ઐતિહાસિક ક્ષણઃ ગુજરાતનું ૪.૦૮ લાખ કરોડનું વિક્રમી બજેટ રજૂ.

‘નમઃ પાર્વતી પતે હર હર મહાદેવ’ અને ‘જય શ્રી રામ’ના નારા વચ્ચે રાજ્યના વિકાસનો મહાયજ્ઞ

ગુજરાત વિધાનસભામાં વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭ માટે રાજ્યનું અત્યાર સુધીનું સૌથી મોટું અંદાજપત્ર રજૂ કરવામાં આવ્યું છે. આ બજેટનું કુલ કદ ૪ લાખ ૮ હજાર ૫૩ કરોડ રૂપિયા છે, જે ગુજરાતના નાણાકીય ઇતિહાસમાં એક મહત્વપૂર્ણ માઈલસ્ટોન ગણાય છે. બજેટ રજૂ થતી ક્ષણે સત્તારૂઢ પક્ષના ધારાસભ્યો દ્વારા ‘નમઃ પાર્વતી પતે હર હર મહાદેવ’ અને ‘જય શ્રી રામ’ના નારા લગાવવામાં આવ્યા હતા, જેના કારણે વિધાનસભામાં અનોખું ધાર્મિક-રાજકીય વાતાવરણ સર્જાયું હતું.

આ બજેટ માત્ર આંકડાઓનું દસ્તાવેજ નથી, પરંતુ રાજ્યના વિકાસ, આધુનિકીકરણ અને ‘વિકસિત ગુજરાત’ના વિઝનને આગળ વધારવાનો રોડમૅપ છે.

બજેટનું કદ અને ઐતિહાસિક મહત્વ

૪.૦૮ લાખ કરોડનું આ બજેટ રાજ્યના અગાઉના તમામ બજેટ કરતાં મોટું છે. સતત વધતી અર્થવ્યવસ્થા, ઉદ્યોગિક વિકાસ, કર આવકમાં વધારો અને કેન્દ્ર સાથેના નાણાકીય સહકારને કારણે રાજ્ય સરકાર મોટા પ્રમાણમાં વિકાસ ખર્ચ કરવાની સ્થિતિમાં આવી છે.

નાણાં પ્રધાન દ્વારા રજૂ કરાયેલા આ બજેટમાં વિકાસલક્ષી યોજનાઓ, સામાજિક ક્ષેત્રે ખર્ચ, ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, કૃષિ, શિક્ષણ, આરોગ્ય અને ડિજિટલ ગવર્નન્સ પર ખાસ ભાર મૂકાયો છે.

ધાર્મિક નારા અને રાજકીય સંદેશ

બજેટ રજૂ થયા બાદ સત્તારૂઢ પક્ષના સભ્યો દ્વારા ‘હર હર મહાદેવ’ અને ‘જય શ્રી રામ’ના નારા લગાવવામાં આવ્યા હતા. આ ઘટના રાજકીય રીતે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
વિપક્ષે આ મુદ્દે ટિપ્પણી કરતાં કહ્યું કે બજેટ એક આર્થિક દસ્તાવેજ છે અને તેને ધાર્મિક રંગ આપવો યોગ્ય નથી. જ્યારે સત્તારૂઢ પક્ષે તેને સાંસ્કૃતિક ઓળખ અને આધ્યાત્મિક પરંપરાનો ભાગ ગણાવ્યો.

ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકાસ માટે વિશાળ ફાળવણી

રાજ્યના માર્ગ-મકાન, પુલો, મેટ્રો, પોર્ટ અને લોજિસ્ટિક્સ માટે વિશાળ ફાળવણી કરવામાં આવી છે.
મુખ્ય મુદ્દાઓ:

• નવા હાઈવે અને એક્સપ્રેસવે

• ગ્રામ્ય માર્ગોની સુધારણા

• મલ્ટીમોડલ લોજિસ્ટિક્સ પાર્ક

• સ્માર્ટ સિટી પ્રોજેક્ટનો વિસ્તાર

આ તમામ યોજનાઓનો હેતુ ઉદ્યોગ, વેપાર અને પ્રવાસનને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે.

કૃષિ અને ખેડૂતો માટે યોજનાઓ

બજેટમાં ખેડૂતો માટે અનેક યોજનાઓની જાહેરાત કરવામાં આવી છે:

• સિંચાઈ યોજનાઓનો વિસ્તાર

• માઇક્રો ઇરીગેશન માટે સહાય

• કૃષિ વિજળી સબસિડી

• પાક વીમા યોજનાઓનો વ્યાપ

આ ઉપરાંત કૃષિ પ્રોસેસિંગ અને વેલ્યુ ચેઇન વિકસાવવા માટે વિશેષ પેકેજની જાહેરાત કરવામાં આવી છે.

શિક્ષણ ક્ષેત્રે મોટા પગલાં

રાજ્યના શિક્ષણ ક્ષેત્રે પણ નોંધપાત્ર ફાળવણી કરવામાં આવી છે:

• નવી સરકારી શાળાઓ

• ડિજિટલ ક્લાસરૂમ

• ટેક્નિકલ અને સ્કિલ યુનિવર્સિટીઓ

• ગર્લ્સ એજ્યુકેશન માટે વિશેષ સ્કીમ

શિક્ષણમાં ગુણવત્તા અને રોજગારલક્ષી અભ્યાસક્રમ પર ભાર મૂકાયો છે.

