બેટ દ્વારકામાં ગેરકાયદેસર કેમ્પિંગ–રેસ્ટોરન્ટનો ખતરો: ‘ડોલ્ફિન એડવેન્ચર’ના નામે પ્રવાસીઓના જીવ સાથે રમતું બેફામ તંત્ર, ફૂડ સેફ્ટી અને GMBની પરમિશન વગર ખુલ્લેઆમ ધંધો – અધિકારીઓની આંખે કોણે પટ્ટી બાંધી?

દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લાનું બેટ દ્વારકા માત્ર એક પ્રવાસન સ્થળ નહીં, પરંતુ ધાર્મિક, પર્યાવરણીય અને સાંસ્કૃતિક રીતે અતિ સંવેદનશીલ વિસ્તાર તરીકે ઓળખાય છે. લાખો શ્રદ્ધાળુઓ અને પ્રવાસીઓ દર વર્ષે અહીં ભગવાન શ્રીકૃષ્ણની લીલાભૂમિના દર્શન કરવા અને કુદરતના સાનિધ્યમાં સમય પસાર કરવા આવે છે. પરંતુ આ પવિત્ર અને સંવેદનશીલ વિસ્તારમાં છેલ્લા કેટલાક સમયથી ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિઓ માથું ઊંચું કરી રહી હોવાની ગંભીર ફરિયાદો સામે આવી છે. ખાસ કરીને “Dolphin Adventure” નામ હેઠળ ચાલી રહેલી ગેરકાયદેસર કેમ્પિંગ અને રેસ્ટોરન્ટ પ્રવૃત્તિઓએ પ્રવાસીઓના જીવને જોખમમાં મૂકી દીધા હોવાનો સનસનાટીભર્યો આક્ષેપ થયો છે.

ફૂડ સેફ્ટી અને GMBની પરમિશન વગર ખુલ્લેઆમ પ્રવૃત્તિઓ

જાગૃત નાગરિક દ્વારા ફૂડ સેફ્ટી વિભાગને કરાયેલી લેખિત તથા ઈ-મેઇલ ફરિયાદ મુજબ, બેટ દ્વારકા વિસ્તારમાં “Dolphin Adventure” નામે ચાલી રહેલા કેમ્પિંગ સાઇટ અને રેસ્ટોરન્ટમાં કોઈપણ પ્રકારનું FSSAI (Food Safety and Standards Authority of India) લાઇસન્સ લેવામાં આવ્યું નથી. નિયમ મુજબ, કોઈપણ સ્થળે ભોજન તૈયાર કરવું કે પ્રવાસીઓને ખોરાક પૂરું પાડવા માટે ફૂડ સેફ્ટી વિભાગની પરમિશન અને નોંધણી ફરજિયાત છે. પરંતુ અહીં આ તમામ નિયમોને બાજુએ રાખી બેફામ રીતે ભોજન તૈયાર કરવામાં આવી રહ્યું છે.

ફરિયાદમાં ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે કે રસોઈ માટે ઉપયોગમાં લેવાતું પાણી પીવાના લાયક છે કે નહીં તેની કોઈ તપાસ નથી, સ્ટાફની તબીબી તપાસ (મેડિકલ ફિટનેસ સર્ટિફિકેટ) ઉપલબ્ધ નથી અને રસોઈ તથા સ્ટોરેજ વિસ્તારમાં ગંભીર અસ્વચ્છતા છે. આવા સંજોગોમાં પ્રવાસીઓને ફૂડ પોઈઝનિંગ, ડાયરીયા, ટાઈફોઇડ તેમજ અન્ય સંક્રમક રોગચાળાનો ગંભીર ખતરો ઊભો થયો છે.

