મહુવા શહેરમાં આજકાલ એક એવો પ્રશ્ન સળગી રહ્યો છે, જે દેખાવમાં તો સાદો અને શાંત લાગે છે, પરંતુ તેની અસર ખૂબ ઊંડી અને ગંભીર છે. આ પ્રશ્ન કોઈ રાજકીય હલચલનો નથી, ન કોઈ આંદોલનની આગ છે, પરંતુ આ પ્રશ્ન સીધો જોડાયેલો છે બાળકોના ભણતર અને તેમના ભવિષ્ય સાથે. એક તરફ સરકાર શિક્ષણ ક્ષેત્રે ક્રાંતિકારી પગલાં ભરી રહી છે, નવી શિક્ષણ નીતિ અમલમાં મૂકી રહી છે, કન્યા શિક્ષણ, સર્વ શિક્ષા અભિયાન અને ડિજિટલ શિક્ષણ જેવા કાર્યક્રમો દ્વારા ભણતરનું સ્તર ઊંચું લાવવા સતત પ્રયત્ન કરી રહી છે, ત્યારે બીજી તરફ મહુવા શહેરમાં એક એવી પરિસ્થિતિ ઉભી થઈ છે જ્યાં બાળકો માટે શાળાએ પહોંચવાનો માર્ગ જ સૌથી મોટો અવરોધ બની રહ્યો છે.
મહુવામાં આવેલી શ્રી સ્વામીનારાયણ કેન્દ્રવર્તી વિદ્યાલય આજની તારીખે એક વણઉકેલ પ્રશ્નના કેન્દ્રમાં છે. આ શાળાના વિદ્યાર્થીઓ રોજબરોજ એવી મુશ્કેલીઓ વેઠી રહ્યા છે, જેની કલ્પના કદાચ નીતિ નિર્માતાઓ કે સત્તાધીશો દૂર બેઠા કરી શકતા નથી. શાળાની આસપાસ ઉભી થયેલી રેલવેની ઊંચી દિવાલ અને લાંબો હાવેનાં યુ-ટર્ને વિદ્યાર્થીઓના જીવનમાં એક અદૃશ્ય દીવાલ ઊભી કરી દીધી છે, જે તેમને સમયસર અને સુરક્ષિત રીતે શાળાએ પહોંચવામાં અવરોધે છે.
આ શાળામાં અભ્યાસ કરતા અનેક વિદ્યાર્થીઓ નાનાં વયના છે. તેઓ રોજ સવારે બેગ ખભે લટકાવી, આંખોમાં સપના લઈને ઘરમાંથી નીકળે છે, પરંતુ શાળાએ પહોંચતા પહેલાં જ તેમને લાંબો અને જોખમી માર્ગ પાર કરવો પડે છે. સીધો રસ્તો ન હોવાથી તેમને ફરતી મારવી પડે છે, ટ્રાફિકથી ભરેલા રસ્તાઓ પર ચાલવું પડે છે અને કેટલીક વખત મોડું થવાનું જોખમ પણ રહે છે. વરસાદી દિવસોમાં પાણી ભરાય, ઉનાળામાં તાપથી પરેશાની થાય અને શિયાળામાં અંધારું-ધુમ્મસ જોખમ ઊભું કરે છે. આ તમામ પરિસ્થિતિઓ બાળકોના મનોબળ અને ભણતર પર સીધી અસર કરે છે.
શિક્ષકો માટે પણ આ સ્થિતિ ચિંતાજનક છે. શિક્ષક માત્ર પાઠ ભણાવનાર નથી, પરંતુ વિદ્યાર્થીઓના ભવિષ્યના ઘડવૈયા છે. જ્યારે વિદ્યાર્થીઓ નિયમિત સમયસર શાળાએ પહોંચી શકતા નથી, ત્યારે ભણતરનો પ્રવાહ તૂટી જાય છે. શિક્ષકોને ખબર છે કે ભણતર માત્ર વર્ગખંડમાં જ થતું નથી, પરંતુ શાળાએ પહોંચવાની સરળતા પણ શિક્ષણનો એક મહત્વનો ભાગ છે. આથી, લાંબા સમયથી શાળાના શિક્ષકો આ પ્રશ્નને લઈને મનમાં ચિંતા અનુભવતા હતા.