આરોગ્ય ક્ષેત્રે સુવિધાઓનો વિસ્તાર

બજેટમાં આરોગ્ય સેવાઓને મજબૂત બનાવવા માટે પણ મહત્વપૂર્ણ ફાળવણી કરવામાં આવી છે:

• નવા સિવિલ હોસ્પિટલ બ્લોક

• તલાટી સ્તરે હેલ્થ સેન્ટર

• મેડિકલ કોલેજોની સંખ્યા વધારો

• ડિજિટલ હેલ્થ રેકોર્ડ સિસ્ટમ

આ યોજનાઓનો હેતુ ગ્રામ્ય વિસ્તારો સુધી ગુણવત્તાસભર આરોગ્ય સેવા પહોંચાડવાનો છે.

ઉદ્યોગ અને રોજગાર

ગુજરાતના ઉદ્યોગિક વિકાસને ધ્યાનમાં રાખીને:

• MSME માટે સહાય પેકેજ

• સ્ટાર્ટઅપ પોલિસી

• ગ્રીન એનર્જી પ્રોજેક્ટ

• ડેટા સેન્ટર અને સેમિકન્ડક્ટર રોકાણ

રાજ્યમાં રોજગાર સર્જન માટે ખાસ ધ્યાન આપવામાં આવ્યું છે.

ગ્રીન એનર્જી અને પર્યાવરણ

રાજ્યને ગ્રીન એનર્જી હબ બનાવવા માટે:

• સોલાર પાર્ક

• વિન્ડ એનર્જી પ્રોજેક્ટ

• ગ્રીન હાઈડ્રોજન મિશન

પર્યાવરણ સંતુલન માટે વનવિસ્તાર અને નદી સંરક્ષણ યોજનાઓનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે.

મહિલાઓ અને યુવાનો માટે યોજનાઓ

બજેટમાં મહિલાઓના સશક્તિકરણ અને યુવાનો માટે:

• સ્વરોજગાર યોજના

• સ્ટાર્ટઅપ ફંડ

• સ્કિલ ડેવલપમેન્ટ મિશન

• મહિલા સહાય જૂથોને નાણાકીય સહાય

આ યોજનાઓનો હેતુ આત્મનિર્ભરતા વધારવાનો છે.

ગ્રામ વિકાસ અને ગરીબી નિવારણ

ગ્રામ્ય વિકાસ માટે:

• ઘરકુલ યોજનાઓ

• પીવાના પાણીની સુવિધા

• ગ્રામ્ય રસ્તા

• ડિજિટલ ગ્રામ પંચાયત

ગરીબી નિવારણ માટે સામાજિક સુરક્ષા યોજનાઓનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે.

નાણાકીય શિસ્ત અને આવકના સ્ત્રોત

રાજ્ય સરકારે નાણાકીય શિસ્ત જાળવતા આવકના નવા સ્ત્રોત ઉભા કરવાની વાત કરી છે:

• ટેક્સ કલેક્શન સુધારણા

• ડિજિટલ રેવન્યુ સિસ્ટમ

• પબ્લિક-પ્રાઈવેટ પાર્ટનરશિપ

આથી વિકાસ ખર્ચ અને આવક વચ્ચે સંતુલન જાળવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે.

વિપક્ષની પ્રતિક્રિયા

વિપક્ષે બજેટને ‘આંકડાઓનું જાદુ’ ગણાવીને કહ્યું કે:

• મોંઘવારી અંગે સ્પષ્ટ રાહત નથી

• ખેડૂતોને સીધી સહાય ઓછી

• રોજગાર અંગે સ્પષ્ટ યોજના નથી

તેમણે ધાર્મિક નારા લગાવવાની ઘટનાની પણ ટીકા કરી.

સત્તારૂઢ પક્ષનો દાવો

સત્તારૂઢ પક્ષે બજેટને ‘સમગ્ર વિકાસનું દસ્તાવેજ’ ગણાવી કહ્યું કે:

• દરેક વર્ગ માટે યોજનાઓ

• ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર દ્વારા ઉદ્યોગ વિકાસ

• યુવાનો માટે રોજગાર

આ બજેટ રાજ્યને ૨૦૩૦ સુધી વિકાસના નવા સ્તરે લઈ જશે.

આર્થિક નિષ્ણાતોની પ્રતિક્રિયા

આર્થિક નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે મોટા બજેટ સાથે નાણાકીય શિસ્ત જાળવવી પડકારજનક રહેશે. જો જાહેર કરેલી યોજનાઓ સમયસર અમલમાં આવશે તો રાજ્યની અર્થવ્યવસ્થા વધુ મજબૂત બનશે.

સામાન્ય નાગરિકો પર અસર

આ બજેટનો સીધો લાભ:

• ખેડૂતો

• યુવાનો

• મહિલાઓ

• ઉદ્યોગકારો

• ગ્રામ્ય વિસ્તારો

પર પડશે. ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને રોજગાર સર્જનથી આર્થિક પ્રવૃત્તિમાં વધારો થશે.

નિષ્કર્ષ

ગુજરાતનું ૪.૦૮ લાખ કરોડનું બજેટ રાજ્યના વિકાસ માટે મહત્ત્વપૂર્ણ દિશા દર્શાવે છે. ધાર્મિક નારા વચ્ચે રજૂ થયેલું આ બજેટ રાજકીય રીતે ચર્ચાસ્પદ બન્યું હોવા છતાં વિકાસલક્ષી યોજનાઓના કારણે તેની અસર લાંબા ગાળે જોવા મળશે.

ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, કૃષિ, શિક્ષણ, આરોગ્ય, ઉદ્યોગ અને ગ્રીન એનર્જી પર ભાર મુકતું આ બજેટ ‘વિકસિત ગુજરાત’ના સપનાને સાકાર કરવાની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ પગલું ગણાય છે.

આગામી સમયમાં બજેટની જાહેરાતોનો જમીન પર કેટલો અમલ થાય છે તે રાજ્યના વિકાસનો સાચો માપદંડ બનશે.