જનસ્વાસ્થ્યને ધ્યાનમાં રાખી કેન્દ્ર સરકારનો કડક નિર્ણય.

૧૦૦ એમજીથી વધુ માત્રાવાળી પેઈન કિલર નિમેસુલાઈડ ગોળીઓના ઉત્પાદન, વેચાણ અને વિતરણ પર તાત્કાલિક પ્રતિબંધ

નવી દિલ્હી/ગુજરાત :
દેશભરમાં દવાઓના સલામત ઉપયોગ અને જનસ્વાસ્થ્યની સુરક્ષાને પ્રાથમિકતા આપતા કેન્દ્ર સરકારે એક મહત્વપૂર્ણ અને કડક નિર્ણય લીધો છે. કેન્દ્ર સરકારે ૧૦૦ એમજીથી વધુ માત્રાવાળી પેઈન કિલર દવા ‘નિમેસુલાઈડ’ની ગોળીઓના નિર્માણ (ઉત્પાદન), વેચાણ તથા વિતરણ પર તાત્કાલિક અસરથી પ્રતિબંધ ફરમાવ્યો છે. સરકારનું સ્પષ્ટ કહેવું છે કે ઊંચી માત્રામાં લેવાતી આ દવા માનવ સ્વાસ્થ્ય માટે ગંભીર જોખમરૂપ સાબિત થઈ શકે છે.

આ નિર્ણય જાહેર થતાં જ ફાર્માસ્યુટિકલ ઉદ્યોગ, દવા વેપારીઓ, તબીબો તેમજ સામાન્ય જનતા વચ્ચે ચર્ચાનો વિષય બન્યો છે. નિમેસુલાઈડનો ઉપયોગ સામાન્ય રીતે દુખાવો, તાવ અને સોજા માટે કરવામાં આવે છે, પરંતુ લાંબા સમયથી તેના દૂષ્પ્રભાવો અંગે આરોગ્ય નિષ્ણાતો ચિંતા વ્યક્ત કરતા આવ્યા છે.

સરકારનો નિર્ણય : જનહિતમાં મહત્વપૂર્ણ પગલું

કેન્દ્ર સરકારના આરોગ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ મંત્રાલયના માર્ગદર્શન હેઠળ લેવામાં આવેલા આ નિર્ણયમાં સ્પષ્ટ કરાયું છે કે ૧૦૦ એમજીથી વધુ માત્રાની નિમેસુલાઈડ ગોળીઓથી યકૃત (લીવર) સહિતના અંગોને ગંભીર નુકસાન પહોંચવાની શક્યતા રહે છે. ખાસ કરીને યોગ્ય તબીબી સલાહ વિના અને લાંબા સમય સુધી આ દવા લેવાથી સ્વાસ્થ્યને ગંભીર ખતરો ઉભો થઈ શકે છે.

સરકારનું માનવું છે કે દર્દીઓમાં આ દવા પ્રત્યે સ્વમર્જી ઉપયોગ (Self-medication) વધતો જઈ રહ્યો છે, જે ભવિષ્યમાં ગંભીર આરોગ્ય સંકટનું કારણ બની શકે છે. આથી, જોખમ ઘટાડવા માટે આ કડક પગલું લેવામાં આવ્યું છે.

નિમેસુલાઈડ : લાભ સાથે જોખમ પણ

નિમેસુલાઈડ એક નોન-સ્ટેરોઈડલ એન્ટી-ઇન્ફ્લેમેટરી ડ્રગ (NSAID) તરીકે ઓળખાય છે, જે તાવ, દુખાવો અને સોજા ઘટાડવામાં ઉપયોગી છે. પરંતુ તબીબી સંશોધનો અને રિપોર્ટ્સ અનુસાર, આ દવાની વધારે માત્રા અથવા લાંબા સમય સુધી લેવાથી લીવર પર ગંભીર અસર થવાની સંભાવના રહે છે.

અગાઉ પણ બાળકોમાં નિમેસુલાઈડના ઉપયોગ અંગે વિવાદ ઉભા થયા હતા અને કેટલાક કેસોમાં આ દવા કારણે ગંભીર સાઈડ ઈફેક્ટ્સ નોંધાયા હોવાનું આરોગ્ય ક્ષેત્રે ચર્ચાયું હતું. હવે કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા વધુ માત્રાની ગોળીઓ પર પ્રતિબંધ મૂકીને સ્પષ્ટ સંદેશ આપવામાં આવ્યો છે કે દવાઓનો અયોગ્ય અને અંધાધૂંધ ઉપયોગ સહન કરવામાં આવશે નહીં.