આ સમગ્ર પરિસ્થિતિમાં સૌથી નોંધપાત્ર બાબત એ છે કે, આ મુદ્દે કોઈ ઉગ્ર વિરોધ કે રાજકીય નારાબાજી થઈ નથી. ન કોઈ રસ્તા રોકાયા, ન કોઈ તોડફોડ થઈ. અહીં જોવા મળ્યું માત્ર એક વિવેકપૂર્ણ, શાંત અને સંસ્કારસભર પ્રયાસ—બાળકોના ભવિષ્ય માટે. શ્રી સ્વામીનારાયણ કેન્દ્રવર્તી વિદ્યાલયના શિક્ષકો અને વિદ્યાર્થીઓએ સાથે મળીને આ પ્રશ્નને યોગ્ય મંચ સુધી પહોંચાડવાનો નિર્ણય કર્યો.
આ આશાની કિરણ ત્યારે જોવા મળી, જ્યારે મહુવા રેલવે સ્ટેશન પર રેલવેના મહાનિર્દેશક (GM) સાહેબની મુલાકાતનો કાર્યક્રમ યોજાયો. આ અવસરને શિક્ષકો અને વિદ્યાર્થીઓએ સંવેદનશીલતાપૂર્વક ઉપયોગમાં લીધો. કોઈ બેનર, કોઈ પોસ્ટર કે કોઈ નારા વગર, તેઓ આદરભાવ સાથે રેલવે GM સાહેબ સમક્ષ પહોંચ્યા. તેમની રજૂઆતમાં ન કોઈ આક્ષેપ હતો, ન કોઈ આરોપ. માત્ર એક વિનંતી હતી—બાળકોના ભણતર માટે એક સીધો અને સરળ રસ્તો.
રજુઆત દરમિયાન સ્પષ્ટ રીતે જણાવવામાં આવ્યું કે, જો શાળાએ આવવા-જવા માટે કોઈ સીધો, સુરક્ષિત અને સરળ માર્ગ ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવે, તો વિદ્યાર્થીઓને સમયસર શાળાએ પહોંચવામાં મોટી રાહત મળશે. ફૂટ ઓવરબ્રિજ, અંડરપાસ અથવા દિવાલમાં યોગ્ય જગ્યાએ માર્ગ—આવા વિકલ્પો પર વિચાર કરવાની વિનંતી કરવામાં આવી. આ રજૂઆતમાં શિક્ષકોની ચિંતા અને વિદ્યાર્થીઓની આશા બંને સ્પષ્ટ દેખાતી હતી.
આ મુદ્દો માત્ર એક શાળાનો નથી, પરંતુ સમગ્ર સમાજ માટે વિચારણીય છે. સરકાર શિક્ષણને પ્રાથમિકતા આપે છે, પરંતુ શિક્ષણ સુધી પહોંચવાના માર્ગો જો અઘરા હશે, તો વિકાસની વાતો અધૂરી રહેશે. બાળકનું ભવિષ્ય માત્ર પુસ્તકોથી નહીં, પરંતુ સુરક્ષિત અને સુલભ પરિસ્થિતિથી ઘડાય છે. શાળાએ પહોંચવા માટે રોજ જોખમ ઉઠાવવું પડે, તો તે ભણતરનો આનંદ અને આત્મવિશ્વાસ બંને છીનવી લે છે.
આજે મહુવા શહેરની જનતા, માતા-પિતા અને શિક્ષણપ્રેમીઓ એક આશાભરી નજરે જોઈ રહ્યા છે કે રાજ્ય સરકાર અને કેન્દ્ર સરકાર આ મુદ્દે શું પગલું ભરે છે. રેલવે વિભાગ અને સ્થાનિક વહીવટ તંત્ર વચ્ચે સંકલન થકી જો આ પ્રશ્નનું નિરાકરણ લાવવામાં આવે, તો તે માત્ર એક શાળાને નહીં, પરંતુ સમગ્ર સમાજને સંદેશ આપશે કે સરકાર ખરેખર બાળકોના ભવિષ્ય માટે સંવેદનશીલ છે.
અંતમાં એટલું જ કહેવું યોગ્ય રહેશે કે, મહુવામાં ઊભો થયેલો આ પ્રશ્ન કદાચ દેખાવમાં નાનો લાગે, પરંતુ તેની અસર બહુ મોટી છે. આ પ્રશ્ન બાળકોના સપનાઓ, તેમની સુરક્ષા અને તેમના ભણતર સાથે જોડાયેલો છે. હવે જોવાનું એ રહ્યું કે સરકાર શ્રી અને કેન્દ્ર સરકાર શ્રી આ સળગતા, પરંતુ સાદગીપૂર્ણ પ્રશ્ન માટે શું વિવેકપૂર્ણ નિરાકરણ લાવે છે. કારણ કે બાળકોનું ભવિષ્ય કોઈ દિવાલ પાછળ અટકી રહેવું જોઈએ નહીં—એ જ સાચો વિકાસ છે.
