“ઓપરેશન મ્યુલ હન્ટ”નો મોટો ભાંડાફોડ રાજકોટ ગ્રામ્ય સાયબર ક્રાઇમ સેલે ૪૦૦ કરોડથી વધુના સાયબર ફ્રોડના નાણાં ધોવાણ કરનાર રેકેટનો પર્દાફાશ કર્યો.

રાજકોટ ગ્રામ્ય સાયબર ક્રાઇમ સેલ દ્વારા રાજ્યવ્યાપી “ઓપરેશન મ્યુલ હન્ટ” અંતર્ગત દેશવ્યાપી સાયબર છેતરપીંડી સાથે સંકળાયેલ મની મ્યુલ રેકેટનો મોટો ભાંડાફોડ કરવામાં આવ્યો છે. આ કાર્યવાહી દરમિયાન અનેક શંકાસ્પદ બેન્ક એકાઉન્ટ્સ, કરોડોની લેવડદેવડ અને આંગડિયા પેઢી મારફતે નાણાંને રોકડમાં રૂપાંતરિત કરવાની સુનિયોજિત વ્યવસ્થા બહાર આવી છે. પ્રાથમિક તપાસમાં આશરે ૪૦૦ કરોડથી વધુના સાયબર ફ્રોડના નાણાં ધોવાણનો ખુલાસો થયો હોવાનું અધિકારીઓએ જણાવ્યું છે.

ગાંધીનગરથી મળેલી માહિતી પરથી તપાસ શરૂ

સાયબર ક્રાઇમ સેલ, ગાંધીનગર તરફથી રાજકોટ ગ્રામ્ય સાયબર ક્રાઇમ સેલને શંકાસ્પદ ટ્રાન્ઝેક્શન ધરાવતા બેન્ક એકાઉન્ટ અંગે માહિતી આપવામાં આવી હતી. આ માહિતીના આધારે SAMANVAYA PORTAL અને NCCRP PORTAL (1930) પર ગહન ટેકનિકલ તપાસ હાથ ધરવામાં આવી.

તપાસ દરમિયાન ગોંડલ માર્કેટિંગ યાર્ડમાં આવેલી M/s. જ્યોત ટ્રેડિંગ કંપનીના ખાતામાં આશરે ૨૦૦ કરોડ જેટલી શંકાસ્પદ લેવડદેવડ નોંધાઈ. આટલી મોટી રકમની ટ્રાન્ઝેક્શન સામાન્ય વેપારી વ્યવહારો સાથે સુસંગત ન હોવાથી તપાસ વધુ ઊંડાઈથી શરૂ કરવામાં આવી.

આરોપી જય નાદપરાની પૂછપરછમાં મોટો ખુલાસો

આ એકાઉન્ટ સાથે સંકળાયેલા આરોપી જય મનસુખભાઇ નાદપરાની પૂછપરછ કરતા શરૂઆતમાં સંતોષકારક જવાબ ન મળ્યો. પરંતુ સઘન પૂછપરછ દરમિયાન તેણે કબૂલ્યું કે:

• તે કમીશનની લાલચે સાયબર ફ્રોડના નાણાં ધોવાણ કરતો હતો

• અલગ અલગ બેન્ક એકાઉન્ટ મારફતે નાણાંને ફેરવતો

• આંગડિયા પેઢી મારફતે રોકડમાં રૂપાંતર કરતો

• અન્ય સાથીદારો સાથે મળીને સુનિયોજિત રીતે કામ કરતો

તપાસમાં સામે આવ્યું કે આ ગેરકાયદેસર નેટવર્કમાં રાજ્ય બહારના સાયબર ઠગો સાથે પણ જોડાણ હતું.

૪૦૦ કરોડથી વધુના નાણાંનો હેરફેર

સાયબર ક્રાઇમ સેલના પ્રાથમિક અંદાજ મુજબ આ નેટવર્ક દ્વારા:

• આશરે ૪૦૦ કરોડથી વધુના સાયબર ફ્રોડના નાણાં

• મ્યુલ એકાઉન્ટ મારફતે ફેરવાયા

• રોકડમાં રૂપાંતરિત થયા

• વિવિધ વ્યક્તિઓ સુધી પહોંચાડાયા

આ કામગીરી સંપૂર્ણપણે પૂર્વ આયોજનબદ્ધ રીતે કરવામાં આવી હતી.

