ગીરનાર પર્વતની તળેટીમાં આવેલા ભવનાથ મહાદેવ મંદિર ખાતે દર વર્ષે યોજાતો મહાશિવરાત્રી મેળો ગુજરાતના સૌથી મોટા અને આધ્યાત્મિક દૃષ્ટિએ સૌથી મહત્વના મેળાઓમાં ગણાય છે. આ વર્ષે (૨૦૨૬) આ મેળાને અત્યાર સુધીનો સૌથી ભવ્ય, સુવ્યવસ્થિત અને યાદગાર બનાવવાની તૈયારીઓ ઝડપથી ચાલી રહી છે. નાયબ મુખ્યમંત્રી શ્રી હર્ષ સંઘવીની અધ્યક્ષતામાં તા. ૨૯ જાન્યુઆરી ૨૦૨૬ના રોજ જૂનાગઢમાં યોજાયેલી ઉચ્ચ-સ્તરીય બેઠકમાં સાધુ-સંતો, વહીવટી તંત્ર અને સંબંધિત વિભાગોના અધિકારીઓ સાથે વિસ્તૃત ચર્ચા કરવામાં આવી અને અનેક મહત્વના નિર્ણયો લેવામાં આવ્યા.
મેળાની તારીખો અને મુખ્ય આકર્ષણો
આ વર્ષે મહાશિવરાત્રી તા. ૨૬ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬, બુધવારે છે. પરંતુ ભવનાથ મેળો પરંપરાગત રીતે તા. ૧૧ ફેબ્રુઆરીથી શરૂ થઈને ૧૫ ફેબ્રુઆરી સુધી ચાલે છે. આ સમયગાળા દરમિયાન :
- સાધુ-સંતોનું આગમન અને નગરયાત્રા (૧૧ ફેબ્રુઆરી)
- નાગા સાધુઓની રવેડી (૧૨–૧૩ ફેબ્રુઆરી)
- શાહી સ્નાન (૧૪ ફેબ્રુઆરી)
- મુખ્ય મહાશિવરાત્રી પર્વ (૨૬ ફેબ્રુઆરી – રાત્રિનો જાગરણ)
આ વખતે મેળામાં અંદાજે ૧૫–૨૦ લાખ શ્રદ્ધાળુઓ અને હજારો સાધુ-સંતો પધારવાની શક્યતા છે.
નાયબ મુખ્યમંત્રી શ્રી હર્ષ સંઘવીનું નિવેદન
બેઠકમાં નાયબ મુખ્યમંત્રી શ્રી હર્ષ સંઘવીએ કહ્યું :
“મુખ્યમંત્રી શ્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલના માર્ગદર્શન હેઠળ આ વર્ષનો ભવનાથ મહાશિવરાત્રી મેળો અત્યાર સુધીનો સૌથી ભવ્ય, સુરક્ષિત અને યાદગાર બનશે. આ મેળો માત્ર ધાર્મિક પર્વ નથી – તે ગુજરાતની ભક્તિ, સંસ્કૃતિ અને વહીવટી ક્ષમતાનું પ્રતીક છે. અમે શ્રદ્ધાળુઓની આસ્થા અને સુરક્ષા બંનેને સર્વોચ્ચ પ્રાધાન્ય આપીશું.”
આ વર્ષના મુખ્ય નવા નિર્ણયો અને વ્યવસ્થાઓ
- પ્રથમ વખત અલૌકિક નગર પ્રવેશ અને નગરયાત્રા
- તા. ૧૧ ફેબ્રુઆરીએ સાંજે સાધુ-સંતોના આગમન સાથે ભવ્ય નગરયાત્રા નીકળશે.
- આ યાત્રામાં હજારો સાધુ-સંતો, નાગા સાધુઓ, ભક્તો અને સ્થાનિક લોકો સામેલ થશે.
- યાત્રાના રૂટ પર ભગવાન શિવની થીમ આધારિત સુશોભન, રોશની અને સંગીતનું આયોજન થશે.
- નાગા સાધુઓની રવેડી રૂટમાં ૫૦૦ મીટરનો વધારો
- અગાઉ રવેડી રૂટ ૧.૫ કિ.મી. હતો.
- આ વખતે તેને વધારીને ૨ કિ.મી. કરવામાં આવ્યો છે.
- આનાથી વધુમાં વધુ શ્રદ્ધાળુઓ નાગા સાધુઓના દર્શન લઈ શકશે.
- રવેડી રૂટ પર સુરક્ષા માટે વધારાના પોલીસ જવાનો અને CCTV કેમેરા ઉભા કરાશે.
- શાહી સ્નાનનું લાઈવ સ્ટ્રીમિંગ
- શાહી સ્નાનના સમયે (સામાન્ય રીતે ૧૪ ફેબ્રુઆરીએ) મેળાનું લાઈવ સ્ટ્રીમિંગ કરવામાં આવશે.
- આનાથી દૂર-દૂરના ભક્તો પણ આ પવિત્ર ક્ષણનો સાક્ષી બની શકશે.
- યુટ્યુબ, ફેસબુક અને અન્ય સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ પર લાઈવ પ્રસારણ થશે.