દરિયામાં ફૂડ કચરાનો નિકાલ – પર્યાવરણને મોટું નુકસાન

આ સમગ્ર મામલાનો સૌથી ચિંતાજનક પાસું એ છે કે કેમ્પિંગ અને રેસ્ટોરન્ટમાંથી નીકળતો ફૂડ વેસ્ટ અને અન્ય કચરો બિનધાસ્ત રીતે દરિયામાં નિકાલ કરવામાં આવી રહ્યો હોવાની ફરિયાદ છે. બેટ દ્વારકા આસપાસનો દરિયાઈ વિસ્તાર મરીન ઇકોસિસ્ટમ માટે અતિ મહત્વપૂર્ણ છે. અહીં ડોલ્ફિન સહિત અનેક સમુદ્રી જીવજંતુઓનું વસવાટ છે. દરિયામાં ખોરાકનો કચરો અને પ્લાસ્ટિક ફેંકવાથી માત્ર પર્યાવરણને નુકસાન નથી થતું, પરંતુ પ્રવાસીઓ માટે પણ આરોગ્ય જોખમ વધે છે.

પર્યાવરણવિદોના જણાવ્યા મુજબ, આવા ગેરકાયદેસર કેમ્પિંગ અને રેસ્ટોરન્ટ પ્રવૃત્તિઓ દરિયાઈ પ્રદૂષણમાં વધારો કરે છે, જે લાંબા ગાળે બેટ દ્વારકાની કુદરતી સુંદરતા અને જૈવિક વૈવિધ્યને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.

GMB બેટ દ્વારકા પોર્ટની સ્પષ્ટતા – કોઈ પરમિશન નથી

આ મામલે વધુ ચોંકાવનારી વાત એ છે કે તા. ૦૩-૦૨-૨૦૨૬ના રોજ GMB (ગુજરાત મેરિટાઈમ બોર્ડ) બેટ દ્વારકા પોર્ટના સુપરવાઈઝર સાથે થયેલી ચર્ચામાં સ્પષ્ટ રીતે જણાવવામાં આવ્યું છે કે આ પ્રકારની કોઈપણ કેમ્પિંગ, રેસ્ટોરન્ટ અથવા પ્રવાસી પ્રવૃત્તિ માટે GMB તરફથી કોઈ પરમિશન આપવામાં આવી નથી. એટલે કે, પોર્ટ અને દરિયાઈ વિસ્તાર સાથે જોડાયેલી તમામ પ્રવૃત્તિઓ સંપૂર્ણપણે ગેરકાયદેસર રીતે ચાલી રહી છે.

નિયમ મુજબ, બેટ દ્વારકા જેવા દરિયાઈ અને પોર્ટ વિસ્તાર નજીક કોઈપણ વ્યાવસાયિક પ્રવૃત્તિ શરૂ કરતા પહેલા GMBની મંજૂરી ફરજિયાત છે. પરંતુ અહીં આ મંજૂરી વિના જ પ્રવાસીઓ માટે કેમ્પિંગ, ભોજન અને મનોરંજનની પ્રવૃત્તિઓ ખુલ્લેઆમ ચાલી રહી છે, જે ગંભીર કાયદાકીય ભંગ ગણાય છે.

બિન ખેતી (NA) વિના અનધિકૃત બાંધકામ

ફરિયાદમાં વધુ એક ગંભીર આક્ષેપ કરવામાં આવ્યો છે કે જે જમીન પર આ કેમ્પિંગ સાઇટ અને રેસ્ટોરન્ટ ચલાવવામાં આવી રહ્યા છે તે જમીન બિન ખેતી (NA) નથી. એટલે કે, ખેતીલાયક જમીન પર અનધિકૃત રીતે બાંધકામ કરી વ્યાવસાયિક ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે. જમીન નિયમો મુજબ, ખેતીની જમીન પર કોઈપણ પ્રકારનું વ્યાવસાયિક બાંધકામ કરવા માટે યોગ્ય મંજૂરી અને જમીનનું રૂપાંતરણ ફરજિયાત છે.

અહીં આ તમામ પ્રક્રિયાઓ વિના ટેન્ટ, શેડ, રસોડું અને અન્ય માળખાં ઊભાં કરી દેવામાં આવ્યા હોવાનો આક્ષેપ છે. આથી માત્ર જમીન કાયદાનો ભંગ નથી થતો, પરંતુ ભવિષ્યમાં કોઈ દુર્ઘટના થાય તો તેની જવાબદારી કોણ લેશે તે મોટો પ્રશ્ન ઊભો થાય છે.

