નિયમોના ઉલ્લંઘન સામે તંત્રની કડક કાર્યવાહી.

જામનગરમાં 46 CSC સેન્ટરોના આઈડી બ્લોક, ડિજિટલ સેવાઓમાં શિસ્ત લાવવાની ઝુંબેશ

જામનગર જિલ્લામાં સરકારી અને અર્ધ-સરકારી સેવાઓને ડિજિટલ માધ્યમથી સામાન્ય નાગરિકો સુધી પહોંચાડવા માટે કાર્યરત કોમન સર્વિસ સેન્ટર (CSC) વ્યવસ્થામાં નિયમોનું કડક પાલન સુનિશ્ચિત કરવા તંત્ર દ્વારા મહત્વપૂર્ણ કાર્યવાહી હાથ ધરવામાં આવી છે. મિનિસ્ટ્રી ઓફ ઇન્ફોર્મેશન એન્ડ ટેકનોલોજીના માર્ગદર્શન હેઠળ ચાલતા આ સેન્ટરોમાં નિયમોનો ભંગ થતો હોવાની ફરિયાદોને આધારે જિલ્લાના 46 CSC સેન્ટરોના લોગિન આઈડી તાત્કાલિક અસરથી બ્લોક કરી દેવામાં આવ્યા છે, જેના કારણે આ સેન્ટરોની કામગીરી સંપૂર્ણપણે બંધ થઈ ગઈ છે.

આ કાર્યવાહીથી જિલ્લાભરમાં CSC સંચાલકોમાં ખળભળાટ મચી ગયો છે, સાથે જ ડિજિટલ સેવાઓના નામે નાગરિકો સાથે થતી ગેરરીતિઓ સામે તંત્રની ‘ઝીરો ટોલરન્સ’ નીતિ સ્પષ્ટ થઈ છે.

જામનગર જિલ્લામાં 1300થી વધુ CSC સેન્ટરો કાર્યરત

જિલ્લાના CSC મેનેજર નિકુંજ ઠેસીયા દ્વારા આપવામાં આવેલી માહિતી મુજબ, જામનગર જિલ્લામાં હાલ 1300થી વધુ CSC સેન્ટરો કાર્યરત છે. આ સેન્ટરો મારફતે આધાર કાર્ડ અપડેટ, આવક-જાતિ પ્રમાણપત્ર, પાન કાર્ડ સેવાઓ, વિવિધ સરકારી ફોર્મ ભરવા, ઈ-શ્રમ કાર્ડ, પીએમ કિસાન, આયુષ્માન કાર્ડ, વીજળી-પાણી બિલ ચુકવણી સહિત અનેક ડિજિટલ સેવાઓ સામાન્ય નાગરિકોને ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવે છે.

સરકારનો હેતુ એ છે કે ગ્રામ્ય અને શહેરી વિસ્તારોમાં રહેતા નાગરિકોને સરકારી કચેરીઓના ધક્કા ન ખાવા પડે અને એક જ જગ્યાએ પારદર્શક અને નિયંત્રિત રીતે સેવાઓ મળી રહે. પરંતુ છેલ્લા કેટલાક સમયથી CSC સેન્ટરો અંગે મળતી ફરિયાદોએ તંત્રને ચિંતામાં મૂકી દીધું હતું.

ફરિયાદો અને આંતરિક તપાસમાં બહાર આવેલી ગંભીર અનિયમિતતાઓ

જિલ્લા તંત્રને મળેલી ફરિયાદો અને ત્યારબાદ કરાયેલી આંતરિક તપાસ દરમિયાન જાણવા મળ્યું હતું કે, અનેક CSC સેન્ટરો સરકાર દ્વારા નક્કી કરાયેલા મૂળભૂત નિયમોનું પાલન કરતા નથી. ખાસ કરીને નીચે મુજબની ગંભીર ક્ષતિઓ સામે આવી હતી:

• સેન્ટરની બહાર CSCનું અધિકૃત બ્રાન્ડિંગ બોર્ડ ન લગાવવું

• સરકાર દ્વારા નક્કી કરાયેલ રેટ ચાર્જ લિસ્ટ જાહેર સ્થળે પ્રદર્શિત ન કરવું

• ગ્રાહકો પાસેથી મનસ્વી અને વધુ વસૂલાત કરવી

• CSC સંચાલક પાસે પોલીસ ક્લિયરન્સ સર્ટિફિકેટ (PCC) ન હોવું

• સ્થાયી ઓફિસ વિના અથવા ઘરેથી કામગીરી ચલાવવી

• એક જ વ્યક્તિ દ્વારા બહુવિધ CSC આઈડીનો દુરુપયોગ

આવી અનિયમિતતાઓને કારણે નાગરિકોમાં CSC સેવાઓ પ્રત્યે的不વિશ્વાસ વધતો જઈ રહ્યો હતો.

પ્રાથમિક તબક્કે 46 સેન્ટરો પર સીધી કાર્યવાહી

આ તમામ બાબતોને ગંભીરતાથી લઈ જિલ્લા તંત્ર દ્વારા પ્રાથમિક તબક્કે 46 CSC સેન્ટરોના લોગિન આઈડી બ્લોક કરી દેવામાં આવ્યા છે. આ પગલાં સાથે જ તે સેન્ટરો મારફતે કોઈપણ પ્રકારની ડિજિટલ સેવા આપવાનું સંપૂર્ણપણે બંધ થઈ ગયું છે.

જિલ્લા મેનેજર નિકુંજ ઠેસીયાએ જણાવ્યું હતું કે, “આ માત્ર શરૂઆત છે. જે સેન્ટરો નિયમોનું પાલન નહીં કરે તેમની સામે કડક કાર્યવાહી ચાલુ રહેશે.”

