જામનગર સર્કિટ હાઉસ ખાતે આજે ગુજરાત કોંગ્રેસ દ્વારા એક મહત્વપૂર્ણ અને ખૂબ જ ગંભીર પત્રકાર પરિષદ યોજવામાં આવી હતી. આ પરિષદમાં ચૂંટણી પંચ દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલી SIR (Special Intensive Revision) પ્રક્રિયા અને તેના ફોર્મ નંબર ૭ના પગલે ઊભી થયેલી સમસ્યાઓને લઈને ભારે આક્ષેપો કરવામાં આવ્યા હતા. કોંગ્રેસ પાર્ટીએ સીધો આરોપ લગાવ્યો છે કે આ પ્રક્રિયામાં ભાજપના ઇશારે જાણીજોઈને ગડબડ કરવામાં આવી રહી છે અને હજારો મતદારોને ભોગ બનાવવાનું કાવતરું રચવામાં આવી રહ્યું છે.
પત્રકાર પરિષદમાં કોંગ્રેસના મુખ્ય આગેવાનોમાંથી વિક્રમ માડમ, દીગુભા જાડેજા, ધવલ નંદા, સહારા મકવાણા સહિત અનેક નગરસેવકો અને આ પ્રક્રિયાના ભોગ બનેલા મતદારો પણ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. આ પરિષદમાં બોલતા વક્તાઓએ એક સૂરમાં જણાવ્યું કે SIR પ્રક્રિયાને નામે લોકશાહીના મૂળભૂત અધિકાર – મતદાનના અધિકારને છીનવી લેવાનો પ્રયાસ થઈ રહ્યો છે.
SIR પ્રક્રિયા શું છે અને ફોર્મ-૭નું મહત્વ શું?
SIR એટલે Special Intensive Revision – ચૂંટણી પંચ દ્વારા મતદાર યાદીમાં નોંધાયેલા નામોની ચકાસણી અને સુધારણા માટે શરૂ કરવામાં આવેલી એક વિશેષ પ્રક્રિયા. આ પ્રક્રિયા હેઠળ મતદાર યાદીમાંથી નામ કાઢવા, નવા નામ ઉમેરવા અને ખોટા/બિનહક્કી નામોને દૂર કરવાનું કામ થાય છે.
આ પ્રક્રિયામાં ફોર્મ-૭ એક મહત્વનું ફોર્મ છે. આ ફોર્મનો ઉપયોગ કોઈપણ વ્યક્તિ દ્વારા કોઈપણ મતદારના નામને યાદીમાંથી કાઢી નાખવા માટે કરી શકાય છે. ફોર્મ-૭ ભરનાર વ્યક્તિએ એવો આક્ષેપ કરવાનો હોય છે કે આ વ્યક્તિ :
- મૃત્યુ પામી છે
- સ્થળાંતર થઈ ગયું છે
- બિનનાગરિક છે
- બે જગ્યાએ નોંધણી કરાવી છે
- ઉંમરના કારણે અયોગ્ય છે
આ ફોર્મ ભરાયા પછી બૂથ લેવલ ઓફિસર (BLO) તપાસ કરે છે અને જો આક્ષેપ સાચો લાગે તો નામ યાદીમાંથી કાઢી નાખવામાં આવે છે.
કોંગ્રેસના મુખ્ય આક્ષેપો
પત્રકાર પરિષદમાં કોંગ્રેસ આગેવાનોએ નીચેના ગંભીર આક્ષેપો કર્યા :
- ભાજપના કાર્યકરો દ્વારા બેફામ ફોર્મ-૭ ભરાઈ રહ્યા છે ખાસ કરીને કોંગ્રેસના મજબૂત વિસ્તારોમાં અને મુસ્લિમ-બહુમતી વિસ્તારોમાં હજારો ફોર્મ-૭ ભરાયા છે જેમાં બિનહક્કી આક્ષેપો કરવામાં આવ્યા છે.
- BLO અને ERO ભાજપના ઇશારે કામ કરી રહ્યા છે ઘણા BLO એવા ક્ષેત્રોમાં છે જ્યાં તેઓ ભાજપના કાર્યકર્તા છે અને તેઓ ફોર્મ-૭ની તપાસમાં પક્ષપાત કરી રહ્યા છે.
- પુરાવા વિના નામ કાઢી નાખવાની પ્રક્રિયા ઘણા મતદારોને નોટિસ પણ નથી મળી અને તેમના નામ યાદીમાંથી કાઢી નાખવામાં આવ્યા છે.
- ફોર્મ-૬ દ્વારા નવા નામ ઉમેરવામાં અડચણો જ્યાં કોંગ્રેસના મતદારો ફોર્મ-૬ ભરીને નામ ઉમેરાવવા જાય છે ત્યાં તેમને રોકવામાં આવે છે અથવા તેમના ફોર્મ રિજેક્ટ કરવામાં આવે છે.
- ચૂંટણી પંચની નિષ્ક્રિયતા આ બધી ગડબડીઓ વિરુદ્ધ ચૂંટણી પંચ સુધ્ધાં કોઈ કાર્યવાહી કરી રહ્યું નથી.
પત્રકાર પરિષદમાં શું બોલાયું?