- સુરક્ષા અને વ્યવસ્થાની વધેલી તૈયારીઓ
- પોલીસ જવાનોની સંખ્યા ૧,૬૦૦થી વધારીને ૨,૯૦૦થી વધુ કરવામાં આવી છે.
- આખા રૂટ અને મેળા વિસ્તારમાં CCTV કેમેરાનું જાળવણી.
- ડ્રોન સર્વેલન્સ અને ક્વિક રિસ્પોન્સ ટીમો તૈનાત રહેશે.
- ફાયર બ્રિગેડ, આરોગ્ય ટીમો, એમ્બ્યુલન્સ અને ડોક્ટરોની ૨૪×૭ તૈયારી.
- સુશોભન અને થીમ
- આખો રવેડી રૂટ અને નગરયાત્રાનો રૂટ “ભગવાન ભોલેનાથ” થીમ પર સુશોભિત કરવામાં આવશે.
- જૂનાગઢ શહેરને રોશનીથી શણગારવામાં આવશે.
- સેલ્ફી પોઈન્ટ, ઇન્ફોર્મેશન સેન્ટર અને ડિજિટલ સ્ક્રીનની વ્યવસ્થા.
- વોલેન્ટિયર્સ અને સામાજિક સંસ્થાઓની ભાગીદારી
- પ્રથમ વખત ૧,૦૦૦થી વધુ સ્થાનિક યુવાનોને વોલેન્ટિયર તરીકે જોડવામાં આવશે.
- ૩૦૦થી વધુ સામાજિક સંસ્થાઓ દ્વારા ભક્તો માટે ઉતારા, પ્રસાદ (ભોજન) અને પીવાના પાણીની વ્યવસ્થા.
- પીવાનું પાણી અને શૌચાલય
- આખા રૂટ પર શુદ્ધ પીવાના પાણીની વ્યવસ્થા
- સ્વચ્છ અને આધુનિક શૌચાલયો (મહિલા-પુરુષ અલગ-અલગ)
- દર ૫૦૦ મીટરે પાણી અને શૌચાલયની સુવિધા
મેળાનું ઐતિહાસિક અને આધ્યાત્મિક મહત્વ
ભવનાથ મહાશિવરાત્રી મેળો ભારતના સૌથી પ્રાચીન અને મહત્વના શિવમેળાઓમાંનો એક છે. ગીરનાર પર્વત પર ભગવાન દત્તાત્રેય અને નેમિનાથના ચરણો છે, તો તળેટીમાં ભવનાથ મહાદેવનું પ્રાચીન મંદિર છે. આ મેળામાં :
- નાગા સાધુઓની રવેડી
- શાહી સ્નાન
- લાખો શ્રદ્ધાળુઓની હાજરી
- ભજન-કીર્તન, ધૂની અને જાગરણ
આ બધું મળીને આ મેળાને “મીની કુંભ” તરીકે ઓળખ અપાય છે.
સરકારની તૈયારીઓ અને વિશેષ વ્યવસ્થાઓ
- પોલીસ બંદોબસ્ત : ૨,૯૦૦+ પોલીસ જવાનો
- ફાયર અને રેસ્ક્યુ : ૨૪×૭ તૈયારી
- મેડિકલ ટીમ : ૫૦+ ડોક્ટરો, એમ્બ્યુલન્સ અને ફર્સ્ટ એઇડ સેન્ટર
- પાર્કિંગ : બહારના વિસ્તારમાં વિશાળ પાર્કિંગ વ્યવસ્થા
- ડોરમેટરી : શ્રદ્ધાળુઓ માટે રાત્રિ રોકાણની સુવિધા
- પ્રસાદ : ૩૦૦+ સંસ્થાઓ દ્વારા ભોજન વ્યવસ્થા
- સ્વચ્છતા : સ્વચ્છ ભારત મિશનની ટીમો ૨૪ કલાક કામ કરશે
નાયબ મુખ્યમંત્રીની અપીલ
શ્રી હર્ષ સંઘવીએ નિમંત્રણ પાઠવતાં કહ્યું :
“આ વર્ષે ભવનાથના આંગણે ભક્તિ અને શ્રદ્ધાનો મહાપર્વ યોજાવા જઈ રહ્યો છે. હું સમગ્ર ગુજરાત અને દેશભરના સાધુ-સંતો અને શ્રદ્ધાળુઓને આવકારું છું. સ્થાનિક નાગરિકો પણ આ મેળામાં આવતા મહેમાનોનું ઉમળકાભેર સ્વાગત કરે અને વ્યવસ્થા જાળવવામાં સહયોગ આપે.”
આ બેઠકમાં યુવક સેવા અને સાંસ્કૃતિક રાજ્ય મંત્રી ડૉ. જયરામ ગામીત, સાધુ-સંતો, જૂનાગઢ જિલ્લાના પદાધિકારીઓ, યાત્રાધામ વિભાગ અને પ્રવાસન વિભાગના અધિકારીઓ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. બેઠકમાં મેળા માટે તૈયાર કરાયેલું ગીત પણ લોન્ચ કરવામાં આવ્યું હતું.
આ વર્ષનો ભવનાથ મહાશિવરાત્રી મેળો ખરેખર અલૌકિક અને અવિસ્મરણીય બનવાની તમામ શક્યતાઓ ધરાવે છે.
