ગેરકાયદેસર ખનન પર કડક પ્રહાર

ખાણ અને ખનીજ વિભાગનો ગોંડલ તાલુકાના મોટાઉમવાળા ગામે મોટો દરોડો
નંબર પ્લેટ વગરના ૧ JCB અને ૨ ટ્રેક્ટર સહિત રૂ. ૩૨ લાખનો મુદ્દામાલ જપ્ત

ગોંડલ | વિશેષ અહેવાલ

રાજકોટ જિલ્લાના ગોંડલ તાલુકામાં ગેરકાયદેસર ખનન પ્રવૃત્તિઓ સામે રાજ્ય સરકારના ખાણ અને ખનીજ વિભાગે વધુ એક વખત કડક વલણ દાખવ્યું છે. ગોંડલ તાલુકાના મોટાઉમવાળા ગામે ખાણ અને ખનીજ વિભાગની ટીમે અચાનક દરોડો પાડી ગેરકાયદેસર ખનન કરતી પ્રવૃત્તિનો પર્દાફાશ કર્યો, જેમાં નંબર પ્લેટ વગરની એક JCB મશીન અને બે ટ્રેક્ટર કબજે લેવામાં આવ્યા હતા, તેમજ અંદાજે રૂ. ૩૨ લાખ જેટલો મુદ્દામાલ જપ્ત કરવામાં આવ્યો હતો.

અચાનક દરોડાથી ખનન માફિયામાં ફફડાટ

ખાણ અને ખનીજ વિભાગને લાંબા સમયથી મળતી રહેલી ફરિયાદો અને ગુપ્ત માહિતીના આધારે આ કાર્યવાહી હાથ ધરવામાં આવી હતી. મોટાઉમવાળા ગામ અને આસપાસના વિસ્તારમાં પરવાનગી વગર જમીનમાંથી ખનિજ સામગ્રી કાઢવામાં આવતી હોવાની માહિતી બાદ વિભાગે યોજના બનાવીને અચાનક દરોડો પાડ્યો હતો.

દરોડા દરમિયાન ખનન પ્રવૃત્તિ ચાલતી હોવાનું સ્થળ પર જ પકડાયું હતું, જેના કારણે ખનન માફિયામાં અફરા-તફરી મચી ગઈ હતી.

નંબર પ્લેટ વગરના વાહનો – કાયદાનો ખુલ્લો ભંગ

દરોડા દરમિયાન જે JCB અને ટ્રેક્ટરો મળી આવ્યા હતા, તેમાં—

• વાહનો પર નંબર પ્લેટ ન હતી

• ખનન માટે કોઈ કાયદેસર પરમિટ કે મંજૂરી ન હતી

• ખનિજ પરિવહન માટે જરૂરી દસ્તાવેજો ગેરહાજર હતા

આ બાબતો સ્પષ્ટ રીતે ગેરકાયદેસર ખનન અને પરિવહન તરફ ઈશારો કરતી હતી.

ખાણ અને ખનીજ વિભાગે તરત જ તમામ વાહનો કબજે લઈ કાયદેસર કાર્યવાહી શરૂ કરી હતી.

રૂ. ૩૨ લાખનો મુદ્દામાલ જપ્ત

વિભાગ દ્વારા પ્રાથમિક અંદાજ મુજબ—

• JCB મશીન

• બે ટ્રેક્ટર

• ખનન માટે વપરાતા સાધનો

• ગેરકાયદેસર રીતે કાઢવામાં આવેલ ખનિજ સામગ્રી

આ બધાનો કુલ મુદ્દામાલ અંદાજે રૂ. ૩૨ લાખ જેટલો હોવાનું જાણવા મળ્યું છે. તમામ મુદ્દામાલને કાયદેસર પ્રક્રિયા અનુસાર જપ્ત કરી સરકારી કબજામાં લેવામાં આવ્યો છે.

પર્યાવરણને ગંભીર નુકસાન

ગેરકાયદેસર ખનન માત્ર કાયદાનો ભંગ નથી, પરંતુ તે—

• જમીનની ઉપજ ક્ષમતાને નુકસાન

• ભૂગર્ભ જળસ્તર ઘટવું

• આસપાસના ખેતરો અને રસ્તાઓને નુકસાન

• પર્યાવરણીય અસંતુલન

જેમ ગંભીર પરિણામો લાવે છે. મોટાઉમવાળા ગામના સ્થાનિક રહેવાસીઓએ પણ અગાઉ આવી ખનન પ્રવૃત્તિઓ અંગે નારાજગી વ્યક્ત કરી હતી.