ગુજરાત અને અન્ય રાજ્યોમાં થયેલા ગુનાઓ

આરોપીઓએ સ્વીકાર્યું કે:

• ગુજરાત રાજ્યમાં ૧૨ અરજીઓમાં રૂ. ૩,૧૦,૪૮,૫૪૭ જેટલા નાણાં

• ભારતના અન્ય રાજ્યોમાં ૧૦૩ અરજીઓમાં રૂ. ૧૨,૯૭,૩૧,૪૮૬ જેટલા નાણાં

રોકડમાં રૂપાંતરિત કરવામાં આવ્યા હતા.

આ આંકડો માત્ર નોંધાયેલા કેસોના આધારે છે, જ્યારે વાસ્તવિક રકમ વધુ હોવાની શક્યતા અધિકારીઓએ વ્યક્ત કરી છે.

મની મ્યુલ નેટવર્ક કેવી રીતે કામ કરતું હતું

તપાસમાં બહાર આવ્યું કે આ રેકેટમાં નીચે મુજબની પદ્ધતિ અપનાવવામાં આવતી હતી:

1. સાયબર ઠગો લોકો પાસેથી ઓનલાઈન છેતરપીંડી કરતા

2. નાણાં મ્યુલ બેન્ક એકાઉન્ટમાં ટ્રાન્સફર થતા

3. તે નાણાં અનેક એકાઉન્ટમાં ફેરવાતા

4. આંગડિયા પેઢી મારફતે રોકડમાં કાઢવામાં આવતા

5. કમિશન કાપીને બાકીના નાણાં મુખ્ય આરોપીઓ સુધી પહોંચાડવામાં આવતા

આ પદ્ધતિથી નાણાંનો ટ્રેસ કરવો મુશ્કેલ બનતો.

બેન્ક એકાઉન્ટ્સનો વ્યાપક ઉપયોગ

આરોપીઓએ વિવિધ બેન્કોમાં એકાઉન્ટ ખોલાવી તેનો ઉપયોગ કર્યો હતો, જેમાં મુખ્યત્વે:

• ICICI Bank

• YES Bank

• Bank of India

• HDFC Bank

• Gondal Nagrik Bank

• Rajkot Nagrik Bank

આ એકાઉન્ટ્સ APMC લાયસન્સ સાથે જોડાયેલા હોવાનું પણ સામે આવ્યું છે, જેથી વેપારી લેવડદેવડ તરીકે દેખાડીને શંકા ટાળી શકાય.

પકડાયેલા આરોપીઓની વિગત

સાયબર ક્રાઇમ સેલે નીચેના આરોપીઓને ઝડપી પાડ્યા છે:

1. જય મનસુખભાઇ નાદપરા (ઉ.વ. ૨૫, ગોંડલ) – નાણાંને રોકડમાં રૂપાંતરિત કરતો

2. મનીષ છગનભાઇ કામાણી (ઉ.વ. ૪૮, રાજકોટ) – મ્યુલ એકાઉન્ટ નેટવર્ક સંચાલન

3. પ્રવિણસિંહ ભુતપસિંહ પરમાર (ઉ.વ. ૨૮, રાજકોટ) – આંગડિયા મારફતે લેવડદેવડ

4. મહેન્દ્રસિંહ કલ્યાણજી જાડેજા (ઉ.વ. ૨૫, રાજકોટ) – મ્યુલ એકાઉન્ટ જોડાણ

5. મયુરસિંહ મહિપતસિંહ વાઘેલા (ઉ.વ. ૨૨, રાજકોટ) – નાણાં પરિવહન

6. રૂષીત તુલસીભાઇ રૈયાણી (ઉ.વ. ૨૬, ગોંડલ) – મધ્યસ્થ તરીકે કામગીરી

આંગડિયા પેઢીનો ઉપયોગ

તપાસમાં સામે આવ્યું કે આંગડિયા પેઢીના કેટલાક કર્મચારીઓ મારફતે નાણાંની હેરફેર કરવામાં આવતી હતી. આ પદ્ધતિથી બેન્ક ટ્રાન્ઝેક્શનનો સીધો રેકોર્ડ ટાળવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હતો.

