“મહારાષ્ટ્રના રાજકારણમાં ‘લેડી પવાર’નો ઉદય” અજિત પવારના અવસાન બાદ સુનેત્રા પવાર સત્તાના કેન્દ્રમાં : NCPના રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ અને રાજ્યના પ્રથમ મહિલા ડેપ્યુટી ચીફ મિનિસ્ટર બનવાની તૈયારી.

મુંબઈ | વિશેષ રાજકીય વિશ્લેષણ

મહારાષ્ટ્રના રાજકારણમાં અચાનક એક નવો અધ્યાય શરૂ થયો છે. વર્ષો સુધી છાયા પાછળ રહીને સામાજિક અને વિકાસલક્ષી કાર્યો કરતી રહેલી સુનેત્રા અજિત પવાર હવે રાજ્યની રાજનીતિના કેન્દ્રસ્થાને આવી રહી છે. રાજ્યના ડેપ્યુટી ચીફ મિનિસ્ટર અજિત પવારના દુઃખદ અવસાન બાદ, માત્ર થોડા જ દિવસોમાં જે રાજકીય નિર્ણય લેવાયો છે, તેણે માત્ર મહારાષ્ટ્ર નહીં પરંતુ રાષ્ટ્રીય રાજકારણમાં પણ નવી ચર્ચાને જન્મ આપ્યો છે.

અજિત પવારના અવસાન પછી નૅશનલિસ્ટ કૉન્ગ્રેસ પાર્ટી (NCP)માં નેતૃત્વ કોણ સંભાળશે, ડેપ્યુટી ચીફ મિનિસ્ટર કોણ બનશે અને પવાર પરિવારની રાજકીય વારસાગાથા કઈ દિશામાં આગળ વધશે – એ તમામ પ્રશ્નો વચ્ચે હવે સ્પષ્ટતા થઈ ગઈ છે. સુનેત્રા પવાર NCPના રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ તેમજ મહારાષ્ટ્રના પ્રથમ મહિલા ડેપ્યુટી ચીફ મિનિસ્ટર બનવા જઈ રહ્યાં છે.

આજે સાંજે પાંચ વાગ્યે શપથવિધિ

પાર્ટી સૂત્રો અનુસાર, આજે સાંજે પાંચ વાગ્યે મુંબઈમાં સુનેત્રા પવારની ડેપ્યુટી ચીફ મિનિસ્ટર તરીકેની શપથવિધિ યોજાશે. તે પહેલાં આજે NCPની બેઠક બોલાવવામાં આવી છે, જેમાં તેમના નામ પર ઔપચારિક મહોર મારવામાં આવશે. ગઇકાલે સાંજે જ તેમણે પાર્ટીના વરિષ્ઠ નેતાઓ અને વિધાનસભ્યોની ભાવનાને માન આપીને બંને પદ સ્વીકારવા સંમતિ દર્શાવી હતી.

આ નિર્ણય માત્ર ભાવનાત્મક નથી, પરંતુ રાજકીય સ્થિરતા અને સત્તાસંતુલન જાળવવા માટેનો વ્યૂહાત્મક પગલું હોવાનું રાજકીય નિરીક્ષકો માને છે.

પાછલા બારણેથી રાજ્યસભા, હવે સીધા સત્તાશિખરે

સુનેત્રા પવારનું રાજકીય પ્રવાસ ખાસ્સું અનોખું રહ્યું છે.
➡ લોકસભાની ચૂંટણીમાં બારામતી બેઠક પરથી તેઓ જીત મેળવી શક્યાં નહોતા.
➡ ત્યારબાદ માત્ર બે મહિનામાં તેમને રાજ્યસભામાં મોકલવામાં આવ્યાં.
➡ હવે અચાનક NCPના રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ અને રાજ્યના ડેપ્યુટી ચીફ મિનિસ્ટર બનવાનો માર્ગ ખુલ્યો છે.

