અમિતાભ બચ્ચન: એક વ્યાવસાયિકતા જે પીઠ પર નહીં, પણ દિલમાં વેઠાય છે – મેકઅપ આર્ટિસ્ટ દીપક સાવંતની નજરે

ભારતીય સિનેમાનું એક અજોડ તારો એટલે અમિતાભ બચ્ચન. જીવનના ૮૨મા વર્ષમાં પણ તેમની કામ પ્રત્યેની લાગણી, શિસ્ત અને ઉત્સાહ લોકોને અચંબિત કરે છે. તેમની કારકિર્દી માત્ર ફિલ્મો પૂરતી સીમિત નથી રહી; તેમણે ટેલિવિઝન, રાજકારણ, અને સમાજસેવા જેવા ક્ષેત્રોમાં પણ પોતાનું વિશિષ્ટ યોગદાન આપ્યું છે.

પરંતુ આજે આપણે વાત કરીશું, ફિલ્મો પાછળ રહેલા અસલી હીરો પૈકી એક – તેમના મેકઅપ આર્ટિસ્ટ દીપક સાવંત – જે છેલ્લાં ૫૩ વર્ષથી અમિતાભ બચ્ચન સાથે જોડાયેલા છે. દીપક સાવંતે પોતાની મુલાકાતમાં અમિતાભ બચ્ચનના કામ પ્રત્યેના સમર્પણ, વ્યવસાયિક શિસ્ત અને માનવિય ગુણધર્મો વિશે જે ખુલાસાઓ કર્યા છે, તે માત્ર એક સ્ટારના değil પરંતુ એક પ્રેરણાદાયક વ્યક્તિના જીવનને દર્શાવે છે.

પ્રથમ મુલાકાતથી શરૂ થયેલ એક અજોડ સહકાર

દીપક સાવંત અને અમિતાભ બચ્ચનની પ્રથમ મુલાકાત 1971ની ફિલ્મ “રસ્તે કા પથ્થર” ના સેટ પર થઈ હતી. તે સમયથી લઈને આજે સુધી, ૫૩ વર્ષનો લાંબો સમય સાથે પસાર થયો છે. કોઈ પણ વ્યક્તિનું એવું કાર્ય જીવન ચાલતું રાખવું એક દુર્લભ ઘટના છે.

દીપક સાવંત કહે છે, “આવો સમય ઘણાં ઓછા લોકોને મળ્યો છે. ભગવાન પછી જો હું કોઈ પર વિશ્વાસ રાખું છું તો એ અમિતાભ બચ્ચન છે. હું એમન માટે કોઈની સામે લડી શકું છું, પણ એમની ઈમાનદારી સામે કોઈ ઉંગલી ઉઠાવે એ સહન નહિ કરી શકું.”

સમર્પણ જે ઉંમરથી ઉપર છે

એવું કહેવાય છે કે “પ્રેમ કે પળમાં દેખાય છે, પરંતુ વ્યાવસાયિકતા વર્ષોમાં.” અમિતાભ બચ્ચનની કારકિર્દીનો અભ્યાસ કરીએ તો જાણી શકાય છે કે તેઓ પોતાના કામ માટે ક્યારે જડપથી આગળ વધ્યા નથી – તેમણે દર એક પગલાને સંપૂર્ણ રીતે જીવ્યું છે.

દીપક કહે છે, “બિગ બી સેટ પર હંમેશાં કોલ ટાઇમથી 30 મિનિટ પહેલા હાજર રહે છે. તેઓ ક્યારેય નિશ્ચિત વર્ક શિફ્ટની માગ નથી કરતા. જો જરૂર પડે તો સતત 16 કલાક કામ કરે છે. અને બીજા દિવસે પણ એ સવારના પહેલા શોટ માટે તૈયાર હોય છે.”

એવું શા માટે શક્ય બને છે?

કારણ છે – શિસ્ત, લય, અને એ કામ માટેનો તપસ્વી ભાવ. દીપક કહે છે કે અમિતાભ બચ્ચન દરેક દ્રશ્ય (સીન)ને 50 વખત સુધી વાંચે છે અને શૂટિંગ પહેલાં ઓછામાં ઓછા 10 વખત રિહર્સલ કરે છે. આજકાલ ઘણા કલાકારો માત્ર ડાયલોગ્સ યાદ કરી લેતાં હોય છે, પરંતુ અમિતાભ તેને આત્મસાત કરે છે.

અક્ષય કુમાર સામે તુલના – એક વ્યાવસાયિક મોખરાવાર

દીપક સાવંતે અક્ષય કુમાર સાથે પણ કામ કર્યું છે. તેઓ અક્ષયની પણ પ્રશંસા કરે છે પરંતુ સ્પષ્ટ કહે છે કે “અમિતાભ જેવો કોઈ નથી.”

