જામનગર મહાનગરપાલિકામાં અવેજી સફાઈ કર્મચારીઓના EPF-ESIમાં ભ્રષ્ટાચારનો ભડકો

Industrial Disputes Act-1947નું ખુલ્લેઆમ ઉલ્લંઘન, પગાર અટકાવવાની દાદાગીરી સામે આંદોલનની ચેતવણી”

જામનગર મહાનગરપાલિકાની સોલીડ વેસ્ટ શાખામાં કાર્યરત અવેજી સફાઈ કર્મચારીઓના EPFમાં ગેરરીતિ, ESIના બહાને પગાર અટકાવવાની ગેરકાયદેસર કાર્યવાહી તથા Industrial Disputes Act, 1947ના ઉલ્લંઘન અંગે

ઉપરોક્ત વિષય સંદર્ભે વિનમ્રતાપૂર્વક પરંતુ અત્યંત ગંભીરતા સાથે જણાવવાનું કે જામનગર મહાનગરપાલિકાની સોલીડ વેસ્ટ મેનેજમેન્ટ શાખામાં છેલ્લા અનેક વર્ષોથી 700 થી 800 જેટલા અવેજી (કોન્ટ્રાક્ટ આધારિત) સફાઈ કર્મચારીઓ શહેરની સ્વચ્છતા, આરોગ્ય અને જનસુરક્ષાને કેન્દ્રમાં રાખી પોતાની ફરજ નિષ્ઠાપૂર્વક બજાવી રહ્યા છે. વરસાદ, તડકો, તહેવારો કે આફતો – દરેક પરિસ્થિતિમાં આ કર્મચારીઓ શહેર માટે અવિરત સેવા આપી રહ્યા છે. છતાં દુર્ભાગ્યવશ, આજ એ જ કર્મચારીઓ સાથે મહાનગરપાલિકા અને સંકળાયેલ કોન્ટ્રાક્ટરો દ્વારા ખુલ્લેઆમ અન્યાય કરવામાં આવી રહ્યો છે.

ESIના બહાને પગાર અટકાવવાની ગેરકાયદેસર કાર્યવાહી

તાજેતરના સમયગાળામાં જામનગર મહાનગરપાલિકાની સોલીડ વેસ્ટ શાખામાં કામ કરતા અનેક અવેજી સફાઈ કર્મચારીઓના પગાર કોઈપણ પૂર્વ નોટીસ કે લેખિત જાણ વિના અટકાવી લેવામાં આવ્યા છે. કારણ તરીકે માત્ર એટલું જણાવવામાં આવે છે કે “ESIના કાગળો અધૂરા છે” અથવા “ESI પ્રક્રિયા પૂર્ણ નથી”.

આ પ્રકારની કાર્યવાહી Industrial Disputes Act, 1947 તેમજ Payment of Wages Act મુજબ સંપૂર્ણપણે ગેરકાયદેસર છે. કર્મચારી પોતાની ફરજ બજાવી ચૂક્યો હોય તો તેની મહેનતાણું અટકાવવાનો કોઈ અધિકાર ન તો મહાનગરપાલિકાને છે, ન તો કોન્ટ્રાક્ટરને.

કાયદા અનુસાર,

કર્મચારીના પગાર રોકવા પહેલાં યોગ્ય નોટીસ આપવી ફરજિયાત છે
કર્મચારીની ભૂલ સાબિત થયા વગર પગાર અટકાવી શકાય નહીં
પ્રશાસકીય ખામીઓનો દંડ કર્મચારી પર લાદી શકાય નહીં

છતાં પણ જામનગર મહાનગરપાલિકામાં આ તમામ કાયદાઓને તિલાંજલી આપી સફાઈ કર્મચારીઓને માનસિક અને આર્થિક રીતે હેરાન કરવામાં આવી રહ્યા છે.

2017થી EPF કપાત છતાં ખાતામાં રકમ જમા નહીં : ભ્રષ્ટાચારની વાસ

જામનગર મહાનગરપાલિકાની સોલીડ વેસ્ટ શાખામાં વર્ષ 2017થી સતત કામ કરી રહેલા અનેક અવેજી સફાઈ કર્મચારીઓના પગારમાંથી દર મહિને EPF (Employees Provident Fund) તરીકે નિયમિત કપાત કરવામાં આવી છે. કર્મચારીઓના પગાર સ્લિપમાં EPF કપાત દર્શાવવામાં આવે છે, પરંતુ હકીકત એ છે કે આજે સુધી આ રકમ તેમના EPF ખાતામાં જમા કરવામાં આવી નથી.