આ સ્થિતિને રાજકીય ભાષામાં “પાછલા બારણેથી પ્રવેશ કરીને આગળના દરવાજે સત્તા સંભાળવી” તરીકે પણ જોવામાં આવી રહી છે.

વિડિયો કોન્ફરન્સમાં લેવાયો મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય

અજિત પવારના અસ્થિ-વિસર્જન બાદ, સુનેત્રા પવાર અને પાર્ટીના પાંચ વરિષ્ઠ નેતાઓ વચ્ચે વિડિયો કોન્ફરન્સ દ્વારા બેઠક યોજાઈ હતી. એ બેઠકમાં
✔ પાર્ટીની એકતા
✔ સરકારની સ્થિરતા
✔ આવનારા બજેટ સત્ર
✔ અને NCPનું ભવિષ્ય

આ તમામ મુદ્દાઓ પર ચર્ચા થઈ હતી. આ બેઠકમાં સર્વસંમતિથી સુનેત્રા પવારને નેતૃત્વ સંભાળવા વિનંતી કરવામાં આવી હતી, જેને તેમણે સ્વીકારી.

દેવેન્દ્ર ફડણવીસની સંમતિ, સત્તાસમીકરણ સ્પષ્ટ

મુખ્ય પ્રધાન દેવેન્દ્ર ફડણવીસને NCPના આ નિર્ણયની જાણ કરવામાં આવી હતી, અને તેમણે પણ તેને સ્વીકાર આપ્યો છે.

ફડણવીસે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે :

• અજિત પવાર પાસે રહેલું ફાઇનૅન્સ ડિપાર્ટમેન્ટ તેઓ પોતે સંભાળશે

• ક્રીડા અને એક્સાઇઝ વિભાગ સુનેત્રા પવારને ફાળવવામાં આવશે

ફડણવીસે જણાવ્યું હતું કે બજેટ સત્ર નજીક હોવાથી નાણાં વિભાગ તેમની પાસે જ રહેશે અને તેઓ તરત જ બજેટ તૈયારીમાં લાગી જશે.

પુત્ર પાર્થ પવાર રાજ્યસભામાં

આ સમગ્ર રાજકીય ફેરફાર વચ્ચે એક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય એ પણ લેવાયો છે કે પુત્ર પાર્થ પવારને રાજ્યસભામાં મોકલવામાં આવશે. આમ, પવાર પરિવારની રાજકીય વારસાગાથા એકસાથે બે મોરચે આગળ વધશે –
✔ માતા રાજ્ય સરકારમાં
✔ પુત્ર સંસદમાં

NCPના રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ બન્યા પછી વિલીનીકરણની ચર્ચા

સુનેત્રા પવાર NCPના રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ બન્યા બાદ, NCP (SP) સાથેના સંભવિત વિલીનીકરણનો મુદ્દો પણ ફરીથી ચર્ચામાં આવશે. અજિત પવાર જીવતા હતા ત્યારે આ મુદ્દો રાજકીય સંવેદનશીલતાના કારણે ઠંડા બસ્તામાં હતો. હવે નવા નેતૃત્વ હેઠળ એ દિશામાં સંવાદ શરૂ થવાની શક્યતા વ્યક્ત થઈ રહી છે.

સુનેત્રા પવાર : પરિવારિક અને રાજકીય પૃષ્ઠભૂમિ

🔹 જન્મ : ૧૯૬૩
🔹 જન્મસ્થળ : ઉસ્માનાબાદ (હવે ધારાશિવ)
🔹 પિતા : બાજીરાવ પાટીલ – સ્થાનિક રાજકારણના પ્રભાવશાળી નેતા
🔹 ભાઈ : પદ્મસિંહ પાટીલ – ૧૯૮૦થી ઉસ્માનાબાદ જિલ્લાના દિગ્ગજ નેતા

૧૯૮૩માં એસ.બી. આર્ટ્સ કોલેજમાંથી સ્નાતક અભ્યાસ પૂર્ણ કર્યો.
૧૯૮૫માં ભાઈ પદ્મસિંહ પાટીલની મહત્વની ભૂમિકાથી અજિત પવાર સાથે લગ્ન થયા.