સ્થાનિક લોકોમાં સંતોષની લાગણી

ખાણ અને ખનીજ વિભાગની આ કાર્યવાહી બાદ મોટાઉમવાળા ગામ સહિત આસપાસના વિસ્તારમાં રહેતા લોકોએ રાહતની લાગણી વ્યક્ત કરી છે. ગ્રામજનોએ જણાવ્યું હતું કે લાંબા સમયથી ગેરકાયદેસર ખનનને કારણે—

• રસ્તાઓ ખરાબ થતા

• ધૂળ-પ્રદૂષણ વધતું

• રાત્રિના સમયે ભારે અવાજ

જવી સમસ્યાઓનો સામનો કરવો પડતો હતો.

વિભાગની કાર્યવાહીથી હવે આવા તત્વોમાં ભયનો માહોલ સર્જાયો છે.

સરકારની ‘ઝીરો ટોલરન્સ’ નીતિ

રાજ્ય સરકાર દ્વારા ગેરકાયદેસર ખનન સામે ‘ઝીરો ટોલરન્સ’ નીતિ અપનાવવામાં આવી છે. ખાણ અને ખનીજ વિભાગને સ્પષ્ટ સૂચનાઓ આપવામાં આવી છે કે—

• પરવાનગી વગર ખનન ન થવા દેવું

• ખનિજ ચોરી અટકાવવી

• પર્યાવરણનું રક્ષણ કરવું

આ નીતિના ભાગરૂપે જ ગોંડલ તાલુકામાં આ પ્રકારની કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવી છે.

પોલીસ અને અન્ય વિભાગો સાથે સંકલન

આ દરોડા દરમિયાન ખાણ અને ખનીજ વિભાગે સ્થાનિક પોલીસનો સહયોગ પણ લીધો હતો, જેથી કાયદો અને વ્યવસ્થા જળવાઈ રહે. આવનારા દિવસોમાં પણ—

• સંયુક્ત દરોડા

• રાત્રિ પેટ્રોલિંગ

• ખનન હોટસ્પોટ્સ પર ખાસ નજર

રાખવાની યોજના હોવાનું વિભાગના સૂત્રોએ જણાવ્યું છે.

દોષિતો સામે કાયદેસર કાર્યવાહી શરૂ

ખાણ અને ખનીજ વિભાગે ગેરકાયદેસર ખનનમાં સંડોવાયેલા ઇસમો સામે—

• ખાણ અને ખનીજ (વિકાસ અને નિયમન) અધિનિયમ

• મોટર વાહન અધિનિયમ

• પર્યાવરણ સંરક્ષણ અધિનિયમ

હેઠળ કડક કાર્યવાહી હાથ ધરવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરી છે. દોષિતોને દંડ, જપ્તી અને જરૂર પડે તો કેદની સજા પણ થઈ શકે છે.

ભવિષ્યમાં વધુ કડક કાર્યવાહીનો સંકેત

વિભાગના અધિકારીઓએ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું છે કે—

“ગેરકાયદેસર ખનન સામે કોઈ પણ પ્રકારની ઢીલાશ રાખવામાં આવશે નહીં. નિયમોનો ભંગ કરનાર સામે કડકમાં કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.”

આથી ખનન માફિયામાં ફરી એક વખત ફફડાટ ફેલાયો છે.

જાહેર જનતાને અપીલ

ખાણ અને ખનીજ વિભાગે નાગરિકોને અપીલ કરી છે કે—

• ગેરકાયદેસર ખનનની માહિતી તાત્કાલિક વિભાગને આપો

• પર્યાવરણ બચાવવામાં સહયોગ આપો

• સરકારની નીતિઓને સમર્થન આપો

જાહેર સહયોગથી જ આવી ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિઓ પર સંપૂર્ણ અંકુશ આવી શકે છે.

નિષ્કર્ષ

ગોંડલ તાલુકાના મોટાઉમવાળા ગામે ખાણ અને ખનીજ વિભાગ દ્વારા કરાયેલો દરોડો ગેરકાયદેસર ખનન સામે સરકારની ગંભીરતા અને પ્રતિબદ્ધતાનો સ્પષ્ટ દાખલો છે. રૂ. ૩૨ લાખના મુદ્દામાલની જપ્તી માત્ર આર્થિક કાર્યવાહી નથી, પરંતુ પર્યાવરણ અને કાયદાના રક્ષણ માટેનો મજબૂત સંદેશ છે.

આવી સતત અને કડક કાર્યવાહીથી જ રાજ્યમાં ગેરકાયદેસર ખનન પર અંકુશ આવી શકે અને કુદરતી સંસાધનોનું સંરક્ષણ શક્ય બનશે—એવું નિષ્ણાતો અને સ્થાનિક લોકોનું માનવું છે.