દારૂબંધીના નકશા બહારનું શહેર: ઓખા – શરાબીઓ માટે અઘોષિત ‘ગીફ્ટ સિટી’ બની રહ્યું છે શું?

ગુજરાતમાં દારૂબંધી છતાં ઓખાના માછીમાર બંદરે ધીકતો દારૂનો ધંધો; મહિલા બૂટલેગરોનું સામ્રાજ્ય, પોલીસ સેટિંગની ચર્ચા અને લઠ્ઠાકાંડની ભયાવહ આશંકા

ગુજરાત રાજ્ય દારૂબંધી માટે દેશભરમાં ઓળખાય છે. ગાંધીજીની ભૂમિ તરીકે ઓળખાતા રાજ્યમાં દારૂ વેચાણ, સંગ્રહ અને સેવન કાયદેસર ગુનો છે. પરંતુ જ્યારે હકીકત કાયદા સામે ઊભી રહે ત્યારે સવાલો ઉઠે છે—અને એવા જ સવાલો આજે દ્વારકા જિલ્લાના ઓખા શહેર અંગે ઉઠી રહ્યા છે.

સ્થાનિક લોકો, સામાજિક કાર્યકરો અને હવે તો શાસક પક્ષના નેતાઓ પણ ખુલ્લેઆમ કહી રહ્યા છે કે “ઓખામાં દારૂબંધી માત્ર કાગળ પર છે.” પરિસ્થિતિ એવી છે કે જાણે ઓખા કોઈ અઘોષિત ‘ગીફ્ટ સિટી’ હોય—જ્યાં દારૂ પર કોઈ પ્રતિબંધ જ લાગુ ન પડતો હોય!

દારૂબંધી અને ગિફ્ટ સિટી: એક સરખામણી, અનેક સવાલ

જ્યારે ગુજરાત સરકારે ધોલેરા ગિફ્ટ સિટીમાં વૈશ્વિક રોકાણ અને આંતરરાષ્ટ્રીય બિઝનેસને ધ્યાનમાં રાખીને વિશેષ જોગવાઈઓ હેઠળ દારૂબંધીમાં છૂટ આપી, ત્યારે રાજ્યભરમાં મિશ્ર પ્રતિભાવો સામે આવ્યા હતા. સમર્થકો એ તેને વિકાસની જરૂરિયાત ગણાવી, જ્યારે વિરોધકોએ દારૂબંધીના સિદ્ધાંત પર પ્રહાર ગણાવ્યો.

પરંતુ ઓખામાં તો કોઈ સરકારી જાહેરનામું નથી, કોઈ કાયદેસર છૂટ નથી—છતાં અહીં દારૂનું વેચાણ, સંગ્રહ અને વહન ખુલ્લેઆમ ચાલી રહ્યું છે, એવી વ્યાપક ફરિયાદો સામે આવી રહી છે. આથી લોકો પ્રશ્ન કરે છે:

“જો ગિફ્ટ સિટીમાં લખિત મંજૂરીથી દારૂ મળે છે, તો ઓખામાં અલેખિત મંજૂરી કોણ આપે છે?”

માછીમાર બંદર: દારૂની રેલમછેલનું કેન્દ્ર

ઓખાનું માછીમાર બંદર—જે રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અને આર્થિક પ્રવૃત્તિઓ માટે અત્યંત સંવેદનશીલ ગણાય છે—આજે દારૂના ગેરકાયદે વેપારનું મુખ્ય કેન્દ્ર બની રહ્યું હોવાની ચર્ચા છે.

સ્થાનિકો કહે છે કે:

• બંદર વિસ્તાર અને આસપાસના ઝૂંપડાંમાં દારૂની હાટડીઓ નિયમિત ધમધમે છે

• રાત્રિના સમયે બોટો અને વાહનો દ્વારા દારૂની હેરાફેરી થાય છે

• બહારથી આવતા લોકો માટે “દારૂ ક્યાં મળશે?” એ કોઈ ગુપ્ત વાત નથી

આ સ્થિતિમાં સુરક્ષા વ્યવસ્થાની ગંભીરતા પર પણ સવાલ ઊભા થાય છે, કારણ કે ઓખો વિસ્તાર પાકિસ્તાન નજીકનો સંવેદનશીલ દરિયાકાંઠો છે.