તુલનાત્મક દ્રષ્ટિએ:

• અક્ષય કુમાર પણ સમયે સેટ પર આવે છે અને કામમાં શિસ્ત રાખે છે.

• પરંતુ અક્ષયનો વર્ક શેડ્યૂલ ચોક્કસ હોય છે. તે નિર્ધારિત સમય પર આવે અને નક્કી સમય પછી ચાલી જાય છે.

• જ્યારે અમિતાભ જરૂર પડે તો સેટ પર વધુ સમય રહે છે અને સેટ બંધ ન થાય ત્યાં સુધી તેમની હાજરી રહે છે.

દીપક કહે છે કે, “અક્ષય કુમાર પણ ઘણો વ્યાવસાયિક છે, પણ અમિતાભનું સ્તર કંઈક અલગ જ છે. તેમને ઉંમરનો થાક નથી. તેઓ પોતાના કામ માટે જીવંત દાખલો છે.”

માણસ તરીકે અમિતાભ – અભિનયથી પણ આગળ

દિગ્ગજ કલાકાર હોવા છતાં અમિતાભ બચ્ચન પોતાના કામથી કોઈને નુક્સાન ન થાય એ બાબતમાં અત્યંત સતર્ક રહે છે.

દીપક કહે છે, “તેમનો નિયમ છે – ‘મારા કારણે નિર્માતા એક રૂપિયો પણ ગુમાવવો નહિ જોઈએ.’ આવા વિચારો આજે ઘણા લોકોમાં મળતા નથી. બિગ બીના માટે કાર્ય કરવું એ મારા માટે ઇશ્વર સેવાના બરાબર છે.”

તેવોએ વધુમાં કહ્યું કે અમિતાભ પોતાના દરેક સહકર્મી સાથે માનવિય અભિગમ રાખે છે. તેઓ ક્યારેય પોતાને “સિટારા” (સ્ટાર) તરીકે નથી માણતા – પણ દરેકના શ્રમની કદર કરે છે.

આજનું યુગ અને અમિતાભનો ફિટનેસ મંત્ર

૮૨ વર્ષની ઉંમરે જ્યારે મોટા ભાગના લોકો નિવૃત્તિની બાજુમાં હોય છે, ત્યારે અમિતાભ હજુ પણ નવા પ્રોજેક્ટ્સમાં વ્યસ્ત છે.

તેમના આગામી ફિલ્મો:

• Kalki 2898 AD – Part 2

• Brahmastra 2

• Section 84

તેઓ ફિટનેસ માટે પણ ખાસ કાળજી લે છે. દીપક કહે છે કે “બિગ બી રોજ વ્યાયામ કરે છે, સમયસર ખાય છે અને દરેક દ્રશ્ય માટે સ્વસ્થ રહેવું તેનું ધ્યેય છે.”

તેઓ એક અલગ પ્રકારના “ફિટનેસ આઇકોન” છે – જ્યાં ફિટનેસનો અર્થ માત્ર શરીર નહીં, પણ મન અને સંકલ્પશક્તિ પણ છે.

અંતિમ વિચારો: શિસ્ત + ઈમાનદારી + પ્રેમ = અમિતાભ બચ્ચન

दीપक सावतના જણાવ્યા અનુસાર, અમિતાભ બચ્ચન માત્ર અભિનેતા નથી – તેઓ એક સંસ્થા છે.

તેમના જીવનમાંથી આપણને શીખ મળે છે કે સફળતા ફક્ત પ્રતિભાથી નહીં, પણ શિસ્ત અને સતત મહેનતથી મળે છે. ૫૬ વર્ષથી ચલાયેલી કારકિર્દી માત્ર તારો બનવા માટે નહિ, પણ “પ્રેરણા” બનવા માટે છે.

વિચાર માટે થોડું સ્થાન:

જ્યારે આજના ઘણા યુવાન કલાકારો માત્ર સેલિબ્રિટી ઇમેજ માટે કામ કરે છે, ત્યારે અમિતાભ બચ્ચન “કલા” માટે જીવીએ છે.

શું આજનું યુગ એમના જેવી વ્યાવસાયિકતા, સમર્પણ અને માનવતાને અનુસરી શકે છે?

જવાબ આપવો મુશ્કેલ છે, પણ અમિતાભ બચ્ચન જેવા જીવી રહેલા દ્રષ્ટાંતને જોતા આશા જરૂર રાખી શકાય છે.

સમાપન:

અમિતાભ બચ્ચન એ ફક્ત નામ નથી, એ એક સંસ્કૃતિ છે – એક લાયકાત છે – અને, દીપક સાવંતના શબ્દોમાં કહીએ તો, “દેવની સાથે સરખાવાઈ શકે એવી વ્યાવસાયિક નમ્રતા.”