વિક્રમ માડમ (જામનગર કોંગ્રેસના પ્રમુખ) : “આખા ગુજરાતમાં SIR પ્રક્રિયાને નામે ભાજપ એક મોટું કાવતરું રચી રહ્યું છે. ખાસ કરીને જામનગર, જામકંડોરણા, જોધપુર, જામનગર શહેર અને ધ્રોલમાં હજારો મુસ્લિમ અને દલિત મતદારોના નામ કાઢી નાખવામાં આવ્યા છે. આ લોકશાહીની હત્યા છે.”
દીગુભા જાડેજા : “અમે પાસે એવા ૪૫૦થી વધુ ફોર્મ-૭ની કોપી છે જેમાં એક જ વ્યક્તિએ ૧૫૦થી વધુ નામ પર આક્ષેપ કર્યો છે. આ બધું એક જ પેટર્નમાં થઈ રહ્યું છે – ભાજપના બૂથ એજન્ટો દ્વારા.”
ધવલ નંદા : “જે લોકોના નામ કાઢવામાં આવ્યા છે તેમાંથી ૭૦% એવા છે જેમણે છેલ્લી ચૂંટણીમાં કોંગ્રેસને મત આપ્યો હતો. આ આકસ્મિક નથી – આ પૂર્વગ્રહથી કરવામાં આવેલું કામ છે.”
સહારા મકવાણા : “અમે ચૂંટણી પંચને માંગ કરીએ છીએ કે તમામ ફોર્મ-૭ની સ્ક્રુટિની કરાવે અને જે ખોટા આક્ષેપો છે તેમને નકારી કાઢે. જો આ નહીં થાય તો અમે હાઈકોર્ટમાં જઈશું.”
ભોગ બનેલા મતદારોના અનુભવ
પરિષદમાં ઉપસ્થિત થયેલા કેટલાક મતદારોએ પોતાની વેદના વ્યક્ત કરી :
- રહીમભાઈ (પાટણવાડા) : “મારું નામ ૨૦ વર્ષથી યાદીમાં છે. આ વખતે ફોર્મ-૭ આવ્યો કે હું મૃત્યુ પામ્યો છું. હું જીવતો છું અને મત આપવા જઈશ.”
- રેખાબેન (જામનગર શહેર) : “અમારા પરિવારના ૭ સભ્યોના નામ કાઢી નાખ્યા છે. કોઈ નોટિસ નથી મળી.”
- કાનજીભાઈ (ધ્રોલ) : “અમને કહેવામાં આવ્યું કે તમે બીજા રાજ્યમાં રહો છો. અમે આખું જીવન અહીં જ વિતાવ્યું છે.”
કોંગ્રેસની માંગણીઓ
પત્રકાર પરિષદમાં કોંગ્રેસે નીચેની માંગણીઓ મૂકી :
- તમામ ફોર્મ-૭ની સ્વતંત્ર તપાસ થાય
- જે નામો કાઢવામાં આવ્યા છે તેમને તાત્કાલિક પુનઃસ્થાપિત કરવામાં આવે
- દરેક ફોર્મ-૭ પર BLOની સહી અને તપાસનો પુરાવો ફરજિયાત રાખવો
- ચૂંટણી પંચ દ્વારા એક સ્વતંત્ર કમિટી બનાવવામાં આવે
- ખોટા ફોર્મ-૭ ભરનારા વ્યક્તિઓ સામે FIR થાય
ભાજપની સંભવિત પ્રતિક્રિયા
જોકે આ પત્રકાર પરિષદ બાદ ભાજપ તરફથી હજુ સત્તાવાર પ્રતિસાદ આવ્યો નથી, પરંતુ ભૂતકાળના અનુભવ પ્રમાણે ભાજપ આ આક્ષેપોને “રાજકીય રચેલું ડ્રામા” ગણાવી શકે છે અને કહી શકે છે કે SIR પ્રક્રિયા સંપૂર્ણપણે નિષ્પક્ષ અને ચૂંટણી પંચના માર્ગદર્શન મુજબ ચાલી રહી છે.
નિષ્કર્ષ અને રાજકીય મહત્વ
આ પત્રકાર પરિષદ દર્શાવે છે કે જામનગર અને દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં આગામી સ્થાનિક ચૂંટણીઓ પહેલાં મતદાર યાદી એક મોટો મુદ્દો બની રહ્યો છે. કોંગ્રેસ આ મુદ્દાને લઈને આક્રમક રણનીતિ અપનાવી રહી છે અને ભાજપ પર “મતદારોના અધિકાર છીનવવાનો” આરોપ લગાવી રહી છે.
જો આ આક્ષેપો સાચા સાબિત થશે તો તે લોકશાહી પર ગંભીર પ્રશ્ન ઉભા કરશે. બીજી તરફ જો ચૂંટણી પંચ આ પ્રક્રિયાને સંપૂર્ણ નિષ્પક્ષ રાખશે અને ખોટા ફોર્મ-૭ રદ કરશે તો કોંગ્રેસના આક્ષેપો નબળા પડી શકે છે.
આગામી દિવસોમાં આ મુદ્દો રાજકીય રીતે ખૂબ ગરમ થવાની શક્યતા છે અને બંને પક્ષો આને ચૂંટણીના મુખ્ય મુદ્દા તરીકે ઉઠાવશે.