દરોડા પડે છે, પરંતુ ધંધો અટકતો નથી

તાજેતરમાં એલસીબી (લોકલ ક્રાઈમ બ્રાન્ચ) દ્વારા ઓખામાં દરોડો પાડી ૨૦૦ લીટર દેશી દારૂ જપ્ત કરવામાં આવ્યો હતો. આ કાર્યવાહી બાદ પોલીસ તંત્ર પોતાની ફરજ બજાવી હોવાનું દર્શાવે છે.

પરંતુ પ્રશ્ન એ છે કે:

• જો દરોડા બાદ પણ દારૂનો ધંધો ચાલુ રહે છે,

• જો રોજેરોજ દારૂ મળી રહ્યો છે,

• જો હાટડીઓ ફરી ધમધમે છે,

તો પછી આ દરોડા પ્રતીકાત્મક તો નથી ને?

સ્થાનિકોમાં ચર્ચા છે કે નાના-મોટા દરોડા માત્ર દેખાવ પૂરતા છે, જ્યારે મોટો કારોબાર અડીખમ ચાલી રહ્યો છે.

‘સેટિંગ’ની ચર્ચા: અલેખિત જોગવાઈઓનું શાસન?

ઓખામાં સૌથી ગંભીર આરોપ એ છે કે અહીં દારૂનો ધંધો પોલીસ સેટિંગ વગર શક્ય જ નથી. લોકો ખુલ્લેઆમ કહે છે કે:

• ચોક્કસ બૂટલેગરોને “અડચણ નહીં”ની ખાતરી છે

• મહિને લાખો રૂપિયાની “હપ્તા વ્યવસ્થા” ચાલે છે

• પોલીસની જાણ વગર દારૂની હેરાફેરી અશક્ય છે

ચર્ચા છે કે દારૂના ધંધામાંથી મહિને આશરે ૧૫ લાખ રૂપિયા જેટલી રકમ ‘ખાનગી ટેક્સ’ તરીકે ચૂકવાય છે, જેનાથી કાયદાની અમલવારી પર ગંભીર પ્રશ્નચિહ્ન ઊભું થાય છે.

શાસક પક્ષના નેતાઓ પણ અકળાયા

આ સમગ્ર મામલો હવે માત્ર વિપક્ષ કે સ્થાનિકોની ફરિયાદ પૂરતો રહ્યો નથી. શાસક પક્ષ ભાજપના સ્થાનિક નેતાઓ પણ આ પરિસ્થિતિથી અકળાઈ ગયા છે.

તાજેતરમાં ભાજપના મહામંત્રી દ્વારા સોશિયલ મીડિયા પર કરાયેલ પોસ્ટએ ખળભળાટ મચાવ્યો હતો. તેમણે પરોક્ષ રીતે ઓખામાં ચાલતા ગેરકાયદે દારૂના ધંધા અને પોલીસની ભૂમિકા પર પ્રશ્ન ઉઠાવ્યા હતા.

આ ઘટના દર્શાવે છે કે:

• મુદ્દો અંદરખાને ગંભીર છે

• સ્થાનિક સ્તરે અસંતોષ વધી રહ્યો છે

• સરકાર માટે આ મુદ્દો રાજકીય રીતે પણ અસહજ બની રહ્યો છે

મહિલા સશક્તિકરણ કે ગુનાખોરીનું નવું ચહેરું?

સરકાર મહિલા સશક્તિકરણ માટે અનેક યોજનાઓ અમલમાં મૂકે છે—સ્વરોજગાર, સ્ટાર્ટઅપ, સ્વસહાય જૂથો. પરંતુ ઓખામાં એક અલગ જ “મોડેલ” ચર્ચામાં છે.

સ્થાનિક ચર્ચા મુજબ:

• ઓખામાં બે મહિલા બૂટલેગરોનો ભારે દબદબો છે

• તેમની પાસે ૫ થી ૬ અલગ અલગ જગ્યાએ દારૂના અડ્ડા ચાલે છે

• કોઈ તેમની સામે બોલવાની હિંમત કરતું નથી

લોકો વ્યંગ્યમાં પૂછે છે:

“શું આને મહિલા સશક્તિકરણ કહેવાય?”