આ સ્થિતિ માત્ર વહીવટી બેદરકારી નહીં પરંતુ મોટાપાયે આર્થિક ભ્રષ્ટાચારની ગંભીર શંકા ઊભી કરે છે.

પ્રશ્ન એ છે કે:

જો કર્મચારીઓના પગારમાંથી EPF કપાયું છે, તો તે રકમ ક્યાં ગઈ?
કોના ખાતામાં આ નાણાં જમા થયા?
શું કોન્ટ્રાક્ટર અને તંત્રની મિલીભગતથી આ નાણાંનો દુરુપયોગ થયો છે?

EPF એક કર્મચારીનું ભવિષ્ય સુરક્ષિત રાખતું મહત્વપૂર્ણ સામાજિક સુરક્ષા સાધન છે. તેમાં ગેરરીતિ થવી એ માત્ર કાયદાનો ભંગ નહીં પરંતુ શ્રમિકોના ભવિષ્ય સાથે સીધો ખેલ છે.

અવેજી કર્મચારીઓ સાથે દોઢદંડની નીતિ

આ અવેજી સફાઈ કર્મચારીઓ વર્ષોથી એ જ કામ, એ જ સમય અને એ જ જવાબદારીઓ સાથે કામ કરી રહ્યા છે જે કામ કાયમી કર્મચારીઓ કરે છે. છતાં તેમને:

ન તો સમાન પગાર
ન તો કાયદેસર લાભો
ન તો સમયસર EPF-ESI
અને ન તો ન્યાયસંગત વર્તન

આ બધું **“Equal Pay for Equal Work”**ના સિદ્ધાંતનો સ્પષ્ટ ભંગ છે.

શહેરની સ્વચ્છતા પાછળ અવિરત સેવા છતાં અવગણના

શહેરની ગલીઓ, બજારો, હોસ્પિટલ વિસ્તાર, ડમ્પિંગ સાઇટ્સ – દરેક જગ્યાએ જીવ જોખમમાં મૂકી કામ કરતા સફાઈ કર્મચારીઓ જો આજે રસ્તા પર ઉતરવા મજબૂર થાય, તો તેની સંપૂર્ણ જવાબદારી જામનગર મહાનગરપાલિકાના તંત્ર અને સંકળાયેલા કોન્ટ્રાક્ટરોની રહેશે.

માંગણીઓ

અંતે, અમે નીચે મુજબની માંગ કરીએ છીએ :

જે જે અવેજી સફાઈ કર્મચારીઓના પગારમાંથી EPF કપાત થઈ છે, તેમની તમામ બાકી રકમ વ્યાજ સહિત તાત્કાલિક તેમના EPF ખાતામાં જમા કરવામાં આવે
ESIના બહાને અટકાવાયેલા તમામ સફાઈ કર્મચારીઓના પગાર તાત્કાલિક ચૂકવવામાં આવે
EPF-ESIમાં થયેલી ગેરરીતિ અંગે ઉચ્ચસ્તરીય તપાસ કમિટી રચી જવાબદાર અધિકારીઓ અને કોન્ટ્રાક્ટરો સામે કાયદેસર કાર્યવાહી કરવામાં આવે
Industrial Disputes Act, 1947 મુજબ અવેજી સફાઈ કર્મચારીઓના હકોનું સંરક્ષણ કરવામાં આવે

ચેતવણી : આંદોલન અને હડતાળની તૈયારી

જો ઉપરોક્ત માંગણીઓ તાત્કાલિકના ધોરણે પૂર્ણ કરવામાં નહીં આવે તો અમારે તમામ અવેજી સફાઈ કર્મચારીઓને સાથે રાખી તમામ પ્રકારની સફાઈ કામગીરીથી અળગા રહી, કાયદેસર રીતે હડતાળ અને આંદોલન કરવાની ફરજ પડશે. જેની સંપૂર્ણ જવાબદારી તંત્રની રહેશે.

ઉપસંહાર

આ કોઈ એક વ્યક્તિની ફરિયાદ નથી, પરંતુ જામનગર શહેરની સ્વચ્છતા માટે દિવસ-રાત કામ કરતા સૈંકડો શ્રમિકોની વ્યથા છે. જો આજે અવેજી સફાઈ કર્મચારીઓના હકો માટે અવાજ નહીં ઉઠાવવામાં આવે, તો આવતીકાલે સમગ્ર શ્રમિક વર્ગ માટે આ ખતરનાક પરંપરા બની રહેશે.