સ્થાયી ઓફિસ વગરના સેન્ટરો ખાસ નિશાન પર

તંત્રની તપાસમાં ખાસ કરીને એવા CSC સેન્ટરો સામે આવ્યા છે જે સ્થાયી ઓફિસ વગર, ક્યારેક દુકાનમાં, તો ક્યારેક રહેણાંક મકાનમાંથી કામગીરી ચલાવતા હતા. આવા સેન્ટરો પર ન તો યોગ્ય બોર્ડ હતું, ન તો ગ્રાહકોને કોઈ પ્રકારની સ્પષ્ટ માહિતી આપવામાં આવતી હતી.

તંત્રના જણાવ્યા મુજબ, CSC સેન્ટર માટે સ્થાયી કાર્યાલય હોવું અનિવાર્ય છે, જેથી કોઈ ફરિયાદ કે સમસ્યા સમયે જવાબદારી નક્કી કરી શકાય.

રેટ ચાર્જ લિસ્ટ ન બતાવવાથી નાગરિકોની છેતરપિંડી

ઘણા સેન્ટરોમાં સરકાર દ્વારા નક્કી કરાયેલા સર્વિસ ચાર્જની યાદી જાહેર ન કરાતા, નાગરિકો પાસેથી મનમાની રકમ વસૂલવામાં આવતી હતી. સામાન્ય રીતે ₹20 થી ₹50માં થતી સેવા માટે ₹200 કે ₹300 સુધીની રકમ લેવામાં આવતી હોવાની ફરિયાદો સામે આવી હતી.

તંત્રનું માનવું છે કે રેટ લિસ્ટ જાહેર રાખવું પારદર્શિતાનું મુખ્ય સાધન છે, અને તેનું ઉલ્લંઘન નાગરિકોની સીધી છેતરપિંડી સમાન છે.

પોલીસ વેરિફિકેશન (PCC) કેમ અનિવાર્ય?

CSC સંચાલકો પાસે પોલીસ ક્લિયરન્સ સર્ટિફિકેટ (PCC) હોવું ફરજિયાત રાખવામાં આવ્યું છે, કારણ કે આ સેન્ટરોમાં નાગરિકોના મહત્વના દસ્તાવેજો, આધાર વિગતો, બેંક માહિતી અને વ્યક્તિગત માહિતી સંભાળવામાં આવે છે.

પીસીસી વગર કાર્યરત સેન્ટરો દ્વારા માહિતીનો દુરુપયોગ થવાની શક્યતા રહેતી હોવાથી, તંત્રે આ મુદ્દે કોઈપણ પ્રકારની ઢીલ ન આપવાની સ્પષ્ટતા કરી છે.

નવી કડક માર્ગદર્શિકા અમલી બનાવાઈ

આ કાર્યવાહી બાદ CSC સંચાલકો માટે નવી અને કડક માર્ગદર્શિકા અમલી બનાવવામાં આવી છે. જેમાં મુખ્યત્વે નીચેના મુદ્દાઓનો સમાવેશ થાય છે:

• દરેક CSC સેન્ટર પર અધિકૃત CSC બોર્ડ ફરજિયાત

• ગ્રાહકો જોઈ શકે તે રીતે સરકારી રેટ ચાર્જ લિસ્ટ પ્રદર્શિત કરવું

• સંચાલક પાસે માન્ય PCC હોવું જરૂરી

• સ્થાયી ઓફિસ વિના CSC ચલાવવાની મનાઈ

• ફરિયાદ માટે સંપર્ક નંબર અને સંચાલકની વિગતો જાહેર રાખવી

નાગરિકોના હિતમાં તંત્રની સ્પષ્ટ ચેતવણી

જિલ્લા મેનેજરે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું છે કે, “ડિજિટલ સેવાઓના નામે નાગરિકો સાથે કોઈપણ પ્રકારની છેતરપિંડી કે અનિયમિતતા સહન કરવામાં આવશે નહીં. જરૂર પડે તો નિયમ ભંગ કરનાર CSC સંચાલકો સામે કાયદેસરની કાર્યવાહી પણ કરવામાં આવશે.”

તંત્રની આ કાર્યવાહીથી નાગરિકોમાં વિશ્વાસ વધ્યો છે કે સરકાર હવે ડિજિટલ સેવાઓને માત્ર વિસ્તૃત નહીં પરંતુ નિયમિત અને વિશ્વસનીય બનાવવા માટે પણ ગંભીર છે.

આગામી દિવસોમાં વધુ કાર્યવાહી શક્ય

તંત્ર દ્વારા સૂચના આપવામાં આવી છે કે બાકી રહેલા CSC સેન્ટરોની પણ તબક્કાવાર તપાસ કરવામાં આવશે. જે સેન્ટરો નિયમોનું તાત્કાલિક પાલન નહીં કરે તેમના આઈડી પણ બ્લોક કરવાની કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.

આ સમગ્ર ઘટનાક્રમથી સ્પષ્ટ થાય છે કે, જામનગર જિલ્લામાં CSC વ્યવસ્થાને શિસ્તબદ્ધ બનાવવા તંત્ર હવે સંપૂર્ણ એક્શન મોડમાં છે. ડિજિટલ ઇન્ડિયાના સ્વપ્નને સાચું સાકાર કરવા માટે પારદર્શિતા, જવાબદારી અને નિયમ પાલન અનિવાર્ય છે – અને જામનગરમાં હાથ ધરાયેલી આ કાર્યવાહી તેનું જીવંત ઉદાહરણ બની છે.