માટીના ઢગલાં નીચે દબાતું તંત્ર!

એરથાણ ખનીજ ચોરી કૌભાંડ: 100 કરોડની લૂંટ, ગૌચરનો વિનાશ અને મૌન વહીવટ – ‘મિલીભગત કે બેદરકારી?’

પલસાણા તાલુકાનું શાંત ગણાતું એરથાણ ગામ આજે સમગ્ર સુરત જિલ્લામાં ચર્ચાનું કેન્દ્ર બની ગયું છે. કારણ છે—સરકારી જમીનમાંથી થતી બેફામ ખનીજ ચોરી, જે હવે માત્ર ગેરકાયદે ખનનનો મુદ્દો રહ્યો નથી, પરંતુ સરકાર, વહીવટી તંત્ર અને રાજકીય તાકાતોની ભૂમિકાને લઈને ગંભીર સવાલો ઊભા કરી રહ્યો છે.

બ્લોક નંબર 12, 13 અને 14—જે જમીનો સરકારી રેકોર્ડ મુજબ ગૌચર અને જાહેર હેતુ માટે અનામત છે—ત્યાં છેલ્લા ઘણા સમયથી દિવસ-રાત ડમ્પરોની અવરજવર ચાલી રહી છે. સ્થાનિકોના દાવા મુજબ, અહીંથી આશરે 100 કરોડ રૂપિયાની માટી અને ખનીજ ગેરકાયદે રીતે ઉખેડી લેવામાં આવ્યું છે, છતાં તંત્ર આજે સુધી કોઈ નક્કર કાર્યવાહી કરી શક્યું નથી અથવા કરવા ઇચ્છતું નથી—એવો આક્ષેપ ગ્રામજનો કરી રહ્યા છે.

ગામની શાંતિ પર ખનીજ માફિયાનો પંજો

એરથાણ ગામ, જ્યાં લોકો ખેતી, પશુપાલન અને નાની રોજગારી પર આધાર રાખે છે, ત્યાં અચાનક મોટા મોટા ડમ્પરો, પોકલેન મશીનો અને ટ્રેક્ટરો દેખાવા લાગ્યા. શરૂઆતમાં ગ્રામજનોને એવું લાગ્યું કે કદાચ કોઈ સરકારી વિકાસકામ ચાલતું હશે. પરંતુ જ્યારે રાત્રીના અંધકારમાં પણ માટી ભરેલા વાહનો દોડતા જોવા મળ્યા, ત્યારે શંકાની સોય ખનીજ ચોરી તરફ વળી.

સ્થાનિકો કહે છે કે,

“આ કામ એક-બે દિવસનું નથી. મહિનાઓથી ખુલ્લેઆમ ખનન ચાલી રહ્યું છે. કોઈ છુપાવવાની કોશિશ પણ નથી, કારણ કે ખનીજ માફિયાને ખબર છે કે તેમને કોઈ પૂછનાર નથી.”

બ્લોક નં. 12, 13 અને 14: ગૌચર જમીન પર ‘વિકાસ’ના નામે વિનાશ

ખાસ કરીને બ્લોક નંબર 12 અને 13, જે ગૌચર જમીન તરીકે નોંધાયેલી છે, ત્યાં ભારે ખોદકામ થયું છે. ગૌચર જમીન એટલે પશુઓ માટે ચારો, પાણી અને ખુલ્લી ચરાઈ માટે અનિવાર્ય સંપત્તિ. પરંતુ આજે આ જમીન ખાડાઓમાં ફેરવાઈ ગઈ છે, જ્યાં પશુ પડવાનો, ઇજા થવાનો અને મૃત્યુનો ભય સતત મંડરાય છે.

પશુપાલકોમાં ભારે રોષ છે. એક વૃદ્ધ પશુપાલક કહે છે:

“અમારા પશુઓ માટે આ જમીન માતા સમાન છે. આજે ત્યાં પોકલેન ચાલી રહી છે, અને તંત્ર આંખ મીંચીને બેઠું છે.”

100 કરોડની ખનીજ ચોરી: આંકડો કે હકીકત?

સ્થાનિક ગ્રામ પંચાયતના સભ્યો અને જાગૃત નાગરિકોના અંદાજ મુજબ, અત્યાર સુધીમાં આશરે 100 કરોડ રૂપિયાથી વધુની માટી અને ખનીજ અહીંથી ઉપાડી લેવામાં આવી છે. આ આંકડો સામાન્ય નથી—એટલે પ્રશ્ન થાય છે કે: