ગ્રામ વિકાસ મંત્રી કુંવરજીભાઈ બાવળીયાની અધ્યક્ષતામાં યોજાઈ વ્યાપક સમીક્ષા બેઠક
વડાપ્રધાન શ્રી નરેન્દ્રભાઈ મોદીના **“વિકસિત ભારત@2047”**ના મહત્ત્વાકાંક્ષી વિઝનને સાકાર કરવા માટે ગુજરાત સરકારે ગ્રામ્ય વિકાસને કેન્દ્રસ્થાને રાખી દૃઢ આયોજન શરૂ કર્યું છે. આ દિશામાં તાજેતરમાં ગાંધીનગર ખાતે ગ્રામ વિકાસ મંત્રી શ્રી કુંવરજીભાઈ બાવળીયાની અધ્યક્ષતામાં ગ્રામ વિકાસ વિભાગ અંતર્ગત અમલીકૃત વિવિધ યોજનાઓની વ્યાપક સમીક્ષા બેઠકનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું.
આ બેઠકમાં પ્રધાનમંત્રી આવાસ યોજના–ગ્રામીણ (PMAY-G), સ્વચ્છ ભારત મિશન–ગ્રામીણ (SBM-G) અને મહાત્મા ગાંધી નરેગા (MGNREGA) જેવી મહત્વની યોજનાઓ હેઠળ રાજ્યભરમાં ચાલી રહેલી કામગીરીની વિગતવાર સમીક્ષા કરવામાં આવી હતી.
“ગામડાં ઈકોનોમી હબ બનશે ત્યારે જ વિકસિત ભારતનું સ્વપ્ન સાકાર થશે”
બેઠકને સંબોધતાં ગ્રામ વિકાસ મંત્રી શ્રી કુંવરજીભાઈ બાવળીયાએ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું હતું કે,
“જ્યારે રાજ્યના ગામડાં માત્ર રહેઠાણ નહીં, પરંતુ ઈકોનોમી હબ બનશે, ત્યારે જ વડાપ્રધાનશ્રીનું વિકસિત ભારત@2047નું વિઝન સાચા અર્થમાં સાકાર થશે.”
તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે ભારતની આત્મા ગામડાંમાં વસે છે અને જો ગ્રામ્ય વિસ્તારો મજબૂત બનશે તો દેશની અર્થવ્યવસ્થા આપોઆપ મજબૂત બનશે.
ગામોને શહેર જેવા બનાવવા “Innovation of Life” જરૂરી
ગ્રામ વિકાસ મંત્રીશ્રીએ જણાવ્યું હતું કે હવે સમય આવી ગયો છે કે ગામડાંને માત્ર પરંપરાગત વિકાસથી આગળ લઈ જઈને શહેર જેવી સુવિધાઓ, આધુનિક જીવનશૈલી અને આર્થિક તકો સાથે જોડવામાં આવે.
તેમણે “Innovation of Life” પર ભાર મૂકતાં કહ્યું કે,
-
ગામડાંમાં રોજગારની તકો ઊભી થવી જોઈએ
-
યુવાનોને ગામ છોડીને શહેરોમાં સ્થળાંતર ન કરવું પડે
-
ગામડાંમાં શિક્ષણ, આરોગ્ય, સ્વચ્છતા અને આવાસની ગુણવત્તા શહેર જેટલી હોવી જોઈએ
પ્રધાનમંત્રી આવાસ યોજના–ગ્રામીણ (PMAY-G): ગરીબ માટે સુરક્ષિત ઘર
બેઠક દરમિયાન પ્રધાનમંત્રી આવાસ યોજના–ગ્રામીણ અંતર્ગત રાજ્યમાં ચાલી રહેલી આવાસ નિર્માણ કામગીરીની વિસ્તૃત સમીક્ષા કરવામાં આવી. મંત્રીશ્રીએ જણાવ્યું હતું કે,
-
દરેક પાત્ર લાભાર્થીને સમયસર પાકું મકાન મળે
-
ઘરોની ગુણવત્તામાં કોઈ સમાધાન ન થાય
-
ભૌતિક અને નાણાકીય લક્ષ્યો સમયમર્યાદામાં પૂર્ણ થાય
તે માટે અધિકારીઓએ સતત મોનીટરિંગ કરવું જરૂરી છે.
તેમણે ઉમેર્યું કે ઘર માત્ર ઈંટ-પથ્થરનું માળખું નથી, પરંતુ ગરીબ પરિવારો માટે સુરક્ષા, સન્માન અને સ્થિર જીવનનો આધાર છે.
સ્વચ્છ ભારત મિશન–ગ્રામીણ: સ્વચ્છતા એટલે સ્વસ્થતા
સ્વચ્છ ભારત મિશન–ગ્રામીણ અંતર્ગત થયેલી કામગીરીની સમીક્ષા કરતાં મંત્રીશ્રીએ જણાવ્યું કે,
-
ગામડાંમાં ઓપન ડિફેકેશન ફ્રી (ODF) સ્થિતિ જાળવવી
-
ઘન અને પ્રવાહી કચરા વ્યવસ્થાપનને વધુ અસરકારક બનાવવું
-
સ્વચ્છતાને આંદોલન નહીં, પરંતુ જીવનશૈલી બનાવવી
આ બાબતો પર ખાસ ધ્યાન આપવું જરૂરી છે.
તેમણે જણાવ્યું કે સ્વચ્છતા માત્ર સરકારી યોજના નથી, પરંતુ સમાજની સામૂહિક જવાબદારી છે.
મહાત્મા ગાંધી નરેગા: રોજગાર સાથે સંપત્તિ સર્જન
મહાત્મા ગાંધી નરેગા યોજના અંગે ચર્ચા કરતાં ગ્રામ વિકાસ મંત્રીશ્રીએ જણાવ્યું કે,
-
નરેગા હેઠળ માત્ર રોજગાર પૂરતો નહીં, પરંતુ ટકાઉ સંપત્તિ સર્જન થવું જોઈએ
-
પાણી સંરક્ષણ, જમીન વિકાસ, ગ્રામ્ય માળખાં નિર્માણ જેવા કામોને પ્રાથમિકતા આપવી
-
શ્રમિકોને સમયસર મજૂરી ચુકવાય તે સુનિશ્ચિત કરવું
તેમણે કહ્યું કે નરેગા ગ્રામ્ય અર્થતંત્રને મજબૂત બનાવવાનું શક્તિશાળી સાધન છે.
છેવાડાના નાગરિક સુધી વિકાસ પહોંચાડવાનો સંકલ્પ
મંત્રીશ્રીએ ઉપસ્થિત અધિકારીઓને સ્પષ્ટ સૂચના આપતાં જણાવ્યું હતું કે,
“રાજ્યનો કોઈપણ છેવાડાનો નાગરિક વિકાસથી વંચિત ન રહે – આ અમારી સૌની સામૂહિક જવાબદારી છે.”
તે માટે સરકારી યોજનાઓના ભૌતિક તથા નાણાકીય લક્ષ્યો સમયસર પૂર્ણ થાય તે માટે સુચારું આયોજન, સતત સમીક્ષા અને મેદાન સ્તરે અસરકારક અમલીકરણ જરૂરી છે.
ગ્રામ્ય વિકાસ: માત્ર યોજના નહીં, પરિવર્તનની પ્રક્રિયા
બેઠક દરમિયાન આ બાબત પર પણ ભાર મૂકવામાં આવ્યો કે ગ્રામ્ય વિકાસ એટલે માત્ર સરકારી યોજનાઓનું અમલીકરણ નહીં, પરંતુ ગ્રામ્ય જીવનમાં સર્વાંગી પરિવર્તન લાવવાની પ્રક્રિયા છે.
આ પરિવર્તનમાં સમાવેશ થાય છે:
-
આર્થિક સશક્તિકરણ
-
સામાજિક સમાનતા
-
ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકાસ
-
માનવ સંસાધન વિકાસ
ઉચ્ચ અધિકારીઓની હાજરીમાં વિસ્તૃત ચર્ચા
આ સમીક્ષા બેઠકમાં ગ્રામ વિકાસ વિભાગના અગ્ર સચિવ શ્રી ધનંજય દ્વિવેદી, પંચાયત, ગ્રામ ગૃહ નિર્માણ અને ગ્રામ વિકાસ વિભાગના અધિક કમિશનર શ્રી બી.એમ. પ્રજાપતિ સહિત રાજ્યના તમામ જિલ્લાઓના નિયમકશ્રીઓ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.
બેઠક દરમિયાન દરેક જિલ્લામાં ચાલી રહેલી કામગીરી, પડકારો અને સુધારાની તકો અંગે વિસ્તૃત ચર્ચા કરવામાં આવી હતી.
ડિજિટલ મોનીટરિંગ અને પારદર્શિતા પર ભાર
ગ્રામ વિકાસ મંત્રીશ્રીએ યોજનાઓના અમલીકરણમાં ડિજિટલ ટેકનોલોજી અને પારદર્શિતા વધારવા પર ભાર મૂક્યો. તેમણે જણાવ્યું કે,
-
રિયલ-ટાઇમ ડેટા મોનીટરિંગ
-
ઓનલાઈન ટ્રેકિંગ સિસ્ટમ
-
લાભાર્થીઓ સાથે સીધી સંવાદ પ્રક્રિયા
આ બધાથી ભ્રષ્ટાચાર અને વિલંબ દૂર કરી શકાય છે.
ગામડાં – ભારતના વિકાસનો આધારસ્તંભ
મંત્રીશ્રીએ પોતાના સંબોધનના અંતમાં જણાવ્યું કે,
“ભારતનું ભવિષ્ય શહેરોની ઊંચી ઇમારતોમાં નહીં, પરંતુ મજબૂત અને સમૃદ્ધ ગામડાંમાં છુપાયેલું છે.”
જો ગામડાં સ્વાવલંબી, સ્વચ્છ, સમૃદ્ધ અને સુવિધાસભર બનશે, તો વિકસિત ભારત@2047નું સ્વપ્ન અવશ્ય સાકાર થશે.
નિષ્કર્ષ
ગાંધીનગર ખાતે યોજાયેલ આ સમીક્ષા બેઠકએ સ્પષ્ટ સંદેશ આપ્યો છે કે ગુજરાત સરકાર ગ્રામ્ય વિકાસને માત્ર નીતિગત નહીં, પરંતુ મિશન મોડમાં આગળ વધારી રહી છે.
પ્રધાનમંત્રી આવાસ યોજના, સ્વચ્છ ભારત મિશન અને નરેગા જેવી યોજનાઓ દ્વારા ગામડાંને આર્થિક, સામાજિક અને આધુનિક રીતે મજબૂત બનાવવાનો દૃઢ સંકલ્પ લેવાયો છે.
જ્યારે ગામડાં ઈકોનોમી હબ બનશે, ત્યારે જ વિકસિત ભારત@2047નું સ્વપ્ન સાકાર થશે – અને ગુજરાત આ દિશામાં આગળ વધતું રાજ્ય બની રહ્યું છે.