આ સ્થિતિ સમાજ માટે અત્યંત ચિંતાજનક છે, કારણ કે ગુનાખોરીમાં મહિલાઓની સંડોવણી નવું અને ખતરનાક ટ્રેન્ડ બની શકે છે.

હલકી ગુણવત્તાનો દારૂ અને લઠ્ઠાકાંડનો ભય

ઓખામાં વેચાતો દારૂ માત્ર ગેરકાયદે જ નથી, પરંતુ હલકી અને ઝેરી ગુણવત્તાનો હોવાની ચર્ચા પણ છે. આ સ્થિતિમાં લઠ્ઠાકાંડ જેવી ઘટના સર્જાવાની સંભાવના નકારી શકાય નહીં.

અગાઉ ગુજરાતમાં અનેક સ્થળોએ:

• ઝેરી દારૂ પીવાથી મૃત્યુ

• દ્રષ્ટિ ગુમાવવાના કેસ

• ગંભીર બીમારીઓ

થઈ ચૂકી છે. ઓખામાં જો સમયસર કડક કાર્યવાહી ન થાય, તો સ્થિતિ હાથમાંથી નીકળી શકે છે.

ચાર ધામમાંથી એક દ્વારકા નજીક: આધ્યાત્મિકતા સામે નશો

ઓખા ચાર ધામમાંથી એક એવા દ્વારકા નજીક આવેલું છે. એક તરફ આધ્યાત્મિકતા, યાત્રાધામ અને શ્રદ્ધા—અને બીજી તરફ નશાનો ધંધો.

આ વિસંગતિ સ્થાનિકોની ભાવનાઓને આઘાત પહોંચાડે છે. યાત્રાળુઓ અને પ્રવાસીઓ માટે પણ આ પરિસ્થિતિ રાજ્યની છબી માટે નુકસાનકારક છે.

સુરક્ષા દ્રષ્ટિએ ગંભીર ખતરો

ઓખો દરિયાકાંઠો:

• આંતરરાષ્ટ્રીય સરહદ નજીક

• માછીમાર બોટોની અવરજવર

• તટિય સુરક્ષા માટે સંવેદનશીલ

આવા વિસ્તારમાં ગેરકાયદે દારૂની હેરાફેરી માત્ર કાયદો નહીં, પરંતુ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાનો પ્રશ્ન પણ બની શકે છે.

માગ: રેન્જ IG અને ઉચ્ચ અધિકારીઓ તાત્કાલિક હસ્તક્ષેપ કરે

આ સમગ્ર મામલે હવે રેન્જ આઇજી, પોલીસ વડા અને ગૃહ વિભાગના ઉચ્ચ અધિકારીઓએ સીધું ધ્યાન આપવું જોઈએ એવી મજબૂત માંગ ઉઠી છે.

મુખ્ય માંગણીઓમાં સામેલ છે:

• ઓખામાં વિશેષ ડ્રાઈવ

• બૂટલેગરો સામે કડક કાર્યવાહી

• પોલીસ સેટિંગની તપાસ

• માછીમાર બંદર પર કડક નજર

• દારૂબંધીનો સાચો અમલ

નિષ્કર્ષ: ઓખા ગિફ્ટ સિટી નહીં, કાયદાનું શહેર બનવું જોઈએ

ઓખા આજે crossroads પર ઊભું છે. એક તરફ કાયદો, સુરક્ષા અને સામાજિક શાંતિ—અને બીજી તરફ નશો, ગુનાખોરી અને અઘોષિત સત્તા.

જો સમયસર કડક પગલા નહીં લેવાય, તો ઓખાની ઓળખ માછીમાર બંદર કે પવિત્ર દ્વારકા નજીકનું શહેર તરીકે નહીં, પરંતુ “દારૂબંધીના નકશા બહારનું શહેર” તરીકે બની જશે.

હવે સવાલ એટલો જ છે—

સરકાર અને પોલીસ તંત્ર આ અઘોષિત ‘ગિફ્ટ સિટી’ પર ક્યારે તાળું મારશે?