“કાર્યવાહી કાયદેસર, પણ રીત અમાનવીય?” — મુલુંડમાં BMC દ્વારા ૬૧ ગેરકાયદે સ્ટૉલ તોડી પાડતાં ૩૦૦ પરિવાર પર આર્થિક સંકટ

“કાર્યવાહી કાયદેસર, પણ રીત અમાનવીય?” — મુલુંડમાં BMC દ્વારા ૬૧ ગેરકાયદે સ્ટૉલ તોડી પાડતાં ૩૦૦ પરિવાર પર આર્થિક સંકટ

મુંબઈના મુલુંડ-વેસ્ટ વિસ્તારમાં રેલવે સ્ટેશન બહાર આવેલા સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ રોડ પર બૃહન્મુંબઈ મ્યુનિસિપલ કૉર્પોરેશન (BMC) દ્વારા કરવામાં આવેલી તોડફોડની કાર્યવાહીએ સ્થાનિક વેપારીઓ અને રહેવાસીઓમાં ભારે અસંતોષ પેદા કર્યો છે. રોડ-વાઇડનિંગ અને વિકાસકાર્યોને ધ્યાનમાં રાખીને ૬૧ ગેરકાયદે ગણાતા સ્ટૉલ તોડી પાડવામાં આવ્યા, પરંતુ આ પગલાંને કારણે આશરે ૩૦૦ જેટલા લોકો અચાનક રોજગાર વિનાના બની ગયા છે.

BMCનું કહેવું છે કે કાર્યવાહી કાયદેસર અને અદાલતી આદેશ મુજબ હતી, જ્યારે સ્ટૉલધારકોનો આક્ષેપ છે કે “કાર્યવાહી ભલે કાયદેસર હોય, પરંતુ તેની રીત અમાનવીય હતી.”

🏗️ વિકાસ સામે રોજીરોટીનો પ્રશ્ન

મુલુંડ રેલવે સ્ટેશન આસપાસનો વિસ્તાર છેલ્લા ઘણા વર્ષોથી ભારે ટ્રાફિક, ભીડ અને અવ્યવસ્થાને કારણે ચર્ચામાં રહ્યો છે. સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ રોડ પર રોજ હજારો મુસાફરોની અવરજવર રહે છે. BMCના જણાવ્યા મુજબ, રોડ-વાઇડનિંગ અને પાદચારીઓ માટે વધુ જગ્યા ઉભી કરવા આ સ્ટૉલ હટાવવું અનિવાર્ય હતું.

અધિકારીઓએ દાવો કર્યો કે આ તમામ સ્ટૉલ ગેરકાયદે હતા અને અદાલતના ચુકાદા પછી કાર્યવાહી કરવામાં આવી હતી.

પરંતુ વેપારીઓ કહે છે કે “વિકાસના નામે અમારી રોજી-રોટી છીનવી લેવામાં આવી છે.”

🕰️ ૧૯૩૭થી અસ્તિત્વમાં રહેલા સ્ટૉલ

સ્થાનિક વેપારીઓના જણાવ્યા મુજબ, આ સ્ટૉલ ૧૯૩૭થી અસ્તિત્વમાં હતા. સમય જતાં આ સ્થળ માત્ર વેપારનું કેન્દ્ર જ નહીં, પરંતુ અનેક પરિવારોની આજીવિકાનો આધારસ્તંભ બની ગયું હતું.

કેટલાક સ્ટૉલધારકો ત્રીજી પેઢીથી અહીં વેપાર કરતા હતા.

ચા-નાસ્તા, પુસ્તકો, કપડાં, ફળ-ભાજી, મોબાઈલ ઍક્સેસરીઝ અને અન્ય દૈનિક જરૂરિયાતોની વસ્તુઓ વેચતા આ સ્ટૉલ સ્થાનિક અર્થતંત્રનો અગત્યનો ભાગ હતા.

⚖️ કાનૂની લડત અને અદાલતનો ચુકાદો

મુલુંડ સ્ટૉલહોલ્ડર્સ ઍન્ડ ઓનર્સ વેલ્ફેર અસોસિએશનના પ્રમુખ ધીરજ મોમાયાના જણાવ્યા અનુસાર, ૨૦૨૧માં BMCએ રોડ-વાઇડનિંગ માટે નોટિસ આપી હતી.