રાજકારણથી દૂર રહી સમાજસેવા

લગ્ન બાદ સુનેત્રા પવાર સીધા સક્રિય રાજકારણમાં ન આવ્યાં, પરંતુ સામાજિક કાર્યો દ્વારા લોકો સાથે જોડાણ બનાવ્યું.

➡ બારામતીના કાટેવાડી ગામમાં

• સ્વચ્છતા અભિયાન

• દરેક ઘરમાં ટૉઇલેટ

• ખુલ્લામાં શૌચમુક્તિ

તેમના નેતૃત્વ હેઠળ કાટેવાડી ગામે ૨૦૦૬માં કેન્દ્ર સરકારનો ‘નિર્મલ ગ્રામ’ પુરસ્કાર પ્રાપ્ત કર્યો.

વિકાસકર્તા તરીકે ઓળખ

કાટેવાડીમાં
✔ સોલર સ્ટ્રીટલાઇટ
✔ બાયોગૅસ પ્લાન્ટ
✔ વેસ્ટ મેનેજમેન્ટ
✔ ઑર્ગેનિક ખેતી

આ તમામ યોજનાઓને પ્રોત્સાહન આપ્યું.

૨૦૦૮માં બારામતીમાં ૬૮ એકરમાં હાઈ-ટેક ટેક્સટાઇલ પાર્ક ઊભો કરવામાં તેમણે નેતૃત્વ આપ્યું, જેમાંથી ૧૫,૦૦૦ લોકોને રોજગાર મળ્યો – જેમાં મોટા ભાગે મહિલાઓ હતી.

વિવાદ અને ક્લીન ચિટ

મહારાષ્ટ્ર સ્ટેટ કો-ઑપરેટિવ બૅન્ક કેસમાં સુનેત્રા પવારનું નામ સામે આવ્યું હતું.
૨૦૨૧માં ED દ્વારા મિલકતો ટાંચ કરવામાં આવી હતી, પરંતુ
➡ ચાર્જશીટમાં નામ નહોતું
➡ ૨૦૨૪માં EOW દ્વારા ક્લીન ચિટ આપવામાં આવી

લોકસભા હાર, રાજ્યસભા જીત

૨૦૨૪માં અજિત પવાર NDAમાં જોડાયા બાદ સુનેત્રા પવારને બારામતીથી લોકસભા ઉમેદવાર બનાવાયા. સામેથી સુપ્રિયા સુળે હતાં. તેઓ હારી ગયા, પરંતુ એ હાર પછી બે મહિનામાં રાજ્યસભામાં પહોંચ્યા.

રાજ્યસભામાં તેમની હાજરી ૬૯ ટકા રહી અને ચાર મહત્વપૂર્ણ ચર્ચામાં તેમણે ભાગ લીધો.

નિષ્કર્ષ

સુનેત્રા પવારનો ઉદય માત્ર એક વ્યક્તિનો નહીં, પરંતુ મહારાષ્ટ્રના રાજકારણમાં એક નવી સત્તાકથાની શરૂઆત છે. અજિત પવારની અચાનક વિદાય પછી ઉભી થયેલી ખાલી જગ્યા હવે તેમની પત્ની ભરી રહી છે – ભાવનાત્મક સહાનુભૂતિ, રાજકીય ગણિત અને પરિવારિક વારસાગાથાના સંયોજન સાથે.

હવે જોવાનું એ રહેશે કે ‘લેડી પવાર’ તરીકે ઓળખ મેળવતી સુનેત્રા પવાર પોતાની અલગ ઓળખ ઊભી કરે છે કે પછી અજિત પવારની રાજકીય છાયામાં જ આગળ વધે છે.