વિજયનો આ માનવતાવાદી અભિગમ પ્રશંસનીય હતો, પરંતુ લોકોના જીવ જતા અટકાવવાની જવાબદારી મોટા ભાગે આયોજન અને ભીડ વ્યવસ્થાપન પર નિર્ભર હતી, જે પૂરતું મજબૂત નહોતું.

રાજ્ય સરકારની તાત્કાલિક કાર્યવાહી

તમિલનાડુના મુખ્યમંત્રી એમ.કે. સ્ટાલિને ઘટનાની ગંભીરતા સમજીને તાત્કાલિક પ્રતિસાદ આપ્યો. તેમણે જણાવ્યું કે અત્યાર સુધીમાં 39 લોકોનાં મોત થયા છે, જેમાં 13 પુરુષો, 17 મહિલાઓ, 4 છોકરાઓ અને 5 છોકરીઓનો સમાવેશ થાય છે.

ઘટનામાં ઘાયલ થયેલા 51 લોકો તાત્કાલિક સારવાર હેઠળ છે. તેમાં 26 પુરુષો અને 25 મહિલાઓનો સમાવેશ થાય છે.

સરકારએ મૃતકોનાં પરિવારોને ₹10 લાખનું વળતર, ગંભીર રીતે ઘાયલ લોકોને ₹3 લાખ અને સામાન્ય ઇજા થયેલા લોકોને ₹1 લાખ આપવાની જાહેરાત કરી છે.

આ દુર્ઘટનાની દેખરેખ માટે આરોગ્ય મંત્રી મા. સુબ્રમણ્યમને સ્થળ પર મોકલવામાં આવ્યા છે.

કમિશન ઓફ ઇન્ક્વાયરીની જાહેરાત

ડીજીપી જી. વેંકટરામને જણાવ્યું કે આ દુર્ઘટનાનું ચોક્કસ કારણ જાણવા માટે તપાસ હાથ ધરવામાં આવી છે. રાજ્ય સરકારે એક સભ્યનું કમિશન બનાવ્યું છે, જે ભીડ વ્યવસ્થાપનની ખામી, પોલીસની ભૂમિકા અને આયોજકોની બેદરકારી અંગે વિગતવાર રિપોર્ટ રજૂ કરશે.

વિજયનું દુઃખદ નિવેદન

વિજયે સોશિયલ મીડિયા પર પોતાની વ્યથા વ્યક્ત કરતાં કહ્યું:

“મારું હૃદય તૂટી ગયું છે. હું અત્યંત પીડા અને શોકમાં છું. કરુરમાં પોતાના ભાઈ-બહેનોને ગુમાવનારા પરિવારો પ્રત્યે મારી ઊંડી સંવેદના વ્યક્ત કરું છું. હોસ્પિટલમાં સારવાર લઈ રહેલા ઘાયલો ઝડપથી સ્વસ્થ થાય તેવી મારી દિલથી પ્રાર્થના છે.”

તેમના આ સંદેશથી ચાહકોને થોડી શાંતિ મળી, પરંતુ સાથે જ પ્રશ્નો પણ ઉઠ્યા કે શું આ દુર્ઘટના ટાળી શકાતી નહોતી?

લોકોની પ્રતિક્રિયા

કરૂર અને આસપાસના વિસ્તારોમાં શોકનું માહોલ છવાઈ ગયું છે. મૃતકોના પરિવારોમાં કરૂણ રડારડ સાંભળવા મળી રહ્યો છે.

ઘણા લોકોએ સોશિયલ મીડિયા પર સરકાર અને આયોજકોની ટીકા કરી છે. તેમની દલીલ છે કે વિજયની લોકપ્રિયતા જાણીતી હતી, તેથી મોટી ભીડ ઉમટશે તે પહેલેથી અનુમાન કરવું જોઈએ હતું. તે માટે વિશાળ મેદાન, વધારાના બેરિકેડ્સ અને પૂરતું પાણી-ખોરાકની વ્યવસ્થા અનિવાર્ય હતી.

ભારતીય રાજકારણમાં ભીડનું મહત્વ અને ખતરો

ભારતમાં રાજકીય રેલીઓમાં મોટી સંખ્યામાં લોકો ઉમટે છે. રાજકારણીઓ માટે ભીડ તેમનો પ્રભાવ બતાવવાનો મુખ્ય સાધન છે. પરંતુ ઘણી વખત આ ભીડનું યોગ્ય સંચાલન ન થવાથી અકસ્માતો સર્જાય છે.

કરૂરની દુર્ઘટનાએ ફરીથી એ સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે ભીડ નિયંત્રણ માટે કડક પ્રોટોકોલ બનાવવાની જરૂર છે. માત્ર પોલીસ પર આધાર રાખી શકાય તેમ નથી, પક્ષના કાર્યકરોની પણ જવાબદારી છે.

ભવિષ્ય માટે શિખામણ

આ ઘટના માત્ર કરુર કે તમિલનાડુ માટે નહીં, પરંતુ સમગ્ર દેશ માટે ચેતવણી છે.

આયોજકોને ભીડનો વાસ્તવિક અંદાજ રાખવો પડશે.
પૂરતી સુરક્ષા, તબીબી સુવિધાઓ અને પાણી-ખોરાકની વ્યવસ્થા કરવી અનિવાર્ય છે.
રાજકીય નેતાઓએ પણ પોતાની હાજરીમાં વિલંબ ટાળવો જોઈએ, કારણ કે લાંબી રાહ જોવી ભીડને અસહ્ય બને છે.
સરકારને Crowd Safety Guidelinesને કડક રીતે અમલમાં મુકવાની જરૂર છે.