વેપારીઓએ હાઈ કોર્ટમાં અરજી કરી હતી, પરંતુ ૨૦૨૨માં અદાલતે BMCના પક્ષમાં ચુકાદો આપ્યો હતો.

ત્યારબાદ સ્થળાંતર અંગે ચર્ચાઓ ચાલી રહી હતી અને કાર્યવાહી અટકેલી હતી.

તાજેતરમાં ૧ ફેબ્રુઆરીએ ફરી નોટિસ આપવામાં આવી અને થોડા જ દિવસોમાં તોડફોડ અમલમાં મૂકી દેવામાં આવી.

ધીરજ મોમાયાએ જણાવ્યું:

“અચાનક કાર્યવાહી અમલમાં મૂકી દેવામાં આવી, અમને શિફ્ટિંગ માટે પૂરતો સમય આપવામાં આવ્યો નહોતો. પરિણામે અમને મોટું આર્થિક નુકસાન થયું.”

🚜 તોડફોડની કાર્યવાહીનો દિવસ

ગઈ કાલે સવારે BMCના T વૉર્ડના અધિકારીઓ, પોલીસ બંદોબસ્ત સાથે સ્થળ પર પહોંચ્યા.

જેસીબી અને મજૂરો દ્વારા એક પછી એક સ્ટૉલ તોડી પાડવામાં આવ્યા.

ઘણા વેપારીઓને પોતાનો માલ બહાર કાઢવાનો પણ પૂરતો સમય મળ્યો નહોતો.

સ્થળ પર ભાવુક દ્રશ્યો જોવા મળ્યા — વર્ષોથી ચાલતા વ્યવસાયને ધરાશાયી થતાં જોતા ઘણા વેપારીઓ અને તેમના પરિવારજનો રડી પડ્યા.

📉 ૩૦૦ પરિવારો પર આર્થિક સંકટ

આ ૬૧ સ્ટૉલ સાથે સીધા કે પરોક્ષ રીતે જોડાયેલા આશરે ૩૦૦ લોકો હવે રોજગાર વિના બની ગયા છે.

ઘણા પરિવારો માટે આ જ એકમાત્ર આવકનું સાધન હતું.

વેપારીઓનો દાવો છે કે:

• તેઓ નિયમિત પ્રૉપર્ટી ટૅક્સ અને લાઇટ બિલ ભરતા હતા

• વર્ષોથી કાયદેસર રીતે વ્યવસાય કરતા હતા

• સ્થાનિક ગ્રાહકોનો વિશ્વાસ મેળવ્યો હતો

સ્થાનિક દુકાનદાર વસંત મજીઠિયાએ કહ્યું:

“અમે વર્ષોથી ટૅક્સ ભરતા હોવા છતાં અમને હટાવી દેવામાં આવ્યા. વિકાસ જરૂરી છે, પરંતુ અમને વિકલ્પ વિના તોડી પાડવું અમાનવીય છે.”

🏪 સ્થળાંતરનો વિવાદ

BMCએ દાવો કર્યો છે કે સ્ટૉલધારકોને વિકલ્પરૂપે અન્ય સ્થળ ઓફર કરવામાં આવ્યું હતું.

પરંતુ વેપારીઓનું કહેવું છે કે આપેલી જગ્યા વેપાર માટે અનુકૂળ નથી.

• ત્યાં લોકોની અવરજવર ઓછી છે

• ગ્રાહકો સુધી પહોંચ અશક્ય છે

• દુકાન ચલાવવી આર્થિક રીતે સંભવ નથી

વેપારીઓના જણાવ્યા મુજબ, “સ્થળાંતર પ્રક્રિયા પૂર્ણ કર્યા વિના તોડફોડ કરવી કાયદાની ભાવનાને વિરુદ્ધ છે.”

🚦 રોડ-વાઇડનિંગની જરૂરિયાત

મુલુંડ સ્ટેશન વિસ્તાર મુંબઈના વ્યસ્ત વિસ્તારોમાંનો એક છે.

