શહેરા તાલુકો તથા આસપાસનો વિસ્તાર કુદરતી સંસાધનોની દ્રષ્ટિએ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. અહીં હરીભરી પ્રકૃતિ, લીલાછમ ઝાડ-વૃક્ષો અને વિવિધ જાતના વનસ્પતિ જીવન છે. પરંતુ છેલ્લા કેટલાક સમયથી આ જંગલોમાંથી ગેરકાયદે રીતે લાકડું કાપી વેચાણ કરવામાં આવતું હોવાની ફરિયાદો મળી રહી છે. કુદરતી સંસાધનોનો ગેરવપરાશ રોકવા માટે વનવિભાગે કડક પેટ્રોલીંગ શરૂ કર્યું છે. તાજેતરમાં શહેરા તાલુકાના મીઠાલી ગામ પાસે વનવિભાગે હાથ ધરેલી સફળ કાર્યવાહીમાં, પાસ પરમીટ વગર ગેરકાયદે લાકડા લઈ જતી ટ્રકને ઝડપી લેવામાં આવી હતી.
ઘટનાની વિગત
શહેરા પરિક્ષેત્ર વન અધિકારી રોહિત પટેલ, ખાંડીયા રાઉન્ડ ફોરેસ્ટર આર.એસ. ચૌહાણ, શહેરા રાઉન્ડ ફોરેસ્ટર એસ.બી. માલીવાડ તેમજ અન્ય સ્ટાફ પેટ્રોલીંગમાં હતા. આ દરમ્યાન મીઠાલી ગામ નજીકથી એક ટ્રક (નંબર GJ-02 T 7737) પસાર થતી જોવા મળી. વન વિભાગે શંકા આધારે ટ્રકને રોકી તપાસ હાથ ધરી.
જ્યારે ટ્રકની તપાસ કરવામાં આવી ત્યારે તેમાં લીલા તાજા પંચરાઉ લાકડાં ભરેલા હોવાનું સામે આવ્યું. અધિકારીઓએ તરત જ ટ્રક ચાલક પાસે લાકડાના પરિવહન માટે જરૂરી પાસ-પરમીટની માંગણી કરી. પરંતુ ચાલક કોઈપણ પરમીટ કે દસ્તાવેજ રજૂ કરવામાં નિષ્ફળ રહ્યો. આથી સાબિત થયું કે લાકડાનું પરિવહન ગેરકાયદેસર રીતે થઈ રહ્યું છે.
મુદ્દામાલનો કબ્જો
ટ્રકમાં ભરેલા પંચરાઉ લાકડાની કિંમત અંદાજે રૂ. 3.70 લાખ જેટલી હોવાનું પ્રાથમિક મૂલ્યાંકનમાં સામે આવ્યું. આથી વનવિભાગે તરત જ ટ્રક સહિત લાકડાનો મુદ્દામાલ કબ્જે લીધો. સાથે જ આગળની કાનૂની કાર્યવાહી હાથ ધરવામાં આવી રહી છે.
શિયાળાની સિઝન અને લાકડાની માંગ
હાલ શિયાળાની શરૂઆત થઈ ગઈ છે. સામાન્ય રીતે આ સમયગાળામાં લાકડાની માંગ ખૂબ વધી જાય છે. ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં હજુ પણ રસોઈ માટે, ગરમી મેળવવા માટે અથવા નાની-મોટી ઉદ્યોગિક જરૂરિયાત માટે લાકડાનો વપરાશ થતો હોય છે. માંગમાં વધારો થતા ઘણા લોકો ગેરકાયદેસર રીતે વૃક્ષોનું કાપણ કરીને લાકડું એકઠું કરી વેચાણ કરે છે. આ કારણે વનવિભાગ માટે આવી પ્રવૃત્તિઓ રોકવી ખૂબ જ જરૂરી બને છે.
શહેરા તાલુકાના આરએફઓ રોહિત પટેલએ જણાવ્યું હતું કે, “વનવિભાગ પ્રકૃતિની સંપત્તિનું રક્ષણ કરવા કડક કાયદેસરની કાર્યવાહી કરી રહ્યો છે. કોઈપણ વ્યક્તિ પાસ પરમીટ વગર લાકડાનું કાપણ કે પરિવહન કરતા ઝડપાશે તો તેના સામે સખત કાનૂની પગલાં લેવામાં આવશે.”
પર્યાવરણને પડતો ખતરો
ગેરકાયદે રીતે વૃક્ષોનું કાપણ માત્ર આર્થિક ગુનો જ નહીં, પરંતુ પર્યાવરણ માટે પણ મોટો ખતરો છે.
-
વૃક્ષો કાપવાથી જમીનની ઉર્વરતા ઘટે છે.
-
પાણીનું સ્તર નીચે જતું રહે છે.
-
પ્રાણીઓના કુદરતી નિવાસ સ્થાનોનો નાશ થાય છે.
-
પર્યાવરણમાં અસંતુલન પેદા થાય છે, જે માનવ જીવન પર પણ અસર કરે છે.
અત્યારે જ જો આવી પ્રવૃત્તિઓ રોકવામાં ન આવે તો આગામી વર્ષોમાં ગ્રીન કવર ઓછું થવાના કારણે તાપમાનમાં વધારો, વરસાદના પેટર્નમાં ફેરફાર અને દુષ્કાળ જેવી પરિસ્થિતિ સર્જાઈ શકે છે.
લોકોની જવાબદારી
વનવિભાગ સતત સાવચેતી રાખી શકતો હોવા છતાં સ્થાનિક લોકોનું સહકાર જરૂરી છે.
-
કોઈપણ ગેરકાયદે કાપણની જાણ વનવિભાગને કરવી જોઈએ.
-
ગામસ્તરે જાગૃતિ અભિયાન ચલાવવાની જરૂર છે.
-
વનવિભાગ સાથે મળીને વૃક્ષારોપણ કરવામાં આવે તો કુદરતી સંતુલન જળવાઈ રહે.
અગાઉની કાર્યવાહી
માટેની માહિતી મુજબ, છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓમાં શહેરા વિસ્તાર તેમજ નજીકના ગામોમાં વનવિભાગે અનેક વખત ગેરકાયદે લાકડું પકડ્યું છે. કેટલીક ઘટનાઓમાં આરોપીઓને દંડ ફટકારવામાં આવ્યો હતો, જ્યારે કેટલીક ઘટનાઓમાં આરોપીઓને કોર્ટમાં રજૂ કરવામાં આવ્યા હતા. આ દર્શાવે છે કે લાકડાની ગેરકાયદે હેરફેર એક સંગઠિત પ્રવૃત્તિ છે જેને વનવિભાગ દબાવી રહ્યો છે.
નિષ્કર્ષ
શહેરા તાલુકાના મીઠાલી ગામ પાસે પકડાયેલી આ ટ્રકની ઘટના ફરી એકવાર યાદ અપાવે છે કે કુદરતી સંપત્તિનું રક્ષણ દરેકની ફરજ છે. વનવિભાગની ચુસ્ત કામગીરીથી સાબિત થાય છે કે કાયદો ગેરકાયદે પ્રવૃત્તિઓને સહન કરશે નહીં. સાથે જ સ્થાનિક લોકોમાં જાગૃતિ લાવવી એટલું જ જરૂરી છે જેથી આવું કાપણ અટકાવી શકાય.
વનવિભાગના કડક અભિગમ અને લોકોના સહકારથી જ ભવિષ્યની પેઢીઓ માટે હરિયાળી પ્રકૃતિ જાળવી રાખવી શક્ય બનશે.