ટેકનિકલ તપાસમાં પોર્ટલની ભૂમિકા

SAMANVAYA PORTAL અને NCCRP PORTAL (1930) દ્વારા મળેલી ડિજિટલ માહિતી આ કેસમાં મહત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ. આ પોર્ટલો દ્વારા:

• શંકાસ્પદ ટ્રાન્ઝેક્શન ટ્રેક કરાયા

• મ્યુલ એકાઉન્ટ્સની ઓળખ થઈ

• વિવિધ રાજ્યોના કેસો સાથે લિંક મળ્યો

રાજ્ય બહારના સાયબર ઠગો સાથે જોડાણ

તપાસમાં ખુલ્યું કે આ નેટવર્ક માત્ર ગુજરાત પૂરતું મર્યાદિત નહોતું. રાજ્ય બહારના સાયબર ઠગો સાથે સંકળાણ હતું, જે ઓનલાઈન છેતરપીંડી કરીને નાણાં આ મ્યુલ નેટવર્કમાં મોકલતા હતા.

વધુ ધરપકડની શક્યતા

સાયબર ક્રાઇમ સેલે જણાવ્યું છે કે:

• આ કેસમાં વધુ આરોપીઓ સંડોવાયેલા હોઈ શકે

• બેન્ક સ્ટાફ અથવા અન્ય સહયોગીઓની પણ તપાસ થશે

• મની ટ્રેલના આધારે વધુ ખુલાસા થશે

લોકો માટે ચેતવણી

સાયબર ક્રાઇમ સેલે જનતાને અપીલ કરી છે કે:

• અજાણી લિંક્સ પર ક્લિક ન કરો

• OTP અથવા બેન્ક વિગતો શેર ન કરો

• શંકાસ્પદ ટ્રાન્ઝેક્શન થાય તો 1930 પર તરત જાણ કરો

સાયબર ક્રાઇમ સામે કડક કાર્યવાહી

“ઓપરેશન મ્યુલ હન્ટ” અંતર્ગત રાજ્યવ્યાપી અભિયાન ચાલુ છે. મ્યુલ એકાઉન્ટ ધરાવતા લોકોને પણ કાયદેસર કાર્યવાહીનો સામનો કરવો પડશે.

નિષ્કર્ષ

રાજકોટ ગ્રામ્ય સાયબર ક્રાઇમ સેલ દ્વારા કરવામાં આવેલી આ કાર્યવાહી સાયબર ગુનાઓ સામે એક મોટો ઝાટકો ગણાય છે. આશરે ૪૦૦ કરોડથી વધુના નાણાંના ધોવાણનો ભાંડાફોડ, અનેક બેન્ક એકાઉન્ટ્સ, આંગડિયા પેઢી અને રાજ્ય બહારના સાયબર ઠગો વચ્ચેના જોડાણો બહાર આવતા આ કેસ અત્યંત ગંભીર બની ગયો છે.

સાયબર યુગમાં આ પ્રકારના મ્યુલ નેટવર્ક સાયબર ગુનાઓને પ્રોત્સાહન આપે છે. પરંતુ સાયબર ક્રાઇમ સેલની સજાગતા અને ટેકનિકલ તપાસથી આવા રેકેટનો ભાંડાફોડ શક્ય બન્યો છે. આગામી સમયમાં પણ આવા ગેરકાયદેસર નાણાં ધોવાણ કરનાર તત્વો સામે કડક કાર્યવાહી ચાલુ રહેશે – એવો સંદેશ આ ઓપરેશન દ્વારા આપવામાં આવ્યો છે.