ટ્રાફિક અને પાદચારીઓની વધતી સંખ્યા ધ્યાનમાં રાખીને રોડ-વાઇડનિંગ પ્રોજેક્ટ હાથ ધરવામાં આવ્યો છે.

BMCના જણાવ્યા મુજબ:

• પાદચારીઓ માટે ફૂટપાથ વધારવો જરૂરી હતો

• ટ્રાફિક જામ ઘટાડવો હેતુ હતો

• ઇમરજન્સી વાહનો માટે માર્ગ ખુલ્લો રાખવો જરૂરી

અધિકારીઓનો દાવો છે કે “જાહેર હિતને પ્રાથમિકતા આપવી આવશ્યક છે.”

🧑‍⚖️ કાયદેસર કાર્યવાહી, પરંતુ માનવિયતા ક્યાં?

આ મુદ્દો માત્ર કાયદેસરતા સુધી સીમિત નથી.

પ્રશ્ન એ છે કે શું તોડફોડ પહેલાં પૂરતો સમય, યોગ્ય સ્થળાંતર અને વળતર આપવામાં આવ્યું હતું?

શહેરી વિકાસ અને ગરીબ વર્ગના રોજગાર વચ્ચે સંતુલન જાળવવું પ્રશાસન માટે પડકારરૂપ છે.

🏙️ મુંબઈમાં અતિક્રમણનો પ્રશ્ન

મુંબઈમાં અતિક્રમણ અને ગેરકાયદે સ્ટૉલનો પ્રશ્ન વર્ષોથી રહ્યો છે.

એક તરફ શહેરના સુવ્યવસ્થિત વિકાસની જરૂર છે, તો બીજી તરફ હજારો નાના વેપારીઓ માટે આ જ જીવનનિર્વાહનું સાધન છે.

વિશેષજ્ઞોના મતે:

• પુનર્વસન યોજના મજબૂત હોવી જોઈએ

• હોકર્સ પોલિસીનું યોગ્ય અમલીકરણ જરૂરી

• વિકાસ અને જીવનનિર્વાહ વચ્ચે સંતુલન આવશ્યક

📢 રાજકીય અને સામાજિક પ્રતિક્રિયા

આ ઘટનાને લઈને સ્થાનિક રાજકીય નેતાઓ અને સામાજિક કાર્યકરો પણ સક્રિય બન્યા છે.

કેટલાકે BMCની કાર્યવાહીનો સમર્થન આપ્યું છે, જ્યારે કેટલાકે તેને “અમાનવીય” ગણાવી વિરોધ નોંધાવ્યો છે.

વેપારીઓએ આગળની કાનૂની લડત લડવાનો સંકેત આપ્યો છે.

🔮 આગળ શું?

વેપારીઓ હવે:

• પુનર્વસન માટે દબાણ કરશે

• કાનૂની વિકલ્પો શોધશે

• સહાય અને વળતર માટે માંગણી કરશે

બીજી તરફ BMC રોડ-વાઇડનિંગ પ્રોજેક્ટ આગળ વધારશે.

🏁 નિષ્કર્ષ

મુલુંડમાં ૬૧ સ્ટૉલ તોડવાની કાર્યવાહી ભલે કાયદેસર હોય, પરંતુ તેની અમલવારીને લઈને ગંભીર પ્રશ્નો ઊભા થયા છે.

વિકાસ અને જાહેર હિત મહત્વપૂર્ણ છે, પરંતુ તે માનવિયતા અને જીવનનિર્વાહના પ્રશ્નોને અવગણીને શક્ય નથી.

૩૦૦ જેટલા પરિવારો અચાનક આર્થિક સંકટમાં સપડાયા છે.

આ ઘટના શહેરી વિકાસના મોડલ પર વિચારવા મજબૂર કરે છે — શું વિકાસ માત્ર રસ્તા પહોળા કરવાનો છે, કે લોકોના જીવનને પણ સમાવવા જોઈએ?

મુંબઈ, જે મહેનતકશ લોકોનું શહેર ગણાય છે, ત્યાં વિકાસ સાથે માનવિય સંવેદનશીલતા જળવાઈ રહે તે જ સાચો પ્રગતિનો માર્ગ બની શકે.