શહેરોના આધુનિક રૂપાંતરણ તરફ ગુજરાતનું મોટું પગલું.

મુખ્યમંત્રી શહેરી વિકાસ યોજનામાં ૧૭% વધારો, રૂ. ૧૬,૧૧૬ કરોડની ફાળવણી – સ્માર્ટ પાર્કિંગ અને વાયર-ફ્રી સિટીનો મહાયોજના

ગુજરાતના વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭ના બજેટમાં શહેરી વિકાસને કેન્દ્રસ્થાને રાખીને મહત્વપૂર્ણ જાહેરાતો કરવામાં આવી છે. રાજ્યના ઝડપી શહેરીકરણ અને વધતી વસ્તી સાથે જોડાયેલા પડકારોને ધ્યાનમાં રાખીને મુખ્યમંત્રી શહેરી વિકાસ યોજનામાં ૧૭ ટકા વધારો કરીને કુલ રૂ. ૧૬,૧૧૬ કરોડની ફાળવણી કરવામાં આવી છે.

આ ફાળવણીનો હેતુ માત્ર ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સુધારવો નહીં પરંતુ શહેરોને સ્માર્ટ, સ્વચ્છ, ટ્રાફિક-મુક્ત અને આધુનિક બનાવવાનો છે.

શહેરીકરણ – પડકાર અને તક

ગુજરાતના અમદાવાદ, સુરત, વડોદરા, રાજકોટ અને જામનગર જેવા શહેરોમાં ઝડપી શહેરીકરણના કારણે ટ્રાફિક, પાર્કિંગ, વીજ લાઈનો, પાણી, ડ્રેનેજ અને જાહેર પરિવહન જેવી સમસ્યાઓ ઊભી થઈ છે.

રાજ્ય સરકારે આ સમસ્યાઓને વિકાસની તકમાં ફેરવવાનો પ્રયાસ કર્યો છે.

મુખ્યમંત્રી શહેરી વિકાસ યોજના – વધારાની ફાળવણી

આ યોજનામાં ૧૭% નો વધારો કરવો એ સરકારના શહેરી વિકાસ પ્રત્યેના પ્રતિબદ્ધતાનું પ્રતિબિંબ છે.

ફાળવાયેલા રૂ. ૧૬,૧૧૬ કરોડનો ઉપયોગ નીચેના ક્ષેત્રોમાં કરવામાં આવશે:

• શહેરના રસ્તાઓનું આધુનિકીકરણ

• અંડરગ્રાઉન્ડ ડ્રેનેજ

• પાણી પુરવઠો

• સ્ટ્રીટ લાઈટિંગ

• ગ્રીન ઝોન

• સ્માર્ટ સિટી સુવિધાઓ

ટ્રાફિક સમસ્યાનો ઉકેલ – સ્માર્ટ પાર્કિંગ પ્રોજેક્ટ

શહેરોમાં સૌથી મોટી સમસ્યા ટ્રાફિક અને પાર્કિંગની છે. આ સમસ્યાને ઉકેલવા માટે રાજ્ય સરકારે રૂ. ૧૦૦ કરોડના ખર્ચે સ્માર્ટ પાર્કિંગ પ્રોજેક્ટ શરૂ કરવાની જાહેરાત કરી છે.

સ્માર્ટ પાર્કિંગમાં શું હશે?

• ડિજિટલ પાર્કિંગ મેનેજમેન્ટ

• મોબાઈલ એપ દ્વારા પાર્કિંગ બુકિંગ

• સેન્સર આધારિત ખાલી જગ્યાની માહિતી

• મલ્ટીલેવલ પાર્કિંગ

• ઓટોમેટેડ ટિકિટિંગ સિસ્ટમ

આ પ્રોજેક્ટ અમલમાં આવશે તો શહેરના મુખ્ય બજારો અને વ્યસ્ત વિસ્તારોમાં ટ્રાફિકમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થશે.

વાયર-ફ્રી સિટી – આધુનિક શહેરોની દિશામાં

શહેરોના રસ્તાઓ પર લટકતી ઓવરહેડ વીજ લાઈનો માત્ર દૃશ્ય પ્રદૂષણ જ નથી કરતી પરંતુ અકસ્માતો અને વીજ પુરવઠાની સમસ્યાઓનું કારણ પણ બને છે.

રાજ્ય સરકારે આ લાઈનોને અંડરગ્રાઉન્ડ કરીને શહેરોને ‘વાયર-ફ્રી’ બનાવવાની જાહેરાત કરી છે.