ઉત્પાદન અને વેચાણ પર તાત્કાલિક રોક

સરકારના આદેશ અનુસાર હવે ૧૦૦ એમજીથી વધુ માત્રાવાળી નિમેસુલાઈડ ગોળીઓનું ઉત્પાદન કોઈપણ દવા કંપની કરી શકશે નહીં. આ સાથે જ બજારમાં રહેલી એવી દવાઓનું વેચાણ અને વિતરણ પણ બંધ કરવાનું રહેશે. રાજ્યના ડ્રગ કંટ્રોલ વિભાગોને આ અંગે કડક અમલવારી કરવા સૂચના આપવામાં આવી છે.

દવા દુકાનો, હોલસેલરો અને ડિસ્ટ્રિબ્યુટરોને પણ સ્પષ્ટ સૂચના આપવામાં આવી છે કે પ્રતિબંધિત માત્રાવાળી નિમેસુલાઈડ ગોળીઓનું સ્ટોક વેચાણ ન કરવામાં આવે, નહિતર કાનૂની કાર્યવાહીનો સામનો કરવો પડશે.

તબીબોને પણ માર્ગદર્શન

આ નિર્ણય સાથે સાથે તબીબોને પણ સલાહ આપવામાં આવી છે કે તેઓ દર્દીઓને પેઈન કિલર લખતી વખતે વિશેષ સાવચેતી રાખે. જરૂરી હોય ત્યારે જ નિમેસુલાઈડ જેવી દવા લખવી અને નિર્ધારિત માત્રા કરતાં વધુ માત્રા ન આપવી – તે બાબતે ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે.

તબીબી નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે બજારમાં પેઈન કિલરની અનેક સલામત વિકલ્પો ઉપલબ્ધ છે, તેથી જોખમકારક દવાઓથી બચવું જ દર્દીના હિતમાં છે.

ફાર્માસ્યુટિકલ ઉદ્યોગમાં હલચલ

કેન્દ્ર સરકારના આ નિર્ણયથી ફાર્માસ્યુટિકલ ઉદ્યોગમાં પણ હલચલ મચી છે. નિમેસુલાઈડનું ઉત્પાદન કરતી કંપનીઓને હવે પોતાની ઉત્પાદન લાઇનમાં ફેરફાર કરવો પડશે. કેટલાક ઉદ્યોગજ્ઞોનું કહેવું છે કે જનસ્વાસ્થ્ય સર્વોચ્ચ છે અને સરકારનો નિર્ણય સ્વાગતયોગ્ય છે, જોકે કેટલાક વેપારીઓ માટે આ નિર્ણય તાત્કાલિક આર્થિક અસર પણ લાવી શકે છે.

જનતાને અપીલ : સ્વમર્જી દવા ન લો

આ નિર્ણય બાદ આરોગ્ય વિભાગ દ્વારા સામાન્ય જનતાને પણ અપીલ કરવામાં આવી છે કે ડોક્ટરની સલાહ વિના પેઈન કિલર અથવા અન્ય દવાઓ લેવી ટાળવી. દવા તાત્કાલિક રાહત આપે છે, પરંતુ લાંબા ગાળે તેના દૂષ્પ્રભાવ ગંભીર હોઈ શકે છે – તે બાબત જનતાએ સમજવી જરૂરી છે.

૧૦૦ એમજીથી વધુ માત્રાવાળી નિમેસુલાઈડ ગોળીઓ પર કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા મૂકવામાં આવેલ પ્રતિબંધ જનસ્વાસ્થ્યની દૃષ્ટિએ એક મહત્વપૂર્ણ અને સમયોચિત પગલું છે. દવાઓથી રાહત તો મળે છે, પરંતુ તે સલામત હોવી સૌથી જરૂરી છે. સરકારનો આ નિર્ણય સ્પષ્ટ સંદેશ આપે છે કે માનવ સ્વાસ્થ્ય સાથે કોઈપણ પ્રકારનો જોખમ સહન કરવામાં નહીં આવે.

આગામી સમયમાં આ નિર્ણયથી દવાઓના જવાબદાર ઉપયોગ અંગે જાગૃતિ વધશે અને લોકો વધુ સાવચેત બનીને તબીબી સલાહ અનુસાર જ દવાઓ લેતા થશે – તેવી અપેક્ષા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.