પ્રવાસીઓના જીવ સાથે સીધો ખેલ

બેટ દ્વારકા જેવા પ્રવાસન સ્થળે દેશ-વિદેશથી આવનારા પ્રવાસીઓ પરિવાર સાથે નિર્ભયતાથી ફરવા આવે છે. તેઓ સરકાર અને તંત્ર પર વિશ્વાસ રાખીને અહીંની સુવિધાઓનો ઉપયોગ કરે છે. પરંતુ જ્યારે આવા ગેરકાયદેસર કેમ્પિંગ અને રેસ્ટોરન્ટમાં કોઈપણ પ્રકારની સલામતી વ્યવસ્થા ન હોય, ત્યારે પ્રવાસીઓના જીવ સાથે સીધો ખેલ રમાઈ રહ્યો હોવાનું કહી શકાય.

અચાનક આગ લાગી જાય, ખોરાકથી ઝેર ફેલાય, અથવા દરિયામાં કોઈ દુર્ઘટના બને તો તેની જવાબદારી કોણ લેશે? આ પ્રશ્ન હવે ગંભીર રીતે ઉઠી રહ્યો છે.

અધિકારીઓની ભૂમિકા પર સવાલ

આ સમગ્ર મામલે સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ છે કે આ બધું ચાલે છે તો સ્થાનિક તંત્ર, ફૂડ સેફ્ટી વિભાગ, જિલ્લા પ્રશાસન, GMB અને અન્ય સંબંધિત વિભાગો શું કરી રહ્યા છે? શું અધિકારીઓને આ ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિઓની જાણ નથી, કે પછી જાણ હોવા છતાં આંખ મીંચી લેવામાં આવી રહી છે?

સ્થાનિક લોકો અને જાગૃત નાગરિકોમાં એવી ચર્ચા છે કે જો નિયમિત તપાસ અને કડક કાર્યવાહી થતી હોત, તો આવા ગેરકાયદેસર ધંધાઓ ચાલતા ન હોત. “સરકારી અધિકારીઓની આંખે કોણે પટ્ટી બાંધી?” એવો પ્રશ્ન હવે જાહેરમાં પૂછાઈ રહ્યો છે.

ફરિયાદકર્તાની માંગ – તાત્કાલિક કાર્યવાહી

ફરિયાદકર્તાએ ફૂડ સેફ્ટી ઓફિસર અને અન્ય સંબંધિત તંત્રને તાત્કાલિક સ્થળ પર ઇન્સ્પેક્શન કરવા, ગેરકાયદેસર કેમ્પિંગ અને રેસ્ટોરન્ટને સીલ કરવા અને જવાબદાર લોકો સામે કાયદેસર કાર્યવાહી કરવાની સ્પષ્ટ માંગ કરી છે. સાથે જ ચેતવણી આપવામાં આવી છે કે જો ભવિષ્યમાં કોઈ દુર્ઘટના કે જાનહાનિ થાય, તો તેની સંપૂર્ણ જવાબદારી સંબંધિત તંત્ર પર રહેશે.

નિષ્કર્ષ

બેટ દ્વારકા જેવા પવિત્ર અને સંવેદનશીલ પ્રવાસન સ્થળે ગેરકાયદેસર કેમ્પિંગ અને રેસ્ટોરન્ટ પ્રવૃત્તિઓ માત્ર કાયદાનો ભંગ નથી, પરંતુ પ્રવાસીઓના જીવ અને પર્યાવરણ બંને માટે ગંભીર ખતરો છે. હવે જો તંત્ર સમયસર જાગૃત નહીં થાય અને કડક કાર્યવાહી નહીં કરે, તો કોઈ મોટી દુર્ઘટના થવાની શક્યતા નકારી શકાય નહીં.

આ મામલો માત્ર એક “Dolphin Adventure” સુધી સીમિત નથી, પરંતુ સમગ્ર બેટ દ્વારકા વિસ્તારમાં ચાલી રહેલી ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિઓ સામે તંત્રની જવાબદારી અને પારદર્શિતાનો કસોટીરૂપ કેસ બની ગયો છે. હવે જોવાનું રહ્યું કે સરકાર અને જવાબદાર અધિકારીઓ આ ગંભીર આક્ષેપો સામે શું પગલાં લે છે, કે પછી બધું “ચાલે છે” એવી માનસિકતા હેઠળ જ ચાલતું રહેશે.