લાભ:

• સલામતીમાં વધારો

• વીજ પુરવઠાની સ્થિરતા

• શહેરનો સુંદર દેખાવ

• રસ્તા વિસ્તરણમાં સરળતા

ડિજિટલ અને સ્માર્ટ સિટી સુવિધાઓ

શહેરી વિકાસ યોજનામાં સ્માર્ટ સિટી તત્વોને વધુ મજબૂત બનાવવામાં આવશે:

• ઈન્ટિગ્રેટેડ કમાન્ડ એન્ડ કંટ્રોલ સેન્ટર

• સ્માર્ટ ટ્રાફિક સિગ્નલ

• CCTV નેટવર્ક

• સ્માર્ટ સ્ટ્રીટ લાઈટ

આથી શહેરોમાં સુરક્ષા અને વ્યવસ્થાપન સુધરશે.

પાણી અને ડ્રેનેજ વ્યવસ્થા

શહેરોમાં વરસાદી પાણીના ભરાવા અને ગટર સમસ્યાઓને ઉકેલવા માટે:

• નવી ડ્રેનેજ લાઈનો

• સ્ટોર્મ વોટર મેનેજમેન્ટ

• પાણી રિસાયક્લિંગ પ્લાન્ટ

આ યોજનાઓ અમલમાં આવશે.

ગ્રીન અર્બન ડેવલપમેન્ટ

શહેરોમાં ગ્રીન કવર વધારવા માટે:

• અર્બન ફોરેસ્ટ

• ગાર્ડન અને ઓપન સ્પેસ

• સાયકલ ટ્રેક

• વોકિંગ ટ્રેક

પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે.

જાહેર પરિવહન મજબૂત બનાવવાનો પ્રયાસ

ટ્રાફિક ઘટાડવા માટે જાહેર પરિવહન સુધારવું જરૂરી છે. આ માટે:

• ઇલેક્ટ્રિક બસ

• BRTS વિસ્તરણ

• મેટ્રો કનેક્ટિવિટી

આ યોજનાઓ માટે પણ ફાળવણી કરવામાં આવી છે.

નગરપાલિકાઓને મજબૂત બનાવવું

શહેરી વિકાસ માટે સ્થાનિક સ્વરાજ્ય સંસ્થાઓની ક્ષમતા વધારવા માટે:

• ડિજિટલ ટેક્સ સિસ્ટમ

• ઇ-ગવર્નન્સ

• મ્યુનિસિપલ બોન્ડ્સ

જેવી વ્યવસ્થાઓ વિકસાવવામાં આવશે.

રોજગાર અને ઉદ્યોગ પર અસર

આ પ્રોજેક્ટ્સથી:

• કન્સ્ટ્રક્શન સેક્ટરમાં રોજગાર

• ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકાસ

• રિયલ એસ્ટેટમાં વૃદ્ધિ

• નાના વેપારીઓને લાભ મળશે.

સામાન્ય નાગરિકોને સીધો લાભ

આ યોજનાઓ અમલમાં આવશે તો:

• ટ્રાફિકમાં ઘટાડો

• પાર્કિંગની સુવિધા

• સલામત વીજ વ્યવસ્થા

• સ્વચ્છ અને સુંદર શહેર મળશે.

નિષ્ણાતોની પ્રતિક્રિયા

શહેરી આયોજન નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે સ્માર્ટ પાર્કિંગ અને વાયર-ફ્રી સિટી પ્રોજેક્ટ શહેરોના ભવિષ્ય માટે મહત્વપૂર્ણ છે. જો યોગ્ય આયોજન અને સમયસર અમલ થાય તો ગુજરાતના શહેરો દેશના મોડેલ શહેરો બની શકે છે.

પડકારો પણ ઓછા નથી

• અંડરગ્રાઉન્ડ કામ દરમિયાન ટ્રાફિક સમસ્યા

• નાણાકીય સંચાલન

• ટેક્નિકલ મેનેજમેન્ટ

• સ્થાનિક સંસ્થાઓની ક્ષમતા

આ મુદ્દાઓને યોગ્ય રીતે સંભાળવા પડશે.

નિષ્કર્ષ

મુખ્યમંત્રી શહેરી વિકાસ યોજનામાં ૧૭% નો વધારો અને રૂ. ૧૬,૧૧૬ કરોડની ફાળવણી ગુજરાતના શહેરોને આધુનિક બનાવવાની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ પગલું છે. સ્માર્ટ પાર્કિંગ અને વાયર-ફ્રી સિટી જેવી યોજનાઓ શહેરોના દેખાવ અને સુવિધાઓમાં ક્રાંતિ લાવી શકે છે.

આ યોજનાઓ સફળતાપૂર્વક અમલમાં આવશે તો ગુજરાતના શહેરો માત્ર આર્થિક રીતે જ નહીં પરંતુ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને જીવન ગુણવત્તાના મામલે પણ દેશના અગ્રણી શહેરોમાં સ્થાન મેળવે તે નિશ્ચિત છે.