BMC ચૂંટણી પહેલાં BJP–શિંદેસેનામાં ડેડ એન્ડ: ૧૦૦+ સામે ૧૪૫ બેઠકોની માગણીથી ગઠબંધનનું ગણિત ગૂંચવાયું

મુંબઈ:
મહારાષ્ટ્રની રાજનીતિ માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવતી બૃહન્મુંબઈ મ્યુનિસિપલ કૉર્પોરેશન (BMC)ની ચૂંટણી નજીક આવતી જતાં ભારતીય જનતા પાર્ટી (BJP) અને મુખ્યમંત્રી એકનાથ શિંદેના નેતૃત્વવાળી શિવસેના વચ્ચે સીટ-શૅરિંગને લઈને ભારે ખેંચતાણ શરૂ થઈ ગઈ છે. બન્ને પક્ષો પોતાની-પોતાની માગણી પર અડગ રહેતાં હાલ વાટાઘાટો ‘ડેડ એન્ડ’ પર પહોંચી હોવાનું રાજકીય વર્તુળોમાં ચર્ચાઈ રહ્યું છે.

એક તરફ શિંદેસેના BMC ચૂંટણીમાં ૧૦૦થી વધુ બેઠકો પર લડવાની માગણી કરી રહી છે, જ્યારે બીજી તરફ BJP સ્પષ્ટપણે કહી રહી છે કે તે ૧૪૫ બેઠકો પર તો લડશે જ. આ બંને માગણીઓ વચ્ચે ગઠબંધનનું ગણિત ફસાઈ જતાં સ્થિતિ વધુ જટિલ બની છે.

BMC: માત્ર મહાનગરપાલિકા નહીં, સત્તાનું શક્તિકેન્દ્ર

૨૨૭ સભ્યો ધરાવતી BMC માત્ર દેશની સૌથી મોટી મહાનગરપાલિકા જ નથી, પરંતુ તે રાજકીય, આર્થિક અને પ્રતીકાત્મક શક્તિનું કેન્દ્ર માનવામાં આવે છે. BMC પર નિયંત્રણનો અર્થ મુંબઈની નીતિ, વિકાસ અને કરોડો રૂપિયાના બજેટ પર અસરકારક દબદબો છે. આ જ કારણે BMC ચૂંટણી મહારાષ્ટ્રની તમામ રાજકીય પાર્ટીઓ માટે પ્રતિષ્ઠાનો પ્રશ્ન બની છે.

શિંદેસેનાની ૧૦૦+ બેઠકોની માગણી પાછળનું ગણિત

શિંદે જૂથના નેતાઓનું કહેવું છે કે તેમની માગણી કોઈ ભાવનાત્મક નહીં પરંતુ રાજકીય હકીકતો પર આધારિત છે.
શિંદેસેનાના એક વરિષ્ઠ નેતાના શબ્દોમાં,

“૨૦૧૭માં જ્યારે શિવસેના એક હતી ત્યારે જીતેલા ૫૦ કૉર્પોરેટરો આજે અમારા ગ્રુપમાં છે. મુંબઈ શિવસેનાનો ગઢ રહ્યો છે, એટલે અમને ૧૦૦થી વધુ બેઠકો મળવી જોઈએ.”

શિંદેસેનાનું દલીલ છે કે

• શિવસેનાનું પરંપરાગત મતબૅંક મુંબઈમાં મજબૂત છે

• ઉદ્ધવ ઠાકરે જૂથ સાથેના વિભાજન છતાં ગ્રાઉન્ડ લેવલે શિંદે જૂથ વધુ અસરકારક છે

• ઉદ્ધવ–રાજ ઠાકરેની યુતિથી મતોના વિભાજનનો ખતરો વધ્યો છે, જેના કારણે શિંદેસેનાની negotiating power વધી છે

આ તમામ મુદ્દાઓના આધારે શિંદેસેના BJP સામે વધુ બેઠકોની માગણી પર અડગ છે.

BJP કેમ ૧૪૫ બેઠકો પર લડવા મક્કમ?

બીજી તરફ BJPનું ગણિત પણ સ્પષ્ટ અને વ્યૂહાત્મક છે. ૨૨૭ બેઠકોવાળી BMCમાં બહુમતી માટે ૧૧૪ બેઠકો જરૂરી છે. BJPનું લક્ષ્ય છે કે

• તે પોતાના જ દમ પર અથવા નજીક-નजिक બહુમતીના આંકડા સુધી પહોંચે

• લાંબા ગાળે BMC પર સંપૂર્ણ કાબૂ મેળવે

BJP ઘણા વર્ષોથી BMCમાં એકલવાયી બહુમતીનું સ્વપ્ન જોઈ રહી છે, જે હજી સુધી સાકાર થયું નથી. તેથી જ BJP ૧૪૫ બેઠકો પર લડવા માગે છે જેથી પરિણામ બાદ સત્તા પર નિયંત્રણ સરળ બને.

BJPએ શિંદેસેનાને ૮૦ બેઠકોની ઑફર કરી છે અને સૂત્રો પ્રમાણે એમાં વધુ વધારો કરવા તે તૈયાર નથી.

ફડણવીસ–શિંદે મીટિંગ પર સૌની નજર

આ ગૂંચવણને ઉકેલવા માટે મુખ્યમંત્રી દેવેન્દ્ર ફડણવીસ અને ડેપ્યુટી ચીફ મિનિસ્ટર એકનાથ શિંદે વચ્ચે આજે અથવા આવતીકાલે મહત્વપૂર્ણ બેઠક થવાની શક્યતા છે. રાજકીય વર્તુળોમાં માનવામાં આવે છે કે આ બેઠકમાં જ ગઠબંધનનું ભવિષ્ય નક્કી થશે.

બન્ને પક્ષોના નેતાઓ ખુલ્લેઆમ કહી રહ્યા છે કે

“આ મુદ્દો ટોચના નેતૃત્વના લેવલ પર ઉકેલાઈ જશે.”

અજિત પવાર ફેક્ટરથી ગણિત વધુ જટિલ

આ આખી ચર્ચા વચ્ચે એક મહત્વપૂર્ણ મુદ્દો એ છે કે અજિત પવારના નેતૃત્વવાળી NCPને હજી સુધી ગઠબંધનનો સત્તાવાર ભાગ માનવામાં આવ્યો નથી.
જો આગળ જઈને NCPને પણ સાથે લઈને ચાલવાની સહમતી થાય, તો

• BJP અને શિંદેસેના બન્નેએ બેઠકોની સંખ્યામાં ઘટાડો કરવો પડશે

• સીટ-શૅરિંગનું ગણિત વધુ જટિલ બનશે

હાલ માટે આ ત્રીજો ખેલાડી વાટાઘાટોને વધુ અનિશ્ચિત બનાવે છે.

૨૦૧૭ના પરિણામો આજે પણ આધારબિંદુ

૨૦૧૭ની BMC ચૂંટણીના આંકડા આજે પણ ચર્ચાનો આધાર છે:

• શિવસેના: ૮૪ બેઠકો (સિંગલ લાર્જેસ્ટ પાર્ટી)

• BJP: ૮૨ બેઠકો

• કૉન્ગ્રેસ: ૩૧

• NCP: ૯

• MNS: ૭

• અન્ય: ૧૪

ત્યારે શિવસેના અને BJP વચ્ચે તણાવ હોવા છતાં બંનેએ લાંબા સમય સુધી સાથે શાસન કર્યું હતું. તે પહેલાં લગભગ ૨૫ વર્ષ સુધી BMC પર શિવસેના–BJPનું શાસન રહ્યું હતું.

ઉદ્ધવ–રાજ ઠાકરેની યુતિથી શિંદેનો હાથ મજબૂત

ઉદ્ધવ ઠાકરે અને રાજ ઠાકરેએ યુતિ જાહેર કર્યા બાદ રાજકીય સમીકરણો બદલાઈ ગયા છે. મતોના વિભાજનનો ભય હવે BJP અને શિંદેસેના બન્ને માટે મહત્વનો મુદ્દો બની ગયો છે. આ સ્થિતિમાં

• શિંદેસેના negotiating table પર મજબૂત સ્થિતિમાં છે

• BJP માટે એકલવાયી લડાઈ જોખમી બની શકે છે

સ્વતંત્ર લડાઈ? બન્ને તરફથી ‘ના’

જ્યારે BJP અને શિંદેસેનાના નેતાઓને પૂછવામાં આવ્યું કે શું બન્ને પક્ષો BMC ચૂંટણીમાં અલગ-અલગ લડી શકે? ત્યારે બન્ને તરફથી સ્પષ્ટ નકાર મળ્યો.
બન્ને પક્ષો માને છે કે

• સાથે લડવું જ બંને માટે લાભદાયક છે

• અલગ લડાઈમાં વિરોધી ગઠબંધનને ફાયદો થઈ શકે છે

નોમિનેશન શરૂ, પરંતુ સીટ-શૅરિંગ અણધાર્યું

૧૫ જાન્યુઆરીએ યોજાનારી BMC ચૂંટણી માટે ઉમેદવારી નોંધાવવાની પ્રક્રિયા ૨૩ ડિસેમ્બરથી શરૂ થઈ ગઈ છે, જે ૩૦ ડિસેમ્બર સુધી ચાલશે.
પરંતુ ચિંતાજનક વાત એ છે કે

• હજી સુધી કોઈપણ પાર્ટી કે ગઠબંધને સીટ-શૅરિંગ અંગે સત્તાવાર જાહેરાત કરી નથી

• ઉમેદવારો અનિશ્ચિતતામાં છે

નિષ્કર્ષ

BMC ચૂંટણી પહેલાં BJP અને શિંદેસેનાની ખેંચતાણ માત્ર બેઠકોની સંખ્યા પૂરતી નથી, પરંતુ તે મુંબઈ પર કાબૂ, ભવિષ્યની મહારાષ્ટ્ર રાજનીતિ અને સત્તાના સંતુલનનો પ્રશ્ન છે. ૧૦૦+ સામે ૧૪૫ની આ જંગમાં હવે બધાની નજર ફડણવીસ–શિંદે બેઠક પર ટકી છે. આ બેઠકમાંથી જ નક્કી થશે કે ગઠબંધન સુમેળથી આગળ વધશે કે પછી BMCની લડાઈ નવા રાજકીય વળાંક